Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2017/2686 K.2019/10125

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan istinaf incelemesi sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı kararın başvurusunun esastan kabulüne dair verilen kararın süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili; 01/06/2010 tarihinde müvekkilinin yolcusu olduğu, zorunlu trafik sigortası bulunmayan traktörün trenle çarpışması sonucu meydana gelen kazada müvekkilinin kazanma gücünde kayıp meydana geldiğini, tarım işçisi olduğunu, davalının yaptığı kısmi ödemenin yetersiz olduğunu beyanla, belirsiz alacak olarak 10.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden işleyecek ticari avans faiziyle davalıdan tahsilini talep etmiş, bedel artırım dilekçesiyle talebini 85.263,03 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili, davacıya yapılan ödeme ve ibra ile borçtan kurtulduklarını, olayda hatır taşıması ve müterafik kusur şartları oluştuğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kabulüne, 85.263,03 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, süresi içerisinde davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nce toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; Davalı ... Hesabının istinaf başvurusunun esastan kabulü ile; HMK'nun 353/l-b-2 hükmü uyarınca yeniden esas hakkında karar verilmek üzere ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07/09/2016 tarih 2014/55 esas 2016/1105 Karar sayılı kararının kaldırılmasına; davanın kısmen kabulüne; 30.251,71 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi, HMK'nın 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına, faiz hesabını istinafa getirmeyen davacı faiz hesabında değişiklik yapmayan istinaf kararını bu yönüyle temyize konu edemeyeceğine göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu' nun 52. maddesine (818 sayılı BK 44. md. ) göre zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hakim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin Kamyon, Kamyonet ve Römorklarla Yolcu Taşınabilmesi Esasları başlıklı 130.maddesine göre; "Kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarda yük üzerinde insan taşınması yasaktır.

Gerekli hallerde, kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarla;

a)Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen ölçülere uygun oturma yerleri yapılması,

b)Kasa kenarlarının düşmeyi önleyecek şekilde kapalı ve üzerinin örtülü olması,

Şartıyla taşıma sınırının her tonu için 2 yolcu taşınabilir.

c)Kısa mesafelerde işçi taşınmasında kullanılacaklar için, kasanın yanı ve arka kapaklarının 90 cm. yükseklikte ve sağlam şekilde kapalı olması, karoser zemininden itibaren en az 120 santimetre yüksekliğinde elle tutulacak sağlam bir korkuluğunun bulunması şartı ile taşıma sınırının her tonu için ayakta 2 yolcu (işçi) taşınabilir. Bu amaçla kullanılan araçların üzeri açık olabilir.

d)Yükle birlikte yolcu ve hizmetlilerin taşınmasında aşağıdaki esaslara uyulması mecburidir.

1)Yüklerin sağlam olarak yerleştirilmiş ve bağlanmış olması,

2)Kasanın yan ve arka kapaklarının kapalı olması,

3)Yolcuların kasa içinde ayrılacak bir yerde oturtulması,

4)Yüklerin üzerine hiçbir şekilde yolcu bindirilmemesi, şartıyla yükle birlikte yolcu taşınabilir.''

Somut olayda dosya kapsamından davacının tarım işçisi olduğu, olay günü traktörün römorkunda 13 kişinin bulunduğu, trenin römorka yandan çarpması sonucu davacının malul kaldığı, davalının müterafik kusur savunmasında bulunduğu, ilk derece mahkemesince bu hususun tartışılmadığı, davalının istinaf yoluna başvurusu üzerine istinaf mahkemesince davacının olay günü traktör römorkunda bulunduğu, römorkta yolcu taşınmasının tehlikeli ve uygun olmadığının davacı tarafından da bilineceğinin açık olduğu,

buna rağmen davacının bu şekilde seyahat etmeyi kabul etmesi nedeniyle kusurlu olduğundan bahisle tazminattan önce %30 oranında müterafik kusur indirimi yapıldığı, daha sonra davalının davadan önce yaptığı güncellenmiş ödemenin tazminattan tenzil edildiği anlaşılmıştır. Oysaki Dairemiz uygulamalarına göre yolcunun müterafik kusuru olması durumunda tazminattan %20 oranında indirim yapılması gerektiği kabul edilmektedir.

Ayrıca yine Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile de kabul edildiği üzere; tazminatın saptanabilmesi için öncelikle zararın belirlenmesi gerekir. Sorumluluk hukukunda, tazminat denkleştirilirken yapılacak indirimler arasında bir sıra söz konusudur. Kural olarak, önce gerçek zararı bulmak gerektiğinden, zararla ilgili indirim sebepleri önce, tazminatla ilgili mahkemenin takdirinde olan indirim sebepleri ise daha sonra uygulanmaktadır.

Bu durumda mahkemece bilirkişi tarafından belirlenen toplam zarardan (183.371,20 TL), önce güncellenmiş ödemenin (76.797,00 TL ödeme ile 21.311,16 TL faiz güncellemesi toplamı) indirilmesi ve davacının gerçek zararının bu şekilde hesaplanması, en son belirlenen bedel üzerinden %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması suretiyle zararın belirlenmesi gerekirken, davacı aleyhine olacak şekilde zarar ve tazminatın belirlenmesindeki sıraya aykırı olarak ve fazla oranda indirim yapılarak hüküm kurulması doğru değildir.