Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2008/5423 K.2009/2886

Taraflar arasındaki menfi tespit- çek iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı ...Kitap Ltd.

Şti. arasında yapılan sözleşme gereği, müvekkili şirkete teslim edilecek kitapların bedeline karşılık 9 adet çekin avans olarak verildiğini, ancak kitapların teslim edilmediğini, çeklerin karşılıksız kaldığını, sözleşmenin feshedildiğini, çeklerin 05/11/2006 tarihine kadar müvekkili şirkete iade ve teslim edileceği taahhüt edilmesine rağmen iade edilmediğini, bedelsiz olan çeklerden 32.500 YTL bedelli iki adet çekin davalı...Finansal...

Hizmetleri A.Ş. tarafından icra takibine konulduğunu, müvekkili şirketin davalılardan ...Kitap Ltd. Şti.’ne borcu olmadığının belgelerle sabit olduğunu, çeklerde cirosu olan davalı ...davalı ...Kitap Ltd. Şti.’nin yetkilisi olup, çeklerin karşılıksız olduğunu bildiğini, bir... şirketi olan...Finansal...

Hizmetleri A.Ş.’nin bu türden bir çeki kabul etmemesi gerektiğini, mevzuat gereği fatura veya hizmete dayalı alacağın temlik alınabilmesi için ilgili belgelerin doğruluğunun borçluya tevsik ettirilmesi, fatura ile çek miktarlarının aynı olması ve temlikin borçluya bildirilmesi gerektiğini, davalılar arasındaki ilişki temlik ilişkisi olduğundan müvekkili şirketin temlik edene karşı haiz olduğu bütün def’i ve itirazların temellük edene karşı öne sürme hakkına haiz olduğunu,

alacağı temlik alanın iyiniyet iddiasında bulunamayacağını iddia ederek takibe konu çeklerden dolayı borçlu olmadıklarının tespiti ile davalıların tazminata mahkum edilmelerini talep ve dava etmiştir.

Davalı...Finans... Hizmetleri A.Ş. vekili cevabında, takip ve dava konusu çekleri... Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 8/d. maddesine göre müvekkili şirketin iktisap ettiğini, davalılardan ...Kitap Ltd. Şti.’nin müvekkili firmadan kredi talebinde bulunup, fatura alacağının çeke bağlı olduğunu beyan ettiğini, yapılan araştırmalar neticesinde çeklerin ödeme kabiliyetinin olduğu ve alacağın da gerçek olduğu kanaatine varılarak davalı ...Kitap Ltd.

Şti. ile... sözleşmesi imzalandığını, diğer davalının ise sözleşmeye kefil olduğunu, davalı ...Kitap Ltd.

Şti.’nin banka hesabına havale yoluyla ödemeler yapıldığını, yapılan... işleminin ticari defterlere işlendiğini, yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, iyiniyetli meşru hamil olan müvekkilinin bu davada taraf sıfatı bulunmadığını, belge üzerinde anlaşılamayan def’i ve itirazların iyiniyetli 3. kişi olan müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, davacı ile diğer davalılar arasındaki işlemlerin muvazaalı olduğunu savunarak davanın reddi ile lehlerine tazminata hükmolunmasını istemiştir.

Diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan delillere ve 25/06/2007 havale tarihli bilirkişi raporuna göre, davalılardan ...Kitap Ltd. Şti.’nin davacı şirkete kitap satışı yapması sebebi ile davacıdan aralarında dava konusu iki adet çekin de bulunduğu bazı çekleri aldığı, daha sonra alınan bu çekleri diğer davalı ...kefaleti ile... işleminde kullandığı, davalılardan...Finans...

Hizmetleri A.Ş. tarafından kredi talebi kabul edilerek alacak ve ilgili çeklerin temlik alındığı, davalı faktoring şirketinin davaya konu çekleri ilgili faturaları ile birlikte üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirerek temlik aldığı, temlikte bir usulsüzlük bulunmadığı, dolayısıyla çeklerin iptalini gerektirir bir durum olmadığı gibi çekte vücut bulan alacak hakkının davalı faktoring şirketinde bulunduğu, çeklerin usulüne uygun ciro ve temlik silsilesi sonucunda davalı finans şirketine geçmiş olması nedeniyle davalılar ...Kitap Ltd.

Şti. ile Kadri... yönünden davanın pasif husumet ehliyeti yönünden reddi gerektiği, davacının kötüniyetli olmadığı gerekçesiyle davanın ve davalının tazminat isteminin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davalı ...Kitap Yayın Paz. San. Ltd. Şti. dava konusu çeklerde lehtar durumunda olup, diğer davalı Kadri... ise ciranta sıfatına haizdir. Davacı keşidecinin lehtar, cirantalar ve son hamile karşı menfi tespit davası açabileceği gözetilmeden mahkemece lehtar durumundaki davalı ...Kitap Ltd. Şti. ile ciranta Kadri... hakkındaki davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Öte yandan 21/12/1994 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan... Şirketlerinin Kuruluş ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile bu yönetmeliği yürürlükten kaldıran 10.10.2006 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “Finansal Kiralama, Factoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin” 22. maddesi uyarınca, “Faktoring şirketleri kambiye senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler.”

Somut olayda dava konusu çeklerin davalı... cirosu ile davalı...Finans... Hizmetleri A.Ş.’ye geçtiği anlaşılmaktadır.

Bu iki davalı arasında faktoring sözleşmesi bulunmamaktadır. Faktoring sözleşmesi davalılardan ...Kitap Ltd. Şti. ile...Finans... Hizmetleri A.Ş. arasında akdedilmiştir. Kaldı ki, Kadri... ile ...Kitap Ltd. Şti. arasında bir mal yada hizmet satışı bulunduğu hususu da, iddia ve ispat edilmemiştir. Çeklerin, faktoring sözleşmesinin tarafı olan ...Kitap Ltd. Şti.’nce davalı...Finans... Hizmetleri A.Ş.’ne ciro edilmediği, arada başka bir ciranta olan ...bulunduğu anlaşıldığına göre mahkemece belirtilen yönetmelik hükmü çerçevesinde uyuşmazlığın tartışılıp, değerlendirilerek çözümlenmesi gerekirken bu yönler üzerinde durulmadan eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmelerle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.