Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/12600 K.2023/445

A. Davacı/borçlu ... Gıda Tekstil İnşaat Mimarlık...Ltd.Şti. vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen borçlular vekilinin borca itirazı ve şikayeti üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davacıların istinaf talebinin esastan reddine, davalının istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile takibe dayanak 30.09.2018 keşide tarihli çek yönünden talep edilen çek tazminatının 251,10 TL'lik kısmı yönünden takibin davacı keşideci yönünden durdurulmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı /borçlu vekili dava dilekçesinde; evrak asıllarının icra kasasında olmadığını, alacak aslı ve ferilerine, fahiş faize vs. de itiraz ettiklerini, alacağa konu çekler hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, takibe konu çeklerde karşılıksızdır şerhi bulunmayıp alacaklı tarafından usulüne uygun çekilmiş bir protesto evrakı da bulunmadığından alacaklının takip hakkı olmadığını ileri sürerek takibin ve ödeme emrinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacıların takipte faiz ve ferilerine yönelik itirazları çerçevesinde denetime ve hüküm kurmaya elverişli rapora itibar edilerek bu itirazların reddine karar vermek gerektiği, TTK'nın 783/3. maddesi gereği çeki keşide eden kimsenin, bu çekin karşılığı olan miktarı, ibraz süresi içerisinde muhatap banka nezdinde bulundurması zorunlu olduğu,

dolayısıyla ödemeden men kararı nedeniyle işlem yapılamadığı ibraz şerhinden anlaşılmakla keşidecinin çek tazminatından sorumlu tutulması mümkün bulunmadığından çek tazminatına ilişkin borca itirazın kabulü gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 18.000,00-TL çek tazminatı yönünden takibin durdurulmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalı yanın koşulları oluşmayan tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/borçlular vekili ve davalı/alacaklı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; ibraz geçerli olduğundan ciro silsilesine göre yetkili hamil olan alacaklının takip başlatmasında yasal engel bulunmadığından davacı tarafın istinaf talepleri yerinde bulunmadığı, banka cevabından takip konusu çeklerin ibraz tarihi itibari ile hesapta yeterli bakiyesi olmadığı anlaşıldığından keşidecinin çek tazminatından da sorumlu olması nedeni ile çek tazminatı yönünden takibin durdurulmasına karar verilmesi yerinde olmadığından, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalının istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkrme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/borçlular vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.1-Borçlu ...'ın temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının rediine,

2.2-Borçlu ...'nin temyiz itirazlarına gelince;

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Takip tarihi itibariyle uygulanması gereken 6102 sayılı TTK'nun 783/3. maddesine göre; "Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin %10'unu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder". Çek keşide eden kimsenin, bu çekin karşılığı olan miktarı, ibraz süresi içerisinde muhatap banka nezdinde bulundurması zorunludur. Dolayısıyla, karşılığını bulundurduğu çek bedelinin, alınan ödeme yasağı kararı nedeniyle ödenmemesinden dolayı çek tazminatından sorumlu tutulamaz.

Somut olayda, takip dayanağı 30.09/.2018 keşide tarihli çekin, yasal ibraz süresi içerisinde (01.10.2018 tarihinde) muhatap bankaya ibrazı üzerine, çekin, ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kararı nedeniyle ödenmediğine ilişkin şerh düşüldüğü, muhatap bankanın 12.10.2021 tarihli yazı cevabında 01.10.2018 ibraz tarihinde keşideciye ait hesap bakiyesinin 2.511,04 TL olduğunun bildirildiği görülmüştür.

O halde Bölge Adliye Mahkemesince, 30.09.2018 keşide tarihli çekin ibraz tarihinde, takipte talep edilen çek bedelinin 2.511,04 TL yönünden karşılığı bulunmakla, keşideci borçlu ... Gıda … Ltd. Şti.’nin çekin karşılıksız kalan bedelinin %10'unu ödemekle yükümlü olduğu gözetilerek talep edilen çek tazminatının, 2.511,04 TL'nin %10'u yönünden durdurulmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile istemin tümden reddi yönünde hüküm tesisi isabetsiz görülerek Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yasal gerekçesi bozma ilamında da gösterildiği üzere davacıların istinaf talebinin esastan reddine, davalının istinaf talebinin kısmen kabulüne ile, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile, takibe dayanak 30.09.2018 keşide tarihli çek yönünden talep edilen çek tazminatının 251,10 TL'lik kısmı yönünden takibin davacı keşideci yönünden durdurulmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı ... Gıda Tekstil İnşaat Mimarlık....Ltd.Şti. vekili temyiz dilekçesinde; çek tazminatının ancak çek ile ilgili karşılıksızdır işlemi yapılması durumunda talep edilebileceğini, karşılıksızdır işlemi yapılmamış olduğunu, çekin arkasına bir şerh düşülmediğini, çek bedellerinin muhatap banka tarafından ödenmemesinin nedeni ise çek hakkında ibraz tarihinde ödeme yasağı bulunması olduğunu ileri sürerek davanın kabulü istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı/alacaklı vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, çeke dayalı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yapılan takipte borçluların borca, faize itirazı ve şikayetleri ile takip konusu çekin usulüne uygun ibraz edilmediği iddiası ile mahkemenin tedbir kararı gereğince çek bedelinin ödenemediği ileri sürülerek takibin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İİK'nın 16. maddesi, 6102 sayılı TTK'nun 783/3. maddesi

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; davacı/borçlu ... Gıda Tekstil İnşaat Mimarlık....Ltd.Şti. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Alınması gereken 179,90 TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

B. Davalı/alacaklı ... Faktoring A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; Bölge Adliye Mahkemesi kararı alacaklı vekili tarafından temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre talep edilen çek tazminatının 251,10 TL'lik kısmı yönünden takibin davacı keşideci yönünden durdurulmasına karar verilmiş ve temyize konu edilen toplam miktar 251,10 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090 TL’nin altında kalmaktadır.