Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/13204 K.2023/916

Taraflar arasındaki taşınmaz ihalesinin feshi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin 6 nolu taşınmaz yönünden şikayetin derdestlik nedeniyle usulden reddi ile bu taşınmaz yönünden para cezası verilmesine yer olmadığına, 11 nolu taşınmaz yönünden şikayetin reddine, ihale bedelinin %10'u oranında para cezasının şikayetçiden tahsili ile hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

Kararın şikayetçi ipotekli taşınmaz maliki tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6 nolu taşınmaz yönünden şikayetin dava şartı yokluğu (kesin hüküm) nedeniyle reddine, şikayetçi hakkında para cezasına hükmedilmesine yer olmadığına, 11 nolu taşınmaz yönünden şikayetin esastan reddine, ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezasının şikayetçiden tahsili ile hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayetçi ipotekli taşınmaz maliki tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

İpotekli taşınmaz maliki vekili şikayet dilekçesinde; ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibinde, satışa hazırlık işlemlerinde usulsüzlükler bulunduğunu, borçluya ve haciz alacaklılarına satış ilanı ve kıymet takdir raporunun tebliğ edilmediğini, kıymet takdirinin üzerinden uzun süre geçtiğini, ilanların yasal süre ve şartlarda yapılmadığını ileri sürerek kendisine ait olan 2 adet taşınmaz ihalesinin feshini talep etmiştir.

II. CEVAP

Alacaklı-ihale alıcısı vekili cevap dilekçesinde; tebliğlerin ve ihalenin usulüne uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün 2015/3175 E. sayılı dosyası ile borçlu THM Türkmen Halı Mobilya Gıda İnş. Teks. San Tic. Ltd. Şti.

İle ipotekli taşınmaz maliki olan şikayetçi hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takip başlatıldığı, şikayetçi adına kayıtlı .../Çukurova 3 Parsel 11 Nolu bağımsız bölüm ile .../Çukurova 1 Parsel 6 Nolu bağımsız bölümde kayıtlı taşınmazların satışa esas olmak üzere kıymet takdirinin yapıldığı, kıymet takdiri raporunun şikayetçiye tebliğ edildiği, şikayetçi tarafından ...

1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2016/686 E. sayılı dosyası ile kıymet takdirine itiraz davası açıldığı, yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın kabulüne, 11 Nolu bağımsız bölümde kayıtlı taşınmazın değerinin 400.000 TL, 6 Nolu bağımsız bölümde kayıtlı taşınmazın değerinin 350.000 TL olarak tespitine karar verildiği, 26.12.2017 tarihinde şikayet konusu taşınmazların ihalesinin yapıldığı, şikayetçi vekilinin 09.07.2021 tarihli dilekçesi ile dava konusunun 6 nolu taşınmaz ile 11 nolu taşınmaza ilişkin ihalenin feshi istemine ilişkin olduğunun beyan edildiği, 6 nolu taşınmaz yönünden yapılan incelemede; ...

1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2017/903 E. sayılı dosyasının aynı konuda, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanılarak 6 nolu taşınmaz hakkında, 28.12.2017 günü saat 14:37'de açıldığı, mahkememiz dosyasının açılış tarihinin 28.12.2017 günü saat 14:39 olduğu, bu durumda 2017/903 Esas sayılı dosyasının mahkememiz dosyasından önce açıldığı, dosya derdest iken aynı taşınmaza ilişkin ihalenin feshi isteminin mahkememizde yeni bir dava konusu yapıldığı,

bu hususun dava şartı olduğu ve mahkemece davanın her aşamasında kendiliğinden nazara alınması gerektiği, bu nedenle şikayetin 6 nolu taşınmaz yönünden derdestlik nedeniyle usulden reddine, işin esasına girilmediğinden para cezası verilmesine yer olmadığına karar verildiği, 11 nolu taşınmaz yönünden yapılan incelemede; satış ilanının adliye ilan panosuna asıldığı, belediye ilan vasıtaları ve yurt düzeyinde tirajı 50.000'in üzerinde yayım yapan gazetelerin birinde yayımlandığı, elektronik ortamda ilanların yapıldığı ve yasal sürelere uygun olduğu, satış ilanının şikayetçi vekiline usulüne uygun olarak tebliğ edildiği,

mükellefiyetler listesinin hazırlanmamasının ihalenin fesih nedenleri arasında sayılmadığı, taşınmazın satışının kıymet takdirinin geçerlilik süresi içerisinde yapıldığı, şikayetçi tarafından kıymet takdirine itiraz edildiği, bu nedenle kıymet takdir raporunun tebliğ edilmediğinin ileri sürülemeyeceği, satış ilanı ve kıymet takdiri raporunun tebliğ edilmemesinin yalnızca ilgilisi tarafından bizzat ileri sürülebileceği, belediyece şikayet konusu taşınmazın imar durumunda bir değişiklik olmadığının bildirildiği,

satış müddeti, hazırlık işlemleri, artırma şartları, ilan ve taşınmaz satışına ilişkin diğer hususlarda ihalenin feshini gerektirecek nitelikte usule ve yasaya aykırı bir hususun mevcut olmadığı gerekçesi ile şikayetin 6 nolu taşınmaz yönünden şikayetin derdestlik nedeniyle usulden reddi ile bu taşınmaz yönünden para cezası verilmesine yer olmadığına, 11 nolu taşınmaz yönünden şikayetin reddine, ihale bedelinin %10'u oranında para cezasının şikayetçiden tahsili ile hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi ipotekli taşınmaz maliki vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Şikayetçi ipotekli taşınmaz maliki vekili istinaf dilekçesine; ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibinde, satışa hazırlık işlemlerinde usulsüzlükler bulunduğunu, borçluya ve haciz alacaklılarına satış ilanı ve kıymet takdir raporunun tebliğ edilmediğini, kıymet takdirinin üzerinden uzun süre geçtiğini, ilanların yasal süre ve şartlarda yapılmadığını ileri sürerek mahkeme kararının kaldırılması ile ihalenin feshine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; şikayetçi vekilince açıkça hem 11 nolu hem de 6 nolu bağımsız bölüm yönünden ihalenin feshinin talep edildiğinin bildirildiği, 11 nolu taşınmaz yönünden yapılan incelemede; şikayetçi vekili tarafından kıymet takdirine itirazda bulunulduğu, ...

1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2016/686 E. 2017/462 K. sayılı kararı ile itirazın kabulü ile muhammen bedelin 400.000 TL olarak belirlendiği, bu kararın takip dosyasına sunulduğu, bu aşamadan sonra olmak üzere şikayetçi adına satış ilanının kararda adı geçen vekile tebliğ edildiği, vekilin azledildiğine ya da istifa ettiğine dair bilgi ve belgenin dosyada bulunmadığı, bu haliyle Tebligat Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca vekile yapılan satış ilanı tebliğinin usule uygun olduğu,

şikayetçinin kendisi dışındakilere tebligat yapılmadığı ya da usule uygun tebligat yapılmadığını fesih sebebi olarak ileri süremeyeceği, usule uygun satış ilanı tebliğinden itibaren süresi içerisinde satışa hazırlık işlemlerine ilişkin şikayet yoluna başvurulmadığı, taşınmazın imar durumunda bir değişiklik olmadığı, kıymet takdirine itiraz yargılaması ile belirlenen muhammen bedele göre ihalenin yapıldığı, ihale tarihi itibariyle kıymet takdirinin üzerinden iki yıllık geçerlilik süresinin dolmadığı, re'sen gözetilecek hususlarda da fesih sebebi bulunmadığı, 6 nolu bağımsız bölüm sayılı taşınmaz yönünden yapılan incelemede;

şikayetçi tarafından aynı davalılara karşı, aynı sebeplere dayalı olarak aynı taleple açılan davanın, ...

1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 14.03.2019 tarihli ve 2017/903 E. - 2019/134 K. sayılı kararı ile reddine karar verildiği, istinaf başvurusu üzerine dairemizin 05.07.2019 tarihli ve 2019/1405 E. - 2019/1142 K. sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, bu kararın Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 07.10.2019 tarihli ve 2019/11065 E. - 2019/14185 K. sayılı kararı ile onandığı,

kesin hükmün dava şartı olup resen gözetilmesi gerektiği, İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi itibariyle bu taşınmaz açısından şikayetin kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,

6 nolu taşınmaz yönünden şikayetin dava şartı yokluğu (kesin hüküm) nedeniyle reddine, şikayetçi hakkında para cezasına hükmedilmesine yer olmadığına, 11 nolu taşınmaz yönünden şikayetin esastan reddine, ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezasının şikayetçiden tahsili ile hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi ipotekli taşınmaz maliki vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Şikayetçi ipotekli taşınmaz maliki vekili temyiz dilekçesinde; istinaf nedenlerini tekrarla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ipotekli taşınmaz malikinin kendisine ait taşınmaz ihalesinin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 134. ve devamı maddeleri, 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27. maddesi, 7201 sayılı Tebligat Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile sair yasal mevzuat.

3. Değerlendirme 1- Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2- Davacı aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re'sen yapılan değerlendirmede; İİK'nın ihalenin feshi şikayetine ilişkin usul ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27. maddesi ile eklenen fıkra ile;

"İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek,

talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder." hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re'sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

"134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir." hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi ipotekli taşınmaz maliki aleyhine ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nın 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10'u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Şikayetçi ipotekli taşınmaz malikinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının bir numaralı bendinin "b-)" fıkrasında yer alan “yüzde onu oranında” ibaresinin çıkartılarak yerine “%5'i oranında” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,