Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/5507 K.2019/2373

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... sonucu ... İlçesi Mahzenim Mahallesi çalışma alanında bulunan 114 ada 8 parsel sayılı 17.709,34 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, zilyet ve tasarruf edilmeyen yerlerden olduğu belirtilerek, ham toprak vasfıyla ... adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacı ..., satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği iddiasına dayanarak, bu taşınmazın 6000 metrekarelik kısmının tapu kaydının iptali ve adına tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde davacı yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleşmediği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Bir taşınmazın niteliğinin ve üzerinde südürülen zilyetliğin şeklinin ve süresinin belirlenmesinde en etkili yöntem olan hava fotoğrafı incelemesi bu konuda uzmanlığı bulunmayan jeoloji mühendisine yaptırıldığı gibi, yapılan keşif sonucu dosyaya ibraz edilen ziraatçi bilirkişi raporunda, çekişmeli taşınmaz bölümünün ... tespitinin yapıldığı 1998 yılına kadar 30-40 yılı aşkın zamandır ekilip sürüldüğü,

tarım arazisi olarak kullanıldığı belirtildiği halde, jeoloji mühendisi bilirkişi tarafından 1975 ve 1992 yıllarına ait hava fotoğraflarının incelenmesi sonucu sunulan raporda, taşınmaz bölümünün ekili ve dikili olmayan boş arazi niteliğinde bulunduğu belirtilmiş olup, sözü edilen bu iki rapor arasındaki çelişki giderilmeksizin hüküm verilmesi cihetine gidilmiştir.

Ayrıca yerel bilirkişiler ve davacı tanıklarının soyut ve yetersiz beyanları hükme esas alınmış ve çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde davacı yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm verilemez.

Hal böyle olunca, doğru sonuca varılabilmesi için mahkemece öncelikle, dava konusu taşınmaz bölümünün tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait en az üç ayrı zaman dilimine ilişkin stereoskopik çift hava fotoğrafları getirtilmeli, bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerle, taraf tanıkları, fen bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve 3 ziraat mühendisinden oluşturulacak bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından, taşınmaz bölümünün öncesinin ne olduğu,

kim tarafından ne şekilde kullanıldığı, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığı, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise imar-ihya edilip edilmediği, edilmiş ise ne zaman başlanıp bitirildiği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar komşu parsel tutanakları ile denetlenmeli, bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki olduğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeli;

ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihyaya konu edilmiş ise imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, önceki ziraatçı bilirkişi raporunu irdeleyen, taşınmaz bölümünün değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden keşif ve uygulamaları izleyip denetlemeye olanak verir ayrıntılı rapor ve kroki istenmeli;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye dosya tevdii edilerek, hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılmak suretiyle, çekişme konusu taşınmaz bölümünün önceki ve şimdiki niteliği, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu, kullanıma ara verilip verilmediği hususlarında rapor düzenlettirilmeli; bu şekilde zilyetlikle kazanma şartlarının davacı lehine oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmeli ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.