Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/9846 K.2023/2527

Taraflar arasındaki takibin iptali uyuşmazlığından dolayı yapılan inceleme sonunda İlk Derece Mahkemesince; şikayetin kısmen kabul kısmen reddi ile, davacının Eskişehir 8.İcra Müdürlüğü'nün 2020/5435 E. Sayılı dosyasında 39.236,26-TL çek tazminatının ödeme emrinden çıkarılmasına, sair itirazların ve takibin iptali isteminin reddine karar verilmiştir.

Kararın hem şikayetçi borçlu şirket hem de şikayet edilen alacaklı tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince tarafların başvurularının esastan reddine hükmedilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı hem şikayetçi borçlu şirket hem de şikayet edilen alacaklı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ŞİKAYET

Şikayetçi borçlu şikayet dilekçesinde; çekin lehtar şirkete verilmesinden sonra zayii nedeniyle çek iptali davası açıldığını ve ödemeden men yasağı konulduğunu buna karşın çek bedelinin lehtar şirkete ödendiğini akabinde alacaklı yanca çekin alınan ihtiyati haciz kararına istinaden takibe konulduğunun öğrenildiğini yetkiye ve borca itiraz edilmesi üzerine yetki itirazının kabulüne karar verildiğini ve taraflarına yeni bir ödeme emri gönderildiğini ancak çekin vade tarihinde hesaplarında para olmasına karşın ödemeden men yasağı kapsamında çek bedelinin ödenemediğinden çek tazminatının talep edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

talep edilen faiz oranınında hatalı olduğunu, çek bedelinin hem çekin lehtarına hemde alacaklıya ödendiğinden takibe konu çeke dair bir borçları olmadığının açık olduğunu belirterek davanın kabulü ile takibin iptaline, takibin iptaline karar verilmemesi halinde çek tazminatı ve komisyonu yönünden ödeme emrinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Şikayet edilen alacaklı cevap dilekçesinde; iyi niyetli meşru hamil olması nedeniyle yasal takip hakkını kullandığını, 27.06.2020 keşide tarihli, 5967935 çek seri nolu, 392.362,57 TL bedelli ve borçlularının Krc Elektro Market San. Tic. A.Ş, Ünal Kablo San. Tic. A.Ş, Çelik Dijital Baskı Tekstil Konf. İth. San. Tic. Ltd. Şti. ve Armoni Moda Teks.Gıda Otomotiv İç ve Dış Tic. Ltd. Şti olduğu çekin vadesinde ödenmemesi üzerine, ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/496 D.iş sayılı ihtiyati haciz kararı ile ... 9. İcra Müdürlüğünün 2020/4111 E.sayılı dosyasından icra takibine konu edildiğini, davacının ... 6. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/369 E.sayılı dosyası kapsamında yetkiye, borca itirazı nedeniyle 17.07.2020 tarihli karar ile davacının yetki itirazının kabul edildiğini, davacı borçlu yönünden ...

İcra Dairelerinin yetkisizliğine, karar kesinleştiğinde talep halinde takip dosyasının davacı borçlu yönünden tefrik edilerek Eskişehir İcra Dairelerine gönderilmesine karar verildiğini, bu karara karşı süresinden sonra istinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafın istinaf başvurusunun öncelikle İlk Derece Mahkemesince süresinde olmaması sebebiyle reddedilerek 01.09.2020 tarihinde dosyaya ilişkin kesinleşme şerhi hazırlandığını, ...

Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 21.10.2020 tarih ve 2020/1992 E.-2020/1785 K.sayılı kararı ile "Davacı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine" kesin olarak karar verildiğini, taraflarınca ...

9. İcra Dairesinin 2020/4111 E.sayılı dosyasında 04.09.2020 tarihinde ilgili borçlu yönünden dosyanın tefrik edilerek Eskişehir İcra Müdürlüklerine gönderilmesinin talep edildiğini, yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, çek iptali davasında taraf olmadığını ve hakkında verilen bir karar olmaması nedeniyle takip hakkını etkilemediğini, çekin vade tarihinde tahsil amacı ile bankaya başvurduğunu, dava konusu çeke ilişkin olarak banka tarafından ödeme yapılmadığını, çek üzerinde ödemeden men yasağı bulunmasının alacaklının yasal takip hakkını engellemeyeceğini,

çekteki ciro silsilesinin düzgün olduğunu ve sair hususlarla davanın reddi ile davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çek iptali davasının tespit niteliğinde bir dava olduğundan üçüncü kişilere karşı ileri sürülemeyeceğini, alacaklının iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, çek bedelinin lehtara ödendiği iddiasının alacaklıya karşı ileri sürülemeyeceğini, faize yönelik itirazları yönünden rapor alındığını ancak fazla faiz durumunun söz konusu olmadığını, bankaya yazılan müzekkere sonucu çekin ödeme gününde hesabın müsait olduğunun belirtilmesi karşısında davacının davasının kısmen kabulü ile çek tazminatının ödeme emrinden çıkarılmasına,

sair itirazların reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile, davacının Eskişehir 8. İcra Müdürlüğünün 2020/5435 esas sayılı dosyasında 39.236,26 TL çek tazminatının ödeme emrinden çıkarılmasına, sair itirazlarının reddine, davacının takibin iptaline yönelik davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde hem şikayetçi borçlu hem de şikayet edilen alacaklı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Şikayetçi borçlu istinaf dilekçesinde; mahkemece verilen kararda reddedilen kısımların usul ve yasaya aykırı olduğunu, çek tazminatı yönünden kabul kararı verilmesi halinde çek komisyonu ve faizi yönünden de kabul kararı verilmesi gerektiğini, mahkemece ...'a yazılan müzekkere cevabında şirketin hesabında çek bedelinin bulunduğunun belirtildiğini, ödemeden men yasağı nedeniyle bankanın ödeme yapamadığını, keşidecinin kusuru olmadığını, çek tazminatı, çek komisyonu ve diğer ferilerin talep edilemeyeceğini, çek tazminatı yönünden kabul kararı verilip, diğer yönlerden takibin devamına karar verilmesinin doğru olmadığını,

şirket ile davalı arasında ticari ilişki bulunmadığından bilirkişi tarafından ticari faiz hesaplamasının doğru olmadığını, kaldı ki kusuru olmadığından temerrüde düştüğünün kabulünün mümkün olmadığını, raporun hatalı olduğunu, çek lehtarı ile arasındaki ticari ilişki nedeniyle çek bedelini ödediğini, ayrıca aynı çek nedeniyle ...

9. İcra Müdürlüğünün 2020/4111 E.sayılı dosyasından Eskişehir 5. İcra Müdürlüğünün 2020/45 Tal. sayılı dosyasıyla şirkete hacze gelindiğini, haciz esnasındaki görüşmelerden Ünal Kablo...A.Ş.'nin imzasına itiraz ettiğinin ve Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/422 E.sayılı dosyasından menfi tespit davası açtığının öğrenildiğini, cirodaki imzanın sahte çıkması halinde kambiyo vasfını da ortadan kaldıracağından bu menfi tespit davası neticesinin beklenilmesi gerektiğini, ...

3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/576 E. sayılı dosyasıyla şirket adına menfi tespit davası açıldığını, anılan dosyada tedbir kararı verildiğini, ayrıca takibe esas ihtiyati haciz kararına da ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/496 D.iş sayılı dosyasından itiraz ettiklerini, itirazlarının kabul edildiğini, ihtiyati haciz kararının ortadan kalktığını, bu hususa ilişkin hiçbir araştırma yapılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Şikayet edilen alacaklı istinaf başvuru dilekçesinde; çek tazminatı yönünden davanın kabulü ile aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin isabetsiz olduğunu belirterek çek tazminatı yönünden davanın reddi ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin borçluya yükletilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ...

6. İcra Hukuk Mahkemesinin 17.07.2020 tarih ve 2020/369 E - 2020/404 K. sayılı kararı ile yetkisizlik kararı verildiğini, davacı borçlu tarafından yetkisizlik kararının süresinde istinaf edilmemesi nedeniyle söz konusu kararın kesinleştiğini, mahkeme kararının kesinleşmesinden sonra süresi içinde alacaklı vekili tarafından dosyanın yetkili İcra Dairesine gönderilmesi talebinde bulunulduğunu, mahkemenin istinafın süresinde olmadığına yönelik ek kararının daha sonra istinaf edilmesinin kararın süresinde istinaf edilmediği gerçeğini ortadan kaldırmadığını, ...

Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi tarafından da ek kararın istinaf talebinin reddine karar verildiğini, takip konusu çekin ibraz süresi içinde bankaya ibraz edildiği ve ...

6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/167 E. sayılı dosyası üzerinden verilen ödemeden men yasağı kararı nedeniyle çek üzerinde herhangi bir işlem yapılmadığının belirtildiğini, mahkemece bankaya yazılan müzekkereye verilen cevabi yazıda 29.06.2020 tarihinde keşide edilen çekin bedelinin Krc Elektro Market San. ve Tic. A. Ş.'nin banka hesabında mevcut olduğunun bildirildiğini, ödemeden men yasağı kararı verilen dava dosyasında davacının Krc Elektro Market San. ve Tic. A.

Ş. olmadığı ve ibraz tarihinde çekin karşılığının bankada bulundurulduğu da dikkate alındığında karşılığı bulundurulan çek bedelinin ödenmemesinden dolayı davacı borçlunun çek tazminatından sorumlu tutulmasının düşünülemeyeceğini, bu nedenle mahkemece çek tazminatı yönünden davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığını, davalının iyi niyetli hamil konumunda bulunduğunı, yasal düzenleme olmadığı müddetçe kambiyo hukuku yönünden soyutluk ilkesinin alacaklı lehine sonuç doğurması gerektiğinin kabul edildiğini,

Yargıtay uygulamasında dahi ödeme yasağı kararı nedeniyle davacı tarafından karşılığı bulundurulan çek bedelinin ödenmemesinden dolayı davacının çek tazminatından sorumlu olmasa dahi takipte talep olunan işlemiş faiz, komisyon, vekalet ücreti, icra masrafları ve bu suretle fer'ilerden sorumlu olduğu,

bu yöne ilişkin talebin kabul edilemeyeceği yönünde Yargıtay uygulamasının yerleşik olduğu (Yargıtay 12. HD 2014/29455 E. 2015/4760 K sayılı ilamı), bu nedenle davacının çek komisyonu ve diğer fer'ilerinden de sorumlu olmayacağına yönelik istinaf itirazının yerinde olmadığını, takip dayanağı bono kambiyo senedi vasfında olduğuna göre alacağa 3095 Sayılı Kanun'un 2/2. maddesinde öngörülen ticari işlerdeki temerrüt faizi olan avans faiz oranının uygulanmasının yerinde olduğunu, bu hususta alınan bilirkişi raporuyla da fazla faiz talep edilmediğinin tespit edildiğini, bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya yeterli olduğunu,

ödemeden men yasağı kapsamında çek bedelinin lehtar Ünal Kablo Sanayi ve Tic.

A.Ş' ye ödenmesi iddiasının iyi niyetli hamil olan takip alacaklısına karşı ileri sürülemeyeceğini, yetkisiz icra dairesinde başlatılan takip dosyasında ihtiyati haciz bedeli olarak ihtirazi kayıtla davacı tarafından yapılan ödeme sonucunda İcra Müdürlüğünce davacı borçlu yönünden ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verildiğini, bu anlamda dosyaya yapılan ödemenin ihtiyati haczin kaldırılmasına yönelik olduğunu, davacının diğer istinaf sebeplerinin de yerinde olmadığını,

öte yandan şikayetin kısmen kabul kısmen reddine karar verildiğinden yargılama giderinin taraflar arasında paylaştırılmasında ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmedilmesinde de bir usulsüzlük bulunmadığını, dosya kapsamı, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vaka ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık olmadığı ve hükümde kamu düzenine aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde hem şikayetçi borçlu hem de şikayet edilen alacaklı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Şikayetçi borçlu ve şikayet edilen alacaklının her ikisi de istinaf dilekçelerinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte takibin iptali talebine dair şikayete ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İİK md. 168, TTK md. 783/3

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup tarafların temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Alacaklının Temyiz İtirazlarının İncelenmesinde

26.09.2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanuna paralel olarak, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun temyiz ve karar düzeltmeye ilişkin hükümlerinde değişiklik yaparak istinaf ve temyiz ile ilgili hükümleri yeniden düzenleyen 18.03.2005 tarihli ve 5311 sayılı Kanun ile İcra İflas Kanunu'na eklenen geçici 7. maddeye göre, 5311 sayılı Kanun hükümleri Bölge Adliye Mahkemelerinin göreve başladığı 20.07.2016 tarihinden sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile değişik 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun ek madde 1/2. fıkrasına göre, 363 ve 364 üncü maddelerdeki parasal sınırların uygulanmasında hükmün verildiği tarihteki miktar esas alınır.

2.3.2005 tarihli ve 5311 sayılı Kanunun 25. maddesi ile değişik 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 364/1. maddesine göre Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen ve miktar ve değeri Onbin Türk Lirası’nı geçen nihai kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabilir. Bu hükümde öngörülen kesinlik sınırı, 24.11.2016 tarih ve 6763 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile 02.12.2016 tarihinden itibaren kırk bin Türk Lirası’na, 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanun’un 1. ve 2. maddesi ile 28.02.2019 tarihinden itibaren elli sekiz bin sekiz yüz Türk Lirası’na, 01/01/2020 tarihinden itibaren yetmiş iki bin yetmiş Türk Lirası'na, 01.01.2021 tarihinden itibaren yetmiş sekiz bin altı yüz otuz Türk Lirası'na, 01.01.2022 tarihinden itibaren de yüz yedi bin doksan Türk Lirası'na çıkarılmıştır.

Temyize konu miktar 39.236,26-TL'dir.

Somut olayda, İlk Derece Mahkemesinin karar tarihine göre uyuşmazlık konusu değerin, yukarıda belirtilen kesinlik sınırını geçmediği anlaşıldığından, anılan İlk Derece Mahkemesi kararının temyiz kabiliyeti yoktur.

5311 sayılı Kanunla değişik İİK'nın 364/1-2. maddeleri ve 6100 sayılı HMK'nın 366. maddesinin göndermesi ile uygulanması gereken aynı Kanunun 352. maddesi uyarınca şikayetçi üçüncü şahıs vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

B. Şikayetçi Borçlunun Temyiz İtirazlarının İncelenmesine Gelince

Şikayetçi borçlunun yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Alınması gereken 179,90 TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,