Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2016/10814 K.2019/3644

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 21.04.2015 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 28.04.2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.

Davacı, maliki bulunduğu 138 parsel sayılı taşınmaz lehine, davalılara ait 135, 184, 185 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı tesis edilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, 184 ve 185 parsellerin bir bütün olarak kullanıldığını, geçit hakkı kurulmasının uygun olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, müvekkilinin maliki olduğu 135 parselden geçit tesis edilmesini istemediklerini, bilirkişi raporunda 4 No'lu seçenek olarak belirtilen alanın maliyet açısından ve yüzölçüm açısından geçit hakkı tesis edilmesinin uygun olmadığı, bu geçit güzergahının komşu 11 No'lu parseldeki evin duvarına dayandığını, 128 ve 129 parsellerden geçit tesisi edilmesinin daha uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacıya ait (eski 138) 105 ada 130 parsel sayılı taşınmaz lehine (16/03/2016 tarihli fen bilirkişi raporunda 4. güzergah olarak ve kroki 2 de gösterilen 2,5 metre genişliğinde davalı (eski 135 parsel) 105 ada 7 parselin 143,59 m² lik alanında (eski 184 parsel) 105 ada 129 parsel sayılı taşınmazın 51,45 m² lik alanında bu taşınmazlar aleyhine geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü; davalı ... vekili temyiz etmiştir.

1-Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre Davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince:

Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz paylı mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.

Geçit tesisi davalarında başlangıçta davacı tarafından öngörülemediğinden dava dilekçesinde talep edilen yer dışındaki güzergahlardan da geçit kurulması gerekebilir. Bu güzergah üzerindeki taşınmazların maliklerine dava dilekçesi ile husumet yöneltilmemiş olması kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığından 6100 sayılı HMK’nin 124. maddesi gereğince dürüstlük kuralına aykırı olmayan bu taraf değişikliği talebi kabul edilerek davacının bu kişilerin harçsız olarak davaya katılmalarını sağlamasına imkan verilmelidir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilmesinin zorunlu olduğu hallerde, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Bu bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin belirlenmesinden sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanunu’nun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün “İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili” başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir.

Geçit davalarında uygulanan kesintisizlik ilkesi gereğince davacıya ulaşım sağlayacak geçitin herhangi bir engelle karşılaşmadan genel kadastro yoluna ulaşması gerekir.

Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır.

Somut olaya gelince; mahkemece, davacıya ait (eski 138) 105 ada 130 parsel sayılı taşınmaz lehine (eski 135 parsel) 105 ada 7 parsel ve (eski 184 parsel) 105 ada 129 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit hakkı kurularak; daha önce 136 parsel lehine 133 ve 134 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden geçit hakkı tesis edilmiş olan alana bağlandığı, lehine geçit hakkı kurulan taşınmazın kesintisiz olarak genel yola ulaşacak şekilde geçit tesis edilmediği, kesintisizlik ilkesinin gözetilmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; mahkemece, daha önce 136 parsel sayılı taşınmaz lehine 133 ve 134 parseller üzerinden geçit hakkı tesis edilmiş olduğundan, 133 ve 134 parsel maliklerinin davaya dahil edilmesinin sağlanarak, bilirkişilerden yararına geçit hakkı tesisi istenen taşınmazın genel yola bağlantısını sağlanması için, (16/03/2016 tarihli fen bilirkişi raporunda 4. güzergah olarak belirtilen ve mahkemece geçit tesisine karar verilen güzergah alanı ile önceden kurulmuş geçit güzergahı alanlarının kesintisiz olarak tek güzergah şeklinde krokide gösterilmesi istenmeli,

önceden geçit tesis edilmiş olan 133 ve 134 parsel sayılı taşınmazların yükü artacak olması nedeni ile, fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi gereğince bu taşınmaz maliklerine uygun bir bedel ödenmesi gerekeceğinden; ödenecek bedel bilirkişilere tespit ettirilerek depo ettirilmeli, ondan sonra davacının maliki olduğu (eski 138) 105 ada 130 parsel sayılı taşınmazın kesintisiz olarak genel yola bağlantısını sağlayacak şekilde geçit hakkı tesis edilmelidir.

Açıklanan husular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.