Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2019/3397 K.2020/7887

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hüküm asıl davada davalı ... vekili ve birleşen davada davalı ... Sigorta AŞ vekilince temyiz edilmiş, birleşen davada davalı ... Sigorta vekilince de duruşma talep edilmiş olmakla duruşma için tayin edilen 25.11.2020 Çarşamba günü davalı ... vekili Av. ... geldi. Davacı ve diğer davalılar tarafından gelen olmadı. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davalı ... vekili dinlendikten sonra vaktin darlığından dolayı işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmış olup dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, 13.10.2007 tarihinde, davalıların sürücüsü, işleteni ve zorunlu mali mesuliyet sigortacısı oldukları aracın yaya müvekkiline çarparak yaralanmasına ve malul kalmasına neden olduğunu belirterek asıl davada 3.000,00 TL maddi ve 30.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen; birleşen davada da 3.000,00 maddi tazminatın davalı ... şirketinden, tahsilini istemiş; 08.04.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 68.914,00 TL'ye; bozma sonrası verdiği 02.10.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile de talebini 178.549,00 TL'ye artırmıştır.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada; asıl ve birleşen davanın kabulü ile, tedavi giderlerinden kaynaklanan zarar tutarı olan 302,00 TL, ulaşım için sarf edilen gider tutarı 250,00 TL, tedavi amaçlı bakım gideri 2.925,00 TL, ek ders ücretlerinden kaynaklanan zarar 605,00 TL, sürekli maluliyetten kaynaklanan zarar farkı 174.467,00 TL olmak üzere toplam 178.549,00 TL'nin davalı gerçek kişilerden kaza tarihinden, davalı ... şirketinden poliçe limiti ile sınırlı kalmak kaydı ile (80.000,00 TL) dava tarihinden, itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline; asıl davadaki manevi

tazminata dair hüküm bozmayla kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiş; hüküm, asıl davada davalı ... vekili ve birleşen davada davalı ... Sigorta A.Ş vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, bozmaya uygun karar verilmiş olmasına, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, asıl davada davalı ... vekilinin ve birleşen davada davalı ... Sigorta A.Ş vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava; trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istkirar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki easaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir. (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK)

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyulması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir.

Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Kazanılmış haklar Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasa'nın 2. maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir.” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, bir çok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır:

Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş olmakla oluşan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada, ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.

Dairemiz bozma ilamının 3.bendinde, bozma öncesi bilinen devre hesabı yönünden kaza tarihinden itibaren hesaplama yapılması gerektiği yönünde bozma yapılmış, mahkemece aynı bilirkişiden 27.09.2017 tarihinde alınan ek raporda bozmaya uygun şekilde ve bozulmayan yönler yönünden oluşan kazanılmış haklara uygun şekilde rapor alınmış, davacının zararı 69.545,97 TL bulunmuştur.

Daha sonra mahkemece davacı vekilinin talebi üzerine farklı bir bilirkişiden alınan raporda, bilirkişi davacının gelirini asgari ücretin üç katı kabul ederek hesaplama yapmış, mahkemece de bu rapor hükme esas alınmıştır.

Ancak bozma ilamıyla hesap raporundaki bozulmayan hususlarda davalılar lehine usuli kazanılmış hak oluşmuş olup, mahkemece buna uygun olarak düzenlenen 27.09.2017 tarihli ek raporun hükme esas alınması gerekirken ikinci raporun hükme esas alınması bozmayı gerektirmiştir.