Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2012/25030 K.2013/935

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, 2008 ve 2009 yıllarında yapılan ihaleler sonucunda hizmet alım sözleşmeleri imzaladıklarını, davalının hak edişlerini eksik ödediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak, şimdilik alacağının 10.000 TL'lik kısmının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davacının sözleşme gereğince hizmet alım hakkı olmadığı gibi aylık hak edişlerinin tam ödendiğini, eksik ödemenin olmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş; hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, yapılan ihale sonucunda imzalanan hizmet alım sözleşmesi gereğince ödenmesi gereken hak edişlerinin eksik ödendiği iddia ederek eldeki davayı açmıştır. Mahkemece, 02.02.2012 tarihili celsede HMK 120/2 maddesi uyarınca davacıya 649 TL avans giderini mahkeme veznesine yatırması için 2 hafta kesin süre verilmiş, 08.05.2012 tarihli celsede verilen kesin süreye rağmen gider avansının yatırılmaması nedeniyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. HMK'nın 114/g maddesinde gider avansı dava şartı olarak düzenlenmiştir. HMK 115/2 ve 120 maddelerinden ve 2012/25030-2013/935

30.09.2011 tarihli resmi gazetede yayımlanan HMK gider avansı tarifesinin 1 ve 6 maddelerindeki düzenlemelerden gider avansının davanın açılması sırasında alınmasının şart olmadığı mahkemenin sonradan da bu eksikliği kesin süre vererek ikmal ettirebileceği anlaşılmaktadır. Davanın açıldığı tarihte eksik veya hiç gider alınmamış olsa bile gider avansı dava şartı olmakla hüküm verilinceye kadar ikmal ettirilebilir. Bu durum davanın her aşamasında resen gözetilmesi gerekir.

Gider avansının yatırılmaması halinde dava usulden red edilir. Tarafların bazı usuli işlemleri belli bir süre içinde yapmaları için hakimin bir tarafa kesin mehil verebileceği HMK'nun 94 ve devamı maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Kesin mehil, davanın en az masrafla ve sürüncemede bırakılmadan bir an evvel sonuçlanmasını temin için hakime tanınan yasal takdir yetkisidir.

Ancak kesin mehil verilen işlemin yapılmaması, bir hakkın ortadan kalkması sonucunu doğurduğundan bu konudaki kararın yasaya uygun olması zorunludur. Bu nedenle HMK'da taraflara verilecek kesin süreye ilişkin ara kararlarda, yapılması gereken işlerin neler olduğunun açıklıkla belirtilmesi, tanınan sürenin yeterli ve elverişli olması, süreye uyulmamasının doğuracağı sonuçların açıklanması ve bu konuda tarafın uyarılması gereklidir.

Aksi takdirde kesin mehle uymama, hukuki sonuç doğurmaz. (Bkz. HGK 21.9.1983 T. 14/3447-825 sayılı kararı)

Somut olayda mahkemece, 02.02.2012 tarihli duruşmada taraflara "HMK 120/2 maddesi uyarınca şimdilik 649 TL avans giderini mahkeme veznesine yatırması için 2 haftalık kesin süre verilmesine" karar verilmiş ve 08.05.2012 tarihli duruşmada avans giderinin verilen kesin süreye rağmen ödenmemesi nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir.

Mahkemece davacıya gider avansını yatırması için iki haftalık kesin süre verilmiş ise de, ne kadar gider avansı talep edildiği, talep edilen giderlere nelerin dahil olduğu, bu giderler içinde delil ikamesine yönelik gider olup olmadığı belirtilmemiştir. Dolayısıyla talep edilen avansın miktarı belirli olmayıp gider avansı veya delil ikamesi avansı olup olmadığı denetlenememektedir. Davacı ne kadar avans yatıracağını bilmemektedir.

Ayrıca yukarıda açıklandığı gibi gider avansı dava şartı iken delil ikamesi avansı dava şartı olarak nitelendirilemez. Delil ikamesi avansının verilen kesin süre içinde yatırılmaması dava şartı nedeni ile davanın reddini gerektirmez. Taraf belirlenen sürede delil avansı giderini yatırmazsa dayandığı o delilinden vazgeçmiş sayılır.

Mahkeme, dava şartı olarak belirlediği gider avansına yönelik ara kararında gider avansını oluşturan harç, tebligat gibi gider gerektiren işlemleri kalem kalem açıklamalı, her kalemin miktarını ayrı ayrı göstermeli, dava şartına yönelik 2012/25030-2013/935

gider avansı ile ilgili olarak verilen kesin sürede yatırılmamasının sonuçlarını da duruşma zaptına açıkca yazmalıdır. Yukarıda açıklanan şekilde soyut olarak verilen kesin süreye dayanılarak dava şartı noksanlığından davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.