Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2012/8496 K.2013/4928

Taraflar arasındaki birleşen menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmasız davalılar vekilince de duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı .... Turz. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. vek. Av. ... ve birleşen dosya davalısı ... gelmiş diğer taraftan kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan ... ve avukatın sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Asıl davada davacı kooperatif vekili davalı .... Tic. Ltd.

Şti. aleyhine açtığı davada; davalıya verilen 3842.25 ve 1.200 TL bedelli bonoların takibe konu yapılmadığını, 25.000 TL bedelli bononun Antalya 4. İcra Müdürlüğü 2006/15918 sayılı takibe, 90.000 TL bedelli bononun ise Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün 2006/5781 sayılı icra takibine konu edildiğini, davalıdan 96.471,00 TL'lik inşaat malzemesi satın alındığını, aslında tüm alışveriş karşılığı verilen senetlerin 90.000 TL bedelli bonoda toplandığını (ödenmeyen her bono bedeli diğer bono içine katılarak tekrar bono verildiğini), 25000 TL'lik bononun mükerrer takibe konu yapıldığını,

her iki icra takibinde de Kooperatifler Kanununa aykırı faiz sözleşmelerine dayalı olarak haksız faiz talebinde bulunulduğunu ileri sürerek 20.10.2004 tanzim 12.12.2004 vadeli 3842,25 TL ve 25.01.2005 tediye tarihli 1.200,00 TL bedelli 2 adet bono nedeniyle müvekkili kooperatifin borçlu olmadığının tespitine, Antalya 4. İcra Müdürlüğü'nün 2006/15918 sayılı takibe konu 25.000 TL bedelli bono yönünden borçlu olunmadığının tespiti ile geçersiz faiz sözleşmesi ile bono ve takibin iptaline,

Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün 2006/5781 sayılı dosyasına konu 90.000 TL bedelli bono yönünden geçersiz – batıl faiz ve ödenirlik sözleşmesi başlıklı 29.06.2005 tanzim tarihli faiz sözleşmesinin iptaline mükerrer takip nedeniyle asıl alacağın %40'ı oranında tazminatın tahsiline, menfi tespit talebimiz kabul edilmediği takdirde yasaya ve ana sözleşmeye aykırı faiz sözleşmelerinin iptali ile yasal faiz uygulanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada, kooperatif vekili, ... ve ...İnş. Turizm Gıda San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açtığı menfi tespit isteminde, kooperatif ile Servet Çelik arasındaki iş yeri satış vaadi sözleşmesinde 105.000 TL'nin peşin ödendiği belirtilmesine rağmen aslında nakit ödeme yapılmadığı alınan inşaat malzemesi bedeli 105.000 TL kabul edilerek satış bedelinden mahsup edildiği, ...'in ...İnş. Tur Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ortağı ve müdürü olduğunu, senetler iade edilmeyip takibe konulduğu için ...'in haksız zenginleştiği belirtilerek tahsilat makbuzunda peşin ödendiği belirtilen 105.000 TL'den davacı kooperatifin borçlu olmadığının tespiti dava edilmiştir.

Davalı taraf, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller neticesinde; birleşen davaya konu belge nedeniyle davacı kooperatif hakkında alacak talebinde bulunulmadığı gibi bu belge içeriğindeki bonolar ile ilgili asıl davada menfi tespit talep edildiğinden birleşen davada hukuki yararın bulunmadığı, asıl davada; davalı 1.200 TL'lik ve 3.842,45 TL'lik senetlerin ellerinde bulunmadığını, bu senetlerden dolayı alacaklı olmadıklarını belirttiği için bu bonolar yönünden menfi tespit isteminin yerinde olduğu, davacı kooperatifin 25.000 TL bedelli bono nedeniyle borçlu olmadığını ispatlayamadığı,

adi sözleşme ile davacı kooperatif temsilcileri tarafından 90.000 TL bedelli bono için aylık %12 vade farkı 25.000 TL'lik bono için ise aylık %10 faiz taahhüt edilmiş ise de, kambiyo senedine dayalı alacakta avans faizi istenebileceği, fazla istenen

Faize yönelik menfi tespitin yerinde olduğu gerekçeleri ile asıl davanın kısmen kabulüne, davacının 20.10.2004 düzenleme 12.12.2004 ödeme tarihli 3.842,25 TL 25.01.2005 ödeme tarihli 1.200.00 TL bedelli bonolar nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün 2006/5781 sayılı takip dosyasında işlemiş faizin 15.705,00 TL'lik kısmından borçlu olmadığının tespiti ile takibin 90.000 TL asıl alacak 39.015,00 TL işlemiş faiz toplamı 129.015,00 TL olmak üzere takip tarihinden itibaren asıl alacağa değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle devamına,

Antalya 4. İcra Müdürlüğü'nün 2006/15918 sayılı takip dosyasında işlemiş faizin 44.590,00 TL'lik kısmından borçlu olmadığının tespitine, icra takibinin 25.000,00 TL asıl alacak 14.210,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 39.210.00 TL üzerinden asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle davamına fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen dosyada davalılar hakkında açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı kooperatif vekili, davalı şirket vekili ve birleşen dava davalılar vekilince ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesinde harca esas değer olarak 25.000 TL gösterilmiş ve bu değer üzerinden peşin harç yatırılmış ise de, dilekçenin netice-i talep bölümünde; takip dışı 20.10.2004 tanzim 12.12.2004 vadeli 3.842,25 TL 25.01.2005 tediye tarihli 1.200 TL bedelli iki adet bono nedeniyle menfi tespit, Antalya 4. İcra Müdürlüğü'nün 2006/15918 sayılı icra takibine konu bono nedeniyle menfi tespit ve geçersiz faiz sözleşmesi ile takibin iptali, Antalya 2. İcra Müdürlüğü'nün 2006/5781 sayılı icra takibine konu 90.000 TL bedelli bono ile ilgili kooperatifin amacını ortadan kaldıran ve amacına ulaşmasını engelleyen yasaya aykırı faiz ve ödenirlik sözleşmesi başlıklı 29.06.2005 tanzim tarihli faiz sözleşmesinin iptali ve %40 tazminat talebinde bulunulmuştur.

Bu durumda mahkemece; davacıya talebi açıklattırılarak harca esas değer olarak gösterilen 25.000 TL'lik bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespitine yönelik bir talep konusunda irade açıklamasında bulunulduğu takdirde taleple bağlı kalınarak hüküm kurulması, dava dilekçesinin netice-i talep bölümünde yer alan tüm taleplerin davanın kapsamı içinde kaldığının açıklanması halinde ise tüm bu taleplerin toplamı üzerinden harç alınması gerekeceğinden eksik peşin harcın tamamlatılması için davacı tarafa kesin süre verilip eksik peşin harç tamamlattırıldıktan sonra yargılama yapılması gerekirken bu yönler gözetilmeksizin somut olayda harca esas değer olarak gösterilen miktarı aşacak şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.