Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/16742 K.2020/594

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında, ... İlçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan 108 ada 65 ve 109 ada 1 parsel sayılı 47.469,00 ve 19.500,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlardan. 108 ada 65 parsel sayılı taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... adına ve 109 ada 1 parsel sayılı taşınmaz ise devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu belirtilerek, Hazine adına tespit edilmiştir.

Davacılar ...,... çekişmeli 108 ada 65 parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak taşınmazın müşterek murisleri ...’tan intikal ettiği ve mirasçılar arasında terekenin taksim edilmediği iddiasına dayanarak, davacı ...

109 ada 1 parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak ayrı ayrı dava açmışlar yargılama sırasında davalı Hazine 108 ada 65 parsel sayılı taşınmazın bir bölümünün kamu orta malı mera niteliğinde olduğunu ileri sürerek davaya katılmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda davacı ... ve müdahil davacı Hazinenin davalarının ayrı ayrı kabulüne, davacı ... ve ...'un davasının ise kısmen kabulüne, 108 ada 65 ve 109 ada 1 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitlerinin iptaline, 109 ada 1 parsel sayılı taşınmazın davacı ... adına, 108 ada 65 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisinin 02.07.2015 havale tarihli raporu ve krokisinde (B) harfi ile 22.969,00 metrekare yüzölçümlü olarak gösterilen kısmının miras payları oranında ... mirasçıları adına tapuya kayıt ve tesciline,

108 ada 65 parsel sayılı taşınmazın geriye kalan ve sözü edilen raporda (A) harfi ile gösterilen 24.500,00 metrekare yüzölçümündeki kısmının ise mera vasfıyla sınırlandırılarak özel siciline kaydına karar verilmiş; hüküm, müdahil davacı-davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Çekişmeli 108 ada 65 parsel sayılı taşınmazın hükme esas alınan bilirkişisi raporunda (B) harfi ile gösterilen bölümüne ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; dava konusu 109 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tespit maliki olan davalı Hazine, bu taşınmazın tespit maliki olmadığı gibi, taşınmazın (B) harfi ile gösterilen bölümüne yönelik olarak açılmış bir davası ya da açılan davaya müdahalesi de bulunmamaktadır. Mahkemece verilen hüküm ile de Hazine aleyhine hukuksal bir durum yaratılmadığına göre, Hazinenin taşınmazın sözü edilen bölümü hakkındaki hükme yönelik temyiz inceleme isteminin hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

2- Dava konusu 109 ada 1 parsel sayılı taşınmaza ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; Mahkemece, taşınmazın zilyetlikle kazanılması mümkün yerlerden olduğu, zirai üretim için yeterince imar ve ihya edildiği, çayır niteliğinde tarım arazisi olduğu ve davacı lehine irsen intikal yoluyla zilyetlikle edinim koşullarının gerçekleştiği gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Davacı ..., çekişmeli taşınmaz hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmış, davalı Hazine ise 20.7.2015 tarihli dilekçesinde taşınmazın mera olduğunu savunmuştur. Ne var ki, mer'a yönünden yapılan araştırma hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Mahkemece, dava konusu taşınmazın niteliğinin belirlenmesinde esaslı unsur olan hava fotoğraflarından yararlanılmamış, komşu parsel tutanak ve dayanakları getirtilmemiş, taşınmazın bulunduğu bölgede tahsisli mera bulunup bulunmadığı ilgili kurumlardan sorulmamış, ziraatçı bilirkişi raporunda taşınmazın hali hazırda yüzeyinin dağ teresi, yüksek otlak ayrığı, yumrulu çayır salkım otu ile kaplı olduğu belirtildiği halde, taşınmazın çayır vasfında mı yoksa mera niteliğinde mi olduğu somut olarak ortaya konulmamış,

komşu parsel tutanak ve dayanakları getirtilerek taşınmazın sınırında mera parseli bulunup bulunmadığı ve mera parseli mevcut ise dava konusu taşınmazı mera parselinden ne şekilde ayrıldığı belirlenmemiş, yerel bilirkişi ve tanıkların soyut ve yetersiz beyanlarına dayanılarak hüküm kurulmuştur. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahkemece öncelikle, dava konusu taşınmazın tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait en az üç ayrı zaman dilimine ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları, dava konusu taşınmaza komşu taşınmazların kadastro tutanak ve dayanakları ile çekişmeli taşınmazı kapsayacak şekilde mera tahsisi bulunup bulunmadığı ilgili kurumlardan sorulup varsa tahsis kararı ve krokisi getirtilip dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirilmeli, bundan sonra mahallinde elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan aynı köyden ve komşu köyler halkından ayrı ayrı üçer kişilik mahalli bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile tespit bilirkişileri, üç kişilik uzman ziraatçi mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı; yapılacak bu keşif sırasında varsa mera tahsis kararı ve haritaları uygulanıp kapsamları belirlenmeli, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı,

taşınmazın öncesinin mera olup olmadığı hususlarında mahalli bilirkişiler ve tanıklardan maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile denetlenmeli, beyanları arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeli;

ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın niteliğiyle ilgili önceki tarihli ziraat bilirkişi raporunu da irdeleyen, taşınmazın tarımsal niteliğini bildirir, taşınmazın farklı nitelikteki bölümleri ve komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde, toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden mera vasfında olup olmadığı,

komşularında mera parseli bulunması halinde bu parsellerden nasıl ayrıldığını, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetlik var ise zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş bilimsel esaslara ve maddi verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeşi rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisinden belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak,

çekişme konusu taşınmazın hava fotoğraflarında gösterilmesi istenilmeli ve taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesine çalışılmalı; fen bilirkişisine, keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli;

taşınmazın kadim mera olduğunun ya da tahsis haritası kapsamında kalıp, öncesinin mera olduğunun anlaşılması halinde meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin hukukça değer taşımayacağı düşünülmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.