Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2009/5316 K.2009/13247

Taraflar arasındaki muarazanın meni, fazla ödenen bedelin iadesine davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı şirket, Hazineye ait olan 0.40 lt/sn debili ...

Kaynak Suyunu, davalı Mal Müdürlüğünden 19.12.1997 tarihli beş yıllık kira sözleşmesi ile kiraladıklarını, son olarak ödemiş oldukları 3. yıl kira bedelinin 4.257.000.000 TL olup, 4. yıl kira bedelinin ise sözleşmenin “özel şartlar” bölümünün 8. maddesi gereğince günün rayicine göre yeniden belirlenmesi gerektiğini, davalı tarafından 4. yıl kira bedeli olarak bildirilen 12.409.416.000 TL’nin ise fazla olması nedeniyle itiraz ettiklerini, bu arada kira bedelinin ilk taksiti olan 3.176.000.000 TL’yi her türlü yasal hakları saklı kalmak üzere ödediklerini ileri sürerek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, fazladan ödemiş oldukları 2.038.104.000 TL’nin, birleştirilen aynı mahkemeye ait 2001/375 E. sayılı dava ile, aynı yılın bir başka taksiti için fazladan ödedikleri 6.114.312.000 TL’nin, 2002/323 E. sayılı dava ile de, aynı nedenlerle 5. yıl kira bedelinin, fazladan ödenen 12.489.000.000 TL’lik kısmının, ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir. Mahkemece, asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne, 30.6.2008 tarihli bilirkişi kurulu raporu hükme esas alınmak suretiyle, anılan raporda belirlenen kira bedellerine göre tespit edilen ve ilamda her bir dava için ayrı ayrı yazılı bulunan fazla ödeme miktarlarının, dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan 2009/5316-13247 tahsiline karar verilmiş; hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında düzenlenen 19.12.1997 tarihli (5) yıllık kira sözleşmesinin 8. maddesinde, “İlk yıl kirası ihale bedeli üzerinden, 2., 3., ve 5. yıllar kira bedelleri ise, Bakanlığımızca her yıl yayınlanan yeniden değerleme oranının bir önceki yıl kira bedeli ile çarpımı suretiyle bulunacak miktarın önceki yıl kira bedeline ilavesi suretiyle belirlenecek bedel üzerinden tahsil edilecektir.

4. yıl kira bedeli ise, günün rayicine göre yeniden tespit ve takdir edilecektir.” Hükmü yazılı olup, taraflar arasında öncelikle 4. yıl, daha sonra ise buna bağlı olarak 4. yıl kira bedeli üzerinden yeniden değerleme oranına göre artırılması gereken 5. yıl kira bedeli konusunda uyuşmazlık çikmıştır.

Sözleşmede 4. yıl kira bedelinin, günün rayicine göre yeniden belirleneceği yazılı olmakla birlikte, her hakkın kullanımında olduğu gibi, davalıya verilen bu hakkın kullanılmasında da Medeni Kanunun 2.maddesinde hükme bağlanan dürüstlük kurallarına aykırı davranılmaması gereklidir. Davalının sözleşmeden kaynaklanan haklarını dürüstlük kuralları içerisinde kullanması asıldır ve kendisinden beklenen de bu olmalıdır.

Bu nedenle eldeki davada davacının talebi, davalının kira bedelinin tespitine ilişkin söz konusu bu hakkını kötüye kullanmak suretiyle fahiş olarak tespit ettiği kira parasının indirilmesi, başka bir ifade ile davalının bu davranışına hakimin müdahalesi istemini de kapsadığından, davada öncelikle davalının bu konudaki takdir hakkının üst sınırının belirlenmesi gerekli olup, belirlenecek bu miktara göre de, hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesi gereklidir.

Olayın özelliği itibariyle, davalının takdir hakkının üst sınırının, kira bedelinin yeniden belirleneceği 4. yıl kira bedelinin, dava konusu kiralananın boş olması halinde emsal ve rayice göre olması gereken kira bedeli olduğu konusunda duraksamaya yer olmamalıdır.

Öyle ise, mahkemece dava konusu dönem başında, dava konusu kaynak suyunun ilk defa kiraya verilmesi halinde emsal ve rayice uygun olarak getirebileceği kira parası, bu konuda uzman bilirkişi marifetiyle, gerektiğinde emsaller de dikkate alınmak suretiyle belirlenmeli ve davalının takdir hakkının üst sınırının bu yolla belirlenecek miktar olduğu kabul edilmelidir.

Bu belirlemeden sonra ise, hak ve nesafet kuralları ve davacının bu yerde eski kiracı olması durumu göz önüne alınarak, belli bir miktarda indirim yapılmalı ve bu şekilde 4. yıl kira bedeli ve buna bağlı olarak da 4. yıl kira bedeli üzerinden yeniden değerleme oranına göre artırılması gereken 5. yıl kira bedeli belirlenmeli, sonucuna göre de, davacının her bir dava için belirlenecek olan fazla ödeme miktarının tahsiline

20069/5316-13247 karar verilmelidir. Hükme esasa alınan bilirkişi raporunda ise, yukarda belirtildiği gibi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan, 4. yıl kira bedeli, 3. yıl kira bedeline “tefe” oranı uygulanmak suretiyle tespit edilmiş ve bu şekilde sonuca varılmış olup, mahkemece yetersiz bilirkişi raporuna göre hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.