Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2018/148 K.2019/7947

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek; mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen yerel bilirkişi ve teknik bilirkişinin katılımı ile yapılacak keşif sırasında davalı tarafın dayandığı tapu kaydı ve haritası uygulanıp kapsamının 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın 20/A maddesi gereğince haritasına göre belirlenmesi, davalı dayanağı tapu kaydının haritasının uygulama kabiliyetinin bulunmaması durumunda ise, tapu kaydının hudutlarının mahalli bilirkişilerce zeminde tek tek gösterilmesinin istenilmesi, bilirkişilerin gösteremediği hudutların tespiti için tanık dinletme imkanı sağlanması,

teknik bilirkişiye uygulanan tapu kaydının kapsadığı alanı gösterir ve keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmesi, davalının dayanağı tapu kaydının dava dışı 85 ve 86 parsel sayılı taşınmazlara uygulandığı bildirildiğinden, tapu kaydının dava dışı 85 ve 86 parsel sayılı taşınmazları kapsayıp kapsamadığı hususunun bu taşınmazlar başında yöntemine uygun şekilde yapılacak keşif ile açıklığa kavuşturulması, çekişmeli taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığının maddi olaylara dayalı olarak sorulması,

davalı dayanağı tapu kaydının yöntemince uygulanması ve zilyetlik araştırması birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 273 parsel sayılı taşınmazın ham toprak vasfı ile davacı Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Kulu Baydemir vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bozmaya uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Mahkemece, çekişmeli taşınmazın tarım arazisi olmadığı ve davalılar lehine zilyetlikle kazanım koşulları oluşmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Davalıların dayandıkları tapu kaydının tedavülleri getirtilmemiş, dosyadaki ziraat bilirkişi raporları arasında çelişki olduğu halde bu çelişki giderilmeden karar verilmesi cihetine gidilmiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahkemece öncelikle, Haziran 1971 tarih 131 sıra nolu tapu kaydı dayanakları ve tüm tedavülleri ile birlikte ilgili yerden getirtilerek, başka taşınmaza revizyon görüp görmediği belirlenmeli, revizyon görmüş ise revizyon gördüğü taşınmazların kadastro tespit tutanakları dosya arasına getirtilmeli, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek 3 kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile fen bilirkişisi ve Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü öğretim üyelerinden oluşacak 3 kişilik ziraat mühendisleri bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dayanak tapu kayıt sınırları tek tek okunup yerel bilirkişi ve tanıklardan sorulmak suretiyle tapu kaydı mahalline uygulanmalı, uygulamada komşu taşınmazların kadastro tutanak ve dayanaklarından yararlanılmalı, keşifte gösterilen sınırlar teknik bilirkişiye işaret ettirilmeli,

bilirkişilerin gösteremediği hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, tapu kayının çekişmeli taşınmaza uyması durumunda dayanılan tapu kaydının kayıt malikleri ile davacı arasında akdi-ırsi ilişki bulunup bulunmadığı saptanmalı; çekişmeli taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ve ne suretle kullanıldığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği,

imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte tamamlandığı mahalli bilirkişi ve tanıklardan etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılmalı;

ziraatçi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın eğimini, niteliğini, toprak yapısını ve bitki örtüsünü, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığını, muhtaç ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp tamamlandığını, ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü ve kullanım durumunu bilimsel verilere dayalı olarak ve sınırındaki taşınmazlarla mukayeseli şekilde açıklayan, önceki raporları da irdeleyerek raporlar arasındaki çelişkiyi gideren, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarının rapora eklenmesi istenmeli;

fen bilirkişisinden, keşif ve uygulamayı denetlemeye olanak verir ayrıntılı rapor alınmalı ve bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte tartışılıp, sonucuna göre bir karar verilmelidir.