Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2015/5793 K.2018/34

Taraflar arasındaki itirazın iptali davası üzerine yapılan yargılama sonunda, kararda yazılı nedenlerle, davanın usulden reddine ilişkin verilen hüküm, davacı vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalıların maliki ve işleteni olduğu minübüs için yaptırılması zorunlu olan ferdi koltuk sigortasının yaptırılmadığını, bu aracın yaptığı tek taraflı kazada ölen 3. kişinin yakınlarına 19.06.2012 tarihinde 125.000,00 TL. tazminat ödediklerini, zorunlu sigortanın yaptırılmamış olması nedeniyle davalılara rücu hakları bulunduğunu, ödedikleri bedelin davalılardan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine davalıların itiraz ettiğini, itirazın haksız olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalıların takibe itirazlarının iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili, kazayı yapan aracın maliki ya da işleteni sıfatı bulunmayan davalı şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, aracın ZMSS poliçesi bulunduğu için davacının rücu talebini bu sigortayı yapan Ergo Sigorta'ya yöneltmesi gerektiğini, aracın adi kiralama ile yolcu taşıdığı esnada kaza meydana geldiği için Ferdi Kaza Koltuk Sigortası kapsamında ödeme yapılmasının doğru olmadığını, kazada ölen kişinin yakınları tarafından davalılar aleyhine maddi tazminat istemli dava açıldığını, bu davanın da gözetilmesi ve davacının ödediği bedelin yerinde olup olmadığının raporla denetlenmesi gerektiğini, işlemiş faiz isteminin yersiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; davalıların ...İcra Müdürlüğü'nün yetkisine yönelik itirazlarının İİK'nun 50. maddesi ve HMK'nun 15/2. maddesi gereği kabulü ile ...İcra Müdürlüğü'nün yetkisizliğine ve icra dosyasının talep halinde yetkili...icra Müdürlüğü'ne gönderilmesine; yetkili icra dairesinde yapılmış icra takibi bulunmadığından, itirazın iptali davasının esası incelenmeksizin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve Güvence Hesabı Yönetmeliği gereği ödeme yapan davacının ödediği bedelin, zarardan sorumlu olduğu iddia olunan davalılardan rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı taraf, davalıların kayıt maliki ve işleteni olduğunu iddia ettiği aracın, ...ilinde yaptığı kazada ölen 3. kişinin yakınlarına ödediği tazminatın, davalılardan rücuen tahsili için ...İcra Dairesi'nde icra takibi başlatmış; davalıların, icra dairesinin yetkisi ile borç ve fer'ilerine ilişkin itirazlarının iptalini temin için de eldeki davayı açmıştır.

Mahkeme ise, davacının icra takibine konu ettiği alacağın can sigortasına ilişkin olduğu, can sigortasından kaynaklanan takipte sigorta ettirenin, sigortalının veya lehtarın yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğu, davalıların yerleşim yeri adreslerinin Antalya ili olduğu gerekçesiyle, davanın dayanağı olan icra takibinin yetkisiz icra dairesinde yapıldığı kanaatiyle, icra dairesinin yetkisizliğine ve bu nedenle de davanın esası incelenmeksizin usulden reddine karar vermiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesinin 1. fıkrasında "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir" düzenlemesine; aynı Kanun'un 7. maddesinde ise "Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır. Birden fazla davalının bulunduğu hallerde, davanın, davalılardan birini sırf kendi yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla açıldığı, deliller veya belirtilerle anlaşılırsa, mahkeme, ilgili davalının itirazı üzerine, onun hakkındaki davayı ayırarak, yetkisizlik kararı verir" düzenlemesine yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 16. maddesinde ise, "Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir" hükmü yer almaktadır. Bir davada (takipte) birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak ya da icra takibi yapmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını (takibini) bu genel ve özel yetkili mahkemelerden (icra dairelerinden) hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede (icra dairesinde) açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

Somut olayda ise; davacı taraf, davalıların kaza yapan aracın işleteni ve maliki sıfatlarına dayanarak davalılara husumet yöneltmiş olup; davalıların hukuki sorumluluğunun temeli, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda düzenlenen motorlu araç işletenliğine dayanmaktadır. Anılan Kanun'un 110/2. maddesinde ise, motorlu araç kazalarından doğan hukuki sorumluluğa ilişkin davalarda, kazanın meydana geldiği yer mahkemesinin de yetkili olduğu düzenlenmiştir.

Ayrıca, araç maliki ve işleteni sıfatları nedeniyle husumet yöneltilen davalılar, haksız fiil faili olan araç sürücüsünün kusurundan kendi kusurları gibi sorumlu olup, haksız fiil sorumluluğuna ilişkin yetki kuralları da olayda uygulama alanı bulacaktır. Bu itibarla, esasen sigortanın yaptırılmamış olduğu dava konusu alacağın can sigortasına dayandığı ve olayda bu sigorta türüne ilişkin yetki kurallarının geçerli olduğu yönündeki mahkeme değerlendirmesi yerinde değildir.

Bu durumda mahkemece; davacının rücuen tahsili amacıyla icra takibine konu ettiği tazminatın ödenmesine sebep olan trafik kazasının ...ilinde gerçekleştiği; haksız fiil sorumluluğuna ilişkin yetki kuralları ile 2918 sayılı KTK'nun 110/2. maddesindeki yetki kurallarının somut olayda geçerli olduğu, davacının takip yaptığı ...İcra Dairesi'nin, takipte yetkili olduğu gözetilerek, işin esasına girilip oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve hatalı gerekçeyle, yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.