Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2017/993 K.2017/7124

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle.

"Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin, çekişmeli 896, 897, 898, 899, 924 ve 1046 parsel sayılı taşınmazlar ile 895 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi raporunda (B) harfi ile gösterilen bölümü yönünden hüküm kurmak için yetersiz olduğu, davacıların tapu kaydı ve zilyetliğe dayanarak Toprak Komisyonu çalışmalarından sonra ancak Hazine adına tapu oluşturulmadan önce tapu iptal ve tescil istemiyle dava açtıkları, tapulama çalışması nedeniyle davanın tapulama mahkemesine aktarıldığı açıklanarak;

davacıların tutunduğu tapu kaydı ile çekişmeli taşınmaza komşu parsellere revizyon gören tapu kayıtlarının tesislerinden itibaren tedavülleriyle getirtilmesi, daha sonra mahallinde keşif yapılarak davacının tutunduğu tapu kaydının yöntemince uygulanması ve kapsamının belirlenmesi, ayrıca davalı Hazine tapusunun oluştuğu tarihe kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14 ve 46/1 maddelerinde açıklanan zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının oluşup oluşmadığının ve taşınmazın yasalar gereği Devlet’e intikal eden yerlerden olup olmadığının belirlenmesi,

bu tespitler yapılırken belirtme tutanağı ve kadastro tespit tutanağındaki beyanlara aykırı sonuçlara ulaşılması halinde tutanaklarda adı yazılı olanlar tanık sıfatıyla dinlenerek aykırılığın giderilmesine çalışılması, bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi" gereklerine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 896, 897, 898, 899, 924 ve 1046 parsel sayılı taşınmazlar ile 895 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ... tarafından tanzim edilen raporda (B) harfi ile gösterilen bölümünün davacılar adına payları oranında tesciline karar verilmiş; hüküm, katılan davacılar vekili ve davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece; çekişmeli taşınmazlarda davacılar yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma ve inceleme hüküm için yetersizdir. Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulduğuna göre, bozmada işaret edilen hususların eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Bozmaya uyulmakla, bozma lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşur.

Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin eksiksiz yerine getirilmesi zorunludur. Mahkemece hükmüne uyulan bozma ilamında; dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yerel ve uzman bilirkişiler, taraf tanıkları ve sağ olan belirtmelik ve tespit bilirkişileri hazır olduğu halde keşif yapılarak davacıların dayandığı tapu kaydının yöntemince uygulanması ve kapsamının belirlenmesi,

ayrıca davalı Hazine tapusunun oluştuğu tarihe kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14 ve 46/1 maddelerinde açıklanan zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının oluşup oluşmadığının ve taşınmazın yasalar gereği Devlete intikal eden yerlerden olup olmadığının belirlenmesi gerektiği açıklandığı ve mahkemece de bozmaya uyulduğu halde, tek bir yerel bilirkişi ile keşif yapılmış, davacıların dayandığı tapu kaydının uygulaması yapılmamış, yerel bilirkişinin soyut beyanına dayalı olarak karar verilmiştir.

Bu şekilde eksik araştırma, inceleme ve uygulama ile karar verilemez. Sağlıklı sonuca varılabilmesi için, davacıların dayandığı tapu kaydı ve çekişmeli taşınmazlara komşu taşınmazların onaylı tutanak suretleriyle varsa dayanağı olan tüm belgeler tedavülleri ile getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, sağ olan belirtmelik ve tespit bilirkişileri ile teknik fen ve ziraatçı bilirkişiler hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalıdır.

Taşınmazın başında yapılacak keşifte; davacıların dayandığı tapu kaydı yöntemince uygulanarak kapsamı belirlenmeli, ayrıca davalı Hazine tapusunun oluştuğu tarihe kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14 ve 46/1 maddelerinde açıklanan zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının davacılar yararına oluşup oluşmadığının ve taşınmazın yasalar gereği Devlet’e intikal eden yerlerden olup olmadığının belirlenmesine çalışılmalı, bu kapsamda; taşınmazların öncesi, kimden kime intikal ettiği, hangi tarihten beri ne şekilde kullanıldığı,

firari-mütegayyip kişilerden kalıp kalmadığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı beyan alınmalı, belirtme tutanağı ve kadastro tespit tutanağındaki beyanlara aykırı sonuçlara ulaşılması halinde sağ olan belirtmelik ve tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenerek aykırılığın giderilmesine çalışılması,

bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, fen bilirkişisinden keşfi takibe elverişli kayıt uygulamasını gösterir, ziraatçı bilirkişiden ise taşınmazların tarımsal niteliklerini, toprak yapısını, ne kadar süredir tarımsal amaçlı kullanıldıklarını bildiren, komşu parsellerin toprak yapısı ve bitki desenleri yönünden karşılaştırmalı değerlendirmeyi içeren, çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli raporlar alınmalı, bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.