Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/12885 K.2018/2279

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... sonucunda, ... Köyü çalışma alanında bulunan 104 ada 236 ve 237, 135 ada 13 ve 19 parsel sayılı 3.290.20, 2.675.74, 1.155.41 ve 1.447.78 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak davalıların murisi ... adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacılar ... ve arkadaşları tapu kaydına, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine, satın almaya ve miras yoluyla gelen hakka dayanarak tapu iptali ve tescil istemiyle dava açmışlardır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 104 ada 236 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacılar adına tapuya tesciline, dava konusu diğer taşınmazlar hakkındaki davanın ise reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili ile davalı ... tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli 104 ada 236 parsel sayılı taşınmaz yönünden davacılar lehine zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğu, çekişmeli 104 ada 237, 135 ada 13 ve 135 ada 19 parsel sayılı taşınmazlar yönünden ise zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleştiğinin davacı tarafça ispatlanamadığı gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki, davacı tarafın dayandığı 12.12.1950 tarih ve 20 sayılı tapu kaydı ile davalı tarafın dayandığı 05.03.1956 tarih ve 34 sayılı tapu kaydı, ilk tesislerinden itibaren birbirini takip eder şekilde tüm tedavülleri ve varsa haritalarıyla birlikte getirtilerek dosyasına konulmamış ve yöntemine uygun şekilde mahalline uygulanmamıştır.

Öte yandan hangi tapu kaydının hangi taşınmaza ilişkin olarak sunulduğu taraflara açıklattırılmadığı gibi, tapu kayıtlarının hukuki değerlerini kaybedip kaybetmediği hususu da karar yerinde tartışılmamıştır. Yine davacı tarafın dayandığı 20.03.1980 tarihli gayrimenkul satış senedi gerektiğinde senet tanıkları da dinlenilmek suretiyle mahalline uygulanmamış ve kapsamı belirlenmemiştir.

Keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları ise taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözmekten uzak, soyut ve yetersiz kalmıştır. Bu şekilde eksik ve yetersiz bir incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca öncelikle, davacı tarafın dayandığı 12.12.1950 tarih ve 20 sayılı tapu kaydı ile davalı tarafın dayandığı 05.03.1956 tarih ve 34 sayılı tapu kaydının ilk tesislerinden itibaren intikal eden tüm payları gösterecek şekilde bilgisayar ortamında sıralı olarak hazırlanmış tüm kayıt ve tedavülleri ve varsa haritaları, ... sırasında revizyon görmüş iseler revizyon gördükleri taşınmazlara ait ... tespit tutanaklarının onaylı suretleri ve varsa tespite dayanak kayıtları ile kesinleşmiş iseler tapu kayıtları getirtilerek dosyasına konulmalı, taraflara hangi tapu kaydının hangi taşınmaza ilişkin olarak sunulduğu açıklattırılmalı,

dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirildikten sonra mahallinde üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları ve uzman fen ve ziraat bilirkişilerinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır. Yapılacak keşifte tarafların dayandığı tapu kayıtlarının varsa haritaları uygulanıp kapsamları 3402 sayılı ... Yasası'nın 20/A maddesi gereğince haritasına göre belirlenmelidir.

Tapu kayıtlarının haritaları bulunmuyor yada uygulanma kabiliyetleri yoksa sınırlarına itibar edilmeli, taraf dayanağı tapu kayıtları ihdaslarından itibaren tüm tedavülleriyle okunup kayıtlarda yazılı hudutlar yerel bilirkişilerce zeminde göstertilmeli, yerel bilirkişilerin gösterdiği hudutlar teknik bilirkişiye harita üzerinde işaretlettirilmeli, kayıtta yazılı olup da yerel bilirkişiler tarafından zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, bu suretle taraf dayanağı tapu kayıtlarının kapsamları duraksamaya yer vermeyecek şekilde kesin olarak tespit edilmeli,

ayrıca dayanılan tapu kayıtlarının hukuki değerlerini kaybedip kaybetmedikleri de karar yerinde tartışılmalıdır.

Dayanılan tapu kayıtlarının kısmen veya tamamen çekişmeli taşınmazları kapsamaması halinde yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından çekişmeli taşınmazların önceki ve dava tarihindeki nitelikleri, ilk zilyetlerinin kim olduğu, kimden kime nasıl intikal ettikleri, kim tarafından, ne zamandan beri ne suretle kullanıldıkları, dosyaya sunulan gayrimenkul satış senedi hakkında bilgi sahibi olup olmadıkları, senette bahsedilen taşınmazların çekişmeli taşınmazlar olup olmadıkları hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalıdır.

Yerel bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanması ve taşınmazların tasarrufu hususundaki beyanlarının zemine uygunluğu komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli, fen bilirkişisine uygulanan kayıtların hudutları ile kapsamlarını belirtir ve keşfi takibe imkan verir ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmeli, ziraat bilirkişisinden çekişmeli taşınmazların nitelikleri, toprak yapıları, zirai faaliyete konu olup olmadıkları, zilyetliklerinin hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü hususlarında açıklamalı rapor alınmalı,

tapu kayıtlarının kapsamı dışında kalan taşınmazlar yönünden 3402 sayılı Yasa’nın 14.maddesindeki koşulların davacı taraf lehine gerçekleşip gerçekleşmediği kesin olarak saptanmalı, taşınmazların zilyetliğinin davacı tarafta olduğunun anlaşılması halinde bu zilyetliğin feri zilyetlik olduğunu ispat yükümlülüğünün davalı tarafta bulunduğu dikkate alınmalı, bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.