Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2009/7669 K.2009/8301

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

. Mahkemece bir kez bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de alınan rapor hüküm kurmaya yeterli değildir.

Şöyle ki;

1-Kamulaştırma Yasasının 11. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca değerlendirme gününden önce özel amacı olmayan emsal satışlara göre satış değerinin tespiti ve bedelin tespitinde etkisi olan diğer unsurlar da dikkate alınarak ikinci fıkra gereğince her unsurun gerekçeleri ve değere katkı oranları ayrı ayrı belirlenip dayanakları da gösterilmek suretiyle değerlendirilerek kamulaştırma bedelinin saptanması gerekir.

Bu saptamanın yapılmasında dikkate alınması gereken diğer bir unsur dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın vergi beyan değerleri arasındaki orandır.

2942 Sayılı Yasanın 11. maddesinin (d) bendinde vergi beyanı, kıymet takdirinde gözönünde tutulması gereken esaslar arasında sayılmıştır. Bu tür nesnel öğeler sayesinde bilirkişilerin öznel değerlendirmelerini denetleme olanağı elde edilmiş olur. Vergi beyanları ve resmi makamlarca yapılan kıymet takdirleri genellikle taşınmazın gerçek değerini tam olarak yansıtmamakta, gerçek değerinden daha düşük değerler belirlenmektedir. Ancak, bu husus dava konusu taşınmaz için olduğu kadar emsal içinde geçerlidir ve emsal karşılaştırması yapılırken dikkate alınması yasa gereğidir.

Bilirkişi kurulunca somut emsal olarak alınan 3832 ada 1 parsel numaralı taşınmaz ile dava konusu taşınmazın, aynı mahallede olmaları ve yüzölçümleri,satılabilme oranları,inşaat yapılabilme durumu ve ilçeye,ana arterlere yakınlıkları göz önünde tutulduğunda dava konusu taşınmazın emsalden daha değerli olduğu sonucuna varılmıştır. Dairece aynı gün incelenen Dairenin

2009/7668 esas-8300 karar sayılı dosyasındaki geri çevirme kararı üzerine Belediye Başkanlığının 29.4.2009 günlü yazısından somut emsal alınan 219 ada 3 parsel sayılı taşınmazın 33752 m2 yüzölçümünde olduğu, imar uygulaması sonucu bu parselin 3534,90 m2 lik kısmının park, 6346,65 m2lik kısmının ise yol olarak ayrıldığı dolayısıyla somut emsalin imar parseline dönüştüğü, dava konusu taşınmazın ise kadastro parseli niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

Her iki taşınmazın bilirkişi kurulunca belirlenen bu özellikleri, emsal taşınmazın dava konusu taşınmaz ile en fazla eşdeğerde olabileceği izlenimini vermektedir. Bilirkişi raporunda nazara alınmayan vergi beyan değerleri yönünden de denetim yapılmak üzere Dairenin geri çevirme kararı uyarınca dosyaya getirtilen belediye yazısında, emlak vergisine esas asgari değerleri itibariyle emsal taşınmaz için 23 TL ve dava konusu taşınmaz için 3.60TL/m² bildirilmiş olması da emsalle dava konusu taşınmazın en fazla eşdeğerli olduğu yolundaki intibaı güçlendirmektedir.

Açıklanan nedenlerle, bilirkişi raporunda, emsal ile dava konusu taşınmazın belirtilen özelliklerine göre yapılan karşılaştırması sonunda, dava konusu taşınmazın emsalden yaklaşık %86 daha değerli olduğunun saptanması gerçek durumla taban tabana zıt, açık bir isabetsizlik teşkil ettiği gibi değerlendirmede, dava konusu taşınmaz ile somut emsalin emlak vergisine esas değerlerinin getirtilip aralarındaki oranın gözetilmemiş olması da yasal bir noksanlık oluşturmaktadır. Bu bakımdan, yeterli olmayan bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulması,

2-Geri çevirme kararı üzerine Belediye İmar Müdürlüğünden gelen yazıda, dava konusu taşınmazın kadastro parseli ve buna emsal alınan taşınmazın İmar parseli olduğu belirtildiğine göre dava konusu taşınmazın, emsalle karşılaştırılması sonucu bulunan değerinden düzenleme ortaklık payına tekabül eden oranda indirim yapılması gerekirken, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda somut emsal ve dava konusu taşınmaz kadastro parseli kabul edilerek taşınmazın saptanan değerinden düzenleme ortaklık payı karşılığı olarak indirim yapılmaması,

3-Dava konusu taşınmaz mal ...'ın ihtiyacı nedeniyle bu şirket adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca kamulaştırılmış bedeli sözü edilen şirket tarafından yatırılmış olduğuna göre mahkemece taşınmaz mal üzerinde kurulan irtifak hakkının davacı şirket (...) lehine tesis ve tesciline karar verilmesi gerekirken Hazine adına tescile karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece açıklanan bozma nedenlerini karşılar biçimde ek rapor alınmalı ve oluşacak sonuç doğrultusunda karar verilmelidir.