Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/12532 K.2023/9

Taraflar arasındaki ihalenin feshi şikayeti nedeniyle yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine, davacının ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına mahkum edilmesine karar verilmiştir.

Kararın şikayetçi/borçlu vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, kararda kamu düzenine aykırı bir yönde bulunmadığı gerekçesi ile başvurunun HMK’nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayetçi/borçlu vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı borçlu vekili dava dilekçesinde; borcun taksitlerle ödenmesine ilişkin başvurunun icra müdürlüğünce haksız olarak reddedilmesi üzerine icra müdürlüğü kararının iptali için açılan davanın ... İcra Hukuk Mahkemesinin 15.12.2020 tarih, 2020/497 E.2020/ 436 K. sayılı kararı ile reddine karar verilmesi üzerine istinaf yoluna başvurduklarını, İİK'nın 363'üncü maddesi uyarınca istinaf yoluna başvuru satıştan başka icra işlemlerini durdurmayacağından, satışın durdurulması için icra müdürlüğüne talepte bulunulduğu halde şikayete konu ihalenin yapıldığını ileri sürerek ihalenin feshini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı alacaklı vekili cevap dilekçesinde; davanın haksız ve mesnetsiz olarak açıldığını, takibin sürüncemede bırakılmasının amaçlandığını, davacı tarafça ihalenin feshi davası açmakta hukuki bir yarar bulunmadığını, işbu davanın konusunun ihalenin feshi nedenlerinden birine dayanmadığını, davacının iddiasının hukuki mesnetten uzak olduğunu, dava dilekçesinde satışın durdurulması dahi talep edilmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/497 esas 2020/436 karar sayılı kararının incelenmesinde; ...

1. İcra Müdürlüğün'ün 2015/19592 sayılı dosyadan, müdürlük tarafından verilmiş olan red kararının kaldırılmasına yönelik memur muamelesini şikayet niteliğinde olduğu ve 15.12.2020 tarihli karar ile şikayetin reddine karar verildiği, borçlunun ihalenin feshi nedeni olarak belirttiği bu husus yukarıda açıklanan ve İİK'nın 134. maddesinde düzenlenen ihalenin feshi nedenleri arasında yer almadığı, kaldı ki; ...

İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/497 Esas 2020/436 Karar sayılı dosyasında İİK'nın 22. maddesi gereğince verilmiş icranın durdurulması kararı da bulunmadığı, taşınmazın ihaleye çıkartılabilmesi için şikayete konu ilamın kesinleşmesinin beklenilmesine de gerek bulunmadığı,

(emsal nitelikte Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2014/9157 Esas 201411980 Karar sayılı kararı) yine HMK'nın 355. maddesi gereği kamu düzenine ilişkin hususlarda re’sen yapılan incelemede de kamu düzenine aykırı olan ve ihalenin feshini gerektiren bir hususa da rastlanılmadığı gerekçesi ile ihalenin feshi talebinin reddine, davacının ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına mahkum edilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi/borçlu vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İİK'nın 363. maddesi uyarınca istinaf yoluna başvurunun satıştan başka icra işlemlerini durdurmayacağı belirtilmiş olduğundan İcra Müdürlüğüne satışın durdurulması için talepte bulunulduğunu, söz konusu talep dikkate alınmadan yapılan ihalenin feshi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamu düzeni yönünden yapılan incelemede ihalenin feshini gerektirir bir yön olmadığı, davacı tarafından ileri sürülen hususun İİK'nın 134. maddesinde düzenlenen ihalenin feshi nedenleri arasında yer almadığı gibi ... İcra Mahkemesi'nin 2020/497 sayılı dosyasında İİK'nın 22. maddesi gereğince verilmiş icranın durdurulması kararı da bulunmadığı, taşınmazın ihaleye çıkartılabilmesi için şikayete konu ilamın kesinleşmesinin beklenilmesine gerek bulunmadığı, yerel mahkemece verilen kararın isabetli olduğu gerekçeleri ile istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi/borçlu vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

İİK'nın 363. maddesi uyarınca istinaf yoluna başvurunun satıştan başka icra işlemlerini durdurmayacağı belirtilmiş olduğundan İcra Müdürlüğüne satışın durdurulması için talepte bulunulduğunu, söz konusu talep dikkate alınmadan yapılan ihalenin feshi gerektiğini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, usul ve yasaya aykırı yapılan ihalenin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddeleri, İİK 134 üncü ve devamı madde hükümleri, 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27. maddesi

3. Değerlendirme

1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davacı aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re'sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nın ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27. maddesi ile eklenen fıkra ile;

"İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek,

talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder." hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hem de temyiz aşamasında re'sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

"134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay'da görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir." hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi/borçlu aleyhine ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nın 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10'u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Şikayetçi-borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi’nin 14.04.2022 tarih ve 2022/285 E. - 2022/801 K. sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),

2-... İcra Hukuk Mahkemesi’nin 31.3.2021 tarih ve 2020/510 E. - 2021/220 K. sayılı kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin iki numaralı bendinde yer alan “%10’u" ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “% 5’i” ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2 ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,