Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2012/12511 K.2013/10766

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın asıl ve karşı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün taraf vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı-karşı davalı vek. Av. ... ve davalı-karşı davacı ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Davacı vekili, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi ve Suriye İçi Teklifler ve Pazar Protokolü Başlıklı sözleşme hükümlerine aykırı olarak davalının edimlerini eksik ve geç yerine getirdiğini belirterek uğranılan zararın tazminini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacı tarafın zararlarının ispatlanamadığını, kısmi davanın hangi alacak kalemleri için açıldığının ispat edilemediğini, davacının taleplerinin hak düşümüne uğradığını, davacının acente olması nedeniyle ancak bedeli tahsil edilen ödemelerden dolayı komisyon talep edebileceğini, ödemesi yapılmayan alacak kalemleri için komisyon da ödenemeyeceğini, kendi edimini yerine getirmeyen davacının müvekkilinden edimini yerine getirmesini talep edemeyeceğini,

hammadde fiyatlarındaki artış ve Suriye’deki olağanüstü durumdan kaynaklanan değişikliklerden dolayı meydana gelen risklerin davacı tarafından paylaşılmadığını belirterek asıl davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, açılan karşılık dava ile tek satıcılık sözleşmesinden, GFTO ihalesinden, ticari itibarının zedelenmesinden ve kaybedilen işlerden doğan zararlarının tanziminini istemiştir.

Mahkemece, 07.09.2005 tarihli “Komisyon Ödeme Teminat Sertifikasının” aslının sunulmadığı, bu belgenin varlığı halinde dahi GFTO ihalesine özgü 21.12.2005 tarihli “Suriye İçi Teklifler ve Pazar Protokolü” başlıklı ve sonraki tarihli belgenin esas alınması gerektiği, bu protokolün 1. maddesinde davacı – karşı davalı tarafından ibraz edilmesi gereken teminat mektubunun teslimatlarının yapılmasının önkoşulu olarak belirlendiği, 8. maddede de bu teminatın 600.000 USD olduğunun kararlaştırıldığı, davacı – karşı davalının bu sözleşmesel yükümlülüğü yerine getirmediği, sunulan teminat mektuplarının ... tarafından temin edildiği,

nakde tahviline dair belgelerin bulunmaması yanında gerçekten nakde çevrileni varsa bile nakde çevrilen mektup bedelinin aynı kişiden tahsil edilmiş olması nedeniyle zararın anılan kişiye ait olduğu, bu nedenle davacı tarafından davalıdan tahsil edilemeyeceği, aynı edim için iki kez komisyon ödemesi yapılması mümkün bulunmadığından Komisyon Ödeme Teminat Sertifikası hükümlerine dayanılamayacağı, davacı – karşı davalının sunmakla yükümlü olduğu teminat mektubunu sunmamasına hukuki sonuç bağlamayan bilirkişi kurulu raporuna itibar edilemeyeceği, öncelikli edimini ifa etmeyen davacının karşılık edimin ifasını talep edemeyeceği,

sözleşmenin feshi nedeniyle davacının ancak menfi zararı talep edebileceği, sözleşme geçerli imiş gibi müspet zararın tazminin talep edilemeyeceği, gerekçeleriyle asıl davanın reddine, davalı – karşı davacının kar kaybı, yeni sipariş alınamaması ve diğer maddi zararlarının ispatlanamaması nedeniyle karşılık davanın da reddine karar verilmiş, hükmü taraflar vekilleri temyiz etmiştir.

Mahkemece bilirkişi raporu alınmış ise de rapordaki davacı tarafın sözleşmeye göre yeterli teminat vermediği şeklindeki tespitlere katılınmış, ancak yeterli teminat verilmemesinin davalı tarafın edimini yerine getirmemesini haklı kılmadığı yönündeki tespitlere ise iştirak edilmemiştir. Bu durumda mahkemece konusunda uzman üç kişilik bilirkişi kurulundan yeniden rapor alınıp, taraf vekillerinin itirazları da gözetilerek, tüm deliller ve özellikle sözleşme hükümleri üzerinde durularak bir karar verilmesi gerekirken, yetersiz ve denetime elverişli olmayan bilirkişi raporu da kısmen esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.