Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2008/2113 K.2008/5141

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili avukat ... ile davalı vekili avukat ... .... Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Davacı ...'nca, 6183 sayılı Yasa’nın 79. maddesine istinaden vergi alacağının davalı üçüncü kişiden tahsili için açılan alacak davasının mahkemece reddine dair verilen karar davacı tarafça temyiz edilmiştir.

Davacı Bakanlık davasını açarken davalı şirket yetkilisi ve yeminli mali müşaviri ile birlikte düzenlenen tutanaktaki bilgilere göre, ... Defterdarlığı, Kavaklıdere Vergi Dairesi Başkanlığı Vergi Denetmenliği’nce düzenlenen 13.03.2002 günlü basit rapora dayanmıştır.

Anılan basit raporda, davalının Kasım/2000 ilâ Aralık/2001 dönemine ilişkin incelenen defter ve kayıtlarında borçlu şirkete ödemesi gereken kira bedeli ile bundan mahsubu gereken bakım-onarım giderleri belirlenmiş olmakla beraber, mahkemece içeriği değerlendirilmeksizin kabul edilerek hükme esas alındığı anlaşılan 25.04.2005 günlü ...

Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü, Gelirler Başkontrolörünce düzenlenen inceleme raporu arasında çelişki oluştuğu ve farklı sonuçlara ulaşıldığı görülmüştür.

Mahkemece alınan 24.11.2004 asıl ve 07.06.2005 günlü ek raporlarda ise esas itibariyle Kavaklıdere Vergi Dairesi Başkanlığı Denetmenliğine ait basit raporu teyit eder şekilde davacının alacaklı olduğu belirlenmesine karşılık mahkeme alınan bilirkişi raporuna değer vermemiş, 25.04.2005 günlü inceleme raporunda, her ne kadar 2001 yılı için davalının, dava dışı vergi borçlusu şirkete 1.215.271.002.857 TL. kira borcu olduğu belirlenmiş ise de,

davalının borçlu şirket adına toplam 2.051.000.000.000 TL. rehinli borç ödemesi yaptığı ve bu miktarın kira bedelinden mahsubu halinde davalının davacıya ödemek zorunda olduğu herhangi bir miktarın olmadığı sonucuna varmıştır.

Öncelikle davacı Bakanlığa bağlı farklı birimler tarafından düzenlenen raporlar arasında çelişki olması, ihtilâf dava konusu haline getirildikten sonra ve yargılama sırasında hazırlandığı anlaşılan 25.04.2005 günlü inceleme raporunu davacının kabul ettiğine dair herhangi bir beyanı olmaması karşısında, mücerret bu rapora dayalı şekilde hükme varılması doğru bulunmamıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak ..., uyuşmazlık konusuna uygun uzmanlıkları olan kişilerden bir bilirkişi heyeti oluşturmak suretiyle yerinde keşif de yapılarak, alınacak raporla davalı ile dava dışı borçlu şirket arasında düzenlenmiş olan sözleşme hükümleri doğrultusunda tahakkuk eden kira bedeli belirlenmeli, bundan sonra özellikle sözleşmede, anılan tarafların ortak iradesinin tesisleri kullanıma elverişli hale getirme olduğu hususu gözardı edilmeksizin aynı amaca yönelik olarak yapılan bakım-onarım giderleri ile davalı şirket tarafından borçlu adına yapılan ödemeler tesbit edilmeli,

ayrıca 25.04.2005 günlü önceleme raporunda bahsi geçen rehinli borç ödemelerinin de dayanağı belgeler getirtilerek incelenmeli, bu ödemelerin davalı şirket tarafından mı, yoksa başka kişilerce mi yapıldığı, başka kişilerce yapıldı ise kira alacağına mahsuben mi yapıldığı belirlenmeli, keza davalı ile borçlu şirketin tüm ticari sicil kayıtları ve ortaklık durumunu gösterir kayıtlar getirtilerek aralarında organik bir ilişki bulunup bulunmadığı araştırılmalı ve sonuçta tüm bu vakıalar doğrultusunda davalının davacıya ödemesi gereken bir bedel bulunup bulunmadığı saptanmalıdır.

Açıklanan bu hususlar üzerinde durulmaksızın eksik inceleme ile hükme varılması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.