Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2019/194 K.2021/3009

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı ..., Devrek İlçesi Çaydeğirmeni (Merkez) Mahallesi çalışma alanında bulunan ve kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında, hibe ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, adına tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece, usule ilişkin bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazın fen ve ziraat bilirkişisi tarafından düzenlenen krokili raporda taralı (A) harfi ile gösterilen 118,06 metrekare yüzölçümündeki kısmının bahçe vasfı ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmaz bölümünün davacının kullanımında bulunduğu kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki, davacı taraf kendi adına kayıtlı dava dışı 140 ada 3 parsel sayılı taşınmazın kadastro sırasında yüzölçümünün eksik yazıldığını ileri sürerek dava açtığı halde 140 ada 3 parsel sayılı taşınmazın dayanağı olan tapu kaydının revizyon durumu araştırılmamış, tapu kaydının tüm oluşum belgeleri ile haritası getirtilmiş ise de tapu kaydı mahalline yöntemince uygulanıp dava konusu taşınmazı kapsayıp kapsamadığı belirlenmemiş, uygulamada komşu parsel tutanak ve dayanaklarından yararlanılmamış ve fen bilirkişi raporunda tapu kaydının ölçekli haritası bulunduğu halde kadastro paftası ile çakıştırılmamıştır.

Öte yandan, bir taşınmazın geçmişteki ve şimdiki niteliğini, sürdürülen zilyetliğin süresini ve şeklini en iyi belirleme yöntemi uydu fotoğraflarından yararlanılmamış ve taşınmaz üzerinde yapı bulunduğu halde inşaat mühendisi bilirkişisinden, yapıların özellikleri ile kaç yıllık olduklarını belirtir şekilde rapor da alınmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmaza komşu tüm taşınmazların tespit tutanakları ve varsa dayanakları, hükmen oluşan tapu kayıtları bulunmakta ise oluşumlarına ilişkin ilam, belge ve haritalar ile 08.12.1981 tarih ve 259 sıra numaralı tapu kaydının ilk tesis ve tüm tedavül tapu kayıtlarının revizyon gördüğü taşınmazların tespit tutanakları ile dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftalar, memleket haritaları, en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ilgili kurumlardan temin edilerek dosya arasına alınmalı,

bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek aynı mahalle ve komşu mahalleler halkından ayrı ayrı üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları ile fen bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, inşaat bilirkişisi ve ziraatçı bilirkişi katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşifte, davacının dayandığı tapu kaydının öncelikle haritası ve tapu kaydının revizyon gördüğü taşınmazlar teknik bilirkişi aracılığı ile zemine uygulanarak 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 20/A maddesi uyarınca kaydın kapsamı haritasına göre belirlenmeli,

tapu kaydının haritasının uygulama kabiliyetinin olmaması halinde tapu kaydının sınırlarına itibar edilerek, yerel bilirkişilerin yardımı ve fen bilirkişinin eliyle zemine uygulanmalı, tapu kaydı uygulamasına ilişkin bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsellere ait kadastro tutanakları ve dayanaklarıyla denetlenmelidir.

Dava konusu taşınmaz bölümünün tapu kaydının kapsamında kalmadığının anlaşılması halinde, davacının zilyetlik hükümlerine de dayanmış olması nedeniyle yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmaz bölümünün önceki ve mevcut niteliğinin ne olduğu, üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığı, varsa kimden kime ve nasıl geçtiği, zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğü, taşınmazın evveliyatı itibarıyla imar ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar ihyanın ne zaman başlayıp hangi tarihte tamamlandığı,

yol olarak sınırlandırılmasına karar verilen bölümün eskiden beri köylünün ortak kullanımında bulunan kadim yol mu yoksa davacının kullanımındaki yer mi olduğu hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılarak,

temin edilebilen en eski tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları da değerlendirilmek suretiyle, dava konusu taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığını, kullanımın hangi tarihten itibaren olduğunu, kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığını, imar-ihyaları tamamlanmış ise hangi tarihte tamamlandığını ve üzerlerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü ve kadim yol vasfında olup olmadığını belirtir şekilde rapor alınmalı ve dava konusu taşınmazın konumunu hava fotoğrafları üzerinde göstermesi istenmeli;

ziraatçi bilirkişinden, çekişmeli taşınmaz bölümünün önceki ve mevcut niteliğinin ne olduğunu, tarımsal faaliyete konu edilip edilmediğini, kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığını, evveliyatı itibarıyla imar ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar ihya işlemlerinin hangi tarihte tamamlandığını, üzerlerindeki zilyetliğin hangi tarihte başladığını, hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü, kadim yol vasfında olup olmadığını, zirai faaliyete konu olup olmadığını, çekişmeli taşınmazın toprak yapısını, eğimini ve bitki örtüsünü açıklayan,

taşınmazın her yönünden tüm özelliklerini gösterir şekilde çekilmiş ve üzerinde taşınmazın sınırlarının kabaca işaretlendiği fotoğraflarını içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisine, uygulanan tapu kaydının kapsadığı alanı gösterir şekilde keşfi takibe ve denetlemeye imkan veren rapor ve kroki düzenlettirilmeli ve bu şekilde, varsa revizyon gördüğü parseller de göz önüne alınarak dayanılan tapu kaydının çekişmeli taşınmaz bölümüne uyup uymadığı kesin olarak belirlenmeli; çekişmeli taşınmazın tapu kaydı kapsamında kalıp kalmadığı,

tapu kaydı kapsamı dışında kalıyorlarsa kadim yol olup olmadığı ve kadim yol olmaması halinde davacı taraf yararına zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği duraksamasız şekilde tespit edilmek suretiyle toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,