Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2024/2372 K.2024/7835

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı/borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı tarafından başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile ilamsız icra takibinde, borçlunun icra mahkemesine başvurusunda; aşkın haciz şikayeti ile birlikte maden sahasında gerçekleştirilen haciz işleminin 3213 sayılı Maden Kanununun 40. maddesine aykırı olduğunu ileri sürerek menkuller üzerindeki haczin kaldırılması isteminde bulunduğu, İlk Derece Mahkemesince, şikayetin reddine karar verildiği, borçlu tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, haczedilmezlik şikayeti yönünden istinaf başvurusunun esastan reddi ile aşkın haciz şikayeti yönünden istinaf başvuru dilekçesinin reddine karar verildiği, kararın borçlu tarafından temyiz edildiği görülmektedir.

Borçlunun icra mahkemesine başvurusu, 3213 sayılı Maden Kanununun 40. maddesine dayalı olarak, maden işletmesinde kullanılan menkuller üzerine konulan hacizlerin kaldırılmasına ilişkindir.

Bir başka anlatımla adı geçenin yukarıda özetlenen istemi, İİK'nın 265. maddesinde yer alan ihtiyati hacze itiraz niteliğinde olmayıp, ihtiyati haciz kararının uygulanması sonucu menkuller üzerine konulan hacizlerin kaldırılması istemidir. İİK'nın 261/son maddesinde yer alan “İhtiyati haczin infazı ile ilgili şikayetler infazı yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır” şeklindeki hüküm gereğince bu şikayeti inceleme görevi işlemi yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine aittir.

Bununla birlikte; İİK'nın 4. maddesi gereğince, takip hangi icra dairesinde başlamış ise, bu takiple ilgili itiraz ve şikayetler takibin yapıldığı yer icra müdürlüğünün bağlı bulunduğu icra mahkemesinde çözümlenir. Bu husus, kamu düzenine ilişkin olup, kesin yetki niteliğindedir. İİK'nın 79 ve 360. maddelerinde ise, İİK'nın 4. maddesinde yer alan yetki kuralının istisnaları düzenlenmektedir.

İİK'nın 79. maddesi gereğince, haczolunacak malların başka bir yerde bulunması halinde icra dairesi, malların bulunduğu yer icra dairesine talimat yazarak haczin yapılmasını ister. Bu halde, hacizle ilgili şikayetler, kendisine talimat yazılan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesince çözümlenir. Anılan husus, kesin yetki kuralı olup mahkemece re'sen uygulanmalıdır.

Ancak, talimat yazısı, borçluya ait menkul ve gayrimenkul mallar ile 3. kişilerdeki hak ve alacakların haczi yönünde ve genel nitelikli olmayıp da, belli bir malın haczini isteyen "nokta haczi" biçiminde yazılmış ise, bu halde anılan hacizle ilgili şikayet, talimatı yazan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesince incelenir. Bir başka deyişle böyle hallerde İİK'nın 79. maddesi hükmü uygulanamaz.

Yine, haciz işlemi talimat yoluyla değil de, doğrudan müzekkere yazılarak yapılmış ise, haciz işlemini yapan (yani doğrudan haciz koyan) icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi, şikayetleri incelemeye yetkilidir.

Somut olayda, alacaklı tarafından Bozüyük 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.11.2018 tarih ve 2018/144 D. iş sayılı ihtiyati haciz kararına dayalı olarak asıl takip dosyası olan Bozüyük İcra Müdürlüğünün 2018/2032 Esas sayılı dosyası ile borçlu hakkında takip başlatıldığı, anılan dosyadan Bilecik İcra Müdürlüğüne yazılan talimat ile borçluya ait taşınır ve taşınmaz mallar ile üçüncü kişiler üzerindeki hak ve alacakların ihtiyati haczi yönünde genel nitelikli talimat yazıldığı, bu talimat üzerine Bilecik İcra Müdürlüğünün 2018/366 Talimat sayılı dosyasından borçluya ait olduğundan bahisle Bilecik İli, Merkez İlçesi, Selbükü Köyü adresinde şikayete konu 13.11.2018 tarihli haczin gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, asıl takip dosyası olan Bozüyük İcra Müdürlüğünden yazılan talimat belli bir malın haczini isteyen nokta haczi biçiminde yazılmış bir talimat olmadığından, söz konusu şikayeti inceleme yetkisi İİK’nın 79. maddesi gereğince talimat icra dairesinin bağlı olduğu Bilecik İcra Mahkemelerine aittir.

O halde, İlk Derece Mahkemesince, Bilecik İcra Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesi ile şikayetin yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm tesisi ile istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine karar verilmesi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırılması ile İlk Derece Mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.