Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2017/4482 K.2019/3444

Taraflar arasındaki alacak davasının bozmaya uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı şirketin maliki bulunduğu taşınmaz üzerine davacı lehine 02.12.1998 tarihinden geçerli olmak üzere 20 yıl süreli intifa hakkı tesis edilip, intifa bedelinin peşin ödendiğini, taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt istasyonunun işleticiliği / bayiliğinin de taraflar arasında akdedilen bayilik anlaşması gereğince davalıya tevdi edildiğini, anlaşmalar çerçevesinde taşınmaz üzerindeki akaryakıt istasyonunda davacı marka ve logosu adı altında ürün satışının intifa hakkı süresince devam edeceği inancı ile akaryakıt istasyonunun faaliyetinin iyileştirilmesi amacıyla yatırımlar yapılıp, davacının satış faaliyetinin geliştirilmesi,

diğer bayiler arasındaki rekabetçi konumunun güçlendirilmesi, iyileştirilmesi amacıyla yatırımlar yapılıp, satış teşvik primi veya başka adlar altında finansal destek ödemelerinde bulunulduğunu, ancak ...

Kurulu'nun 12.03.2009 tarihinde yayınlanan genel bildirimi ile sözleşme süresi ile intifa süresinin kısıtlanması sonunda işlememiş süreye (18.09.2010 tarihinden sonrası geçersiz sayılan) tekabül eden intifa bedeli, ticari teşvik primi, yatırımlar bedeli yönünden davacı yönünden sebepsiz zenginleşme oluşturduğunu belirterek, anılan kalem değerlerinin denkleştirici adalet ilkesine göre hesaplanan güncelleştirilmiş miktarları toplamı olan 124.412,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece davanın reddine dair verilen karar davacı vekilinin temyiz üzerine Dairemizin 16.05.2013 tarih 2012/11082 E. ve 2013/ 9047 K. sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmiş, davacı vekilinin karar düzeltme talebi üzerine Dairemizin 13.01.2014 tarih 2013/17839 E. ve 2014/1041 K. sayılı " 1- Yargıtay ilamında belirtilen gerektirici sebeplere göre, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisine uymayan davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer karar düzeltme itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Davacı yan, bayilik sözleşmesinin 20 yıl süreceği düşüncesiyle yapılan ve ... Kurumu kararı gereğince sözleşmenin süresinden önce 18.09.2010 tarihinde feshinden sonra da davalı yanca kullanılmaya devam edilen kalıcı yatırım bedellerinden kalan sözleşme süresine tekabül eden bakiye bedelin tahsilini istemiş, 22.09.2010 tarihli dilekçe ile kalıcı yatırım bedellerinin nelere ilişkin olduğu belirtilmiştir.

Hal böyle olunca, mahkemece mahallinde yapılacak keşif ile davacı yanca iddia edilen kalıcı yatırımların taşınmaz üzerinde yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise akdin feshinden sonra da davalı yanın aynı kalıcı yatırımları kullanarak ticaretine devam edip etmediği, bir başka deyişle anılan kalıcı yatırımların taşınmaza değer katıp katmadığı tespit edilerek,

şayet bu yatırımların taşınmaza değer kattığının yani davalı yanın yapılan kalıcı yatırımları kullanarak ticaretine devam ettiğinin saptanması halinde bunun davacı yanca talep edilebileceği gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu yazılı gerekçeyle davanın reddi isabetsiz olup hükmün bu sebeple bozulması gerekirken Dairemiz ilamında belirtilen gerekçe ile onandığı anlaşıldığından davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü gerekmiştir. " gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, taşınmaz üzerinde yapılan keşifte davacının listesinde belirtmiş olduğu kalıcı yatırımların taşınmazda bulunmadığı, istasyonun başka bir şirket bayisi olarak faaliyete devam ettiği, alınan ek rapor ile de taşınmaz üzerinde davacıya ait kalıcı yatırım bulunmadığı LPG tank ve aksesuarlarının dava dışı şirkete ait olduğuna ilişkin rapor düzenlenmesi, mahkememizce alınan son raporda davacı vekilince sunulan faturaların sadece firma akaryakıt istasyonuna yapılan yatırımlar tesis makine ve cihazlara ilişkin olmadığı,

davacı firmaya bağlı birden fazla akaryakıt istasyonun yapılan harcamalar için davacı firma adına tek bir fatura düzenlenmiş olduğu, bir faturadaki tutarın birden fazla akaryakıt istasyonuna yapılan harcamaları kapsadığı, mahkemece son alınan bilirkişi raporunda yeniden taşınmazda keşif yapılarak belirlenen ve tablodaki yatırımına ilişkin tespit yapılması belirtilmiş ise de;

talimatla alınan kök ve ek bilirkişi raporu dikkate alındığında taşınmaz başında yeniden keşif yapılmasının dosyaya bir katkı sağlamayacağı davacının dosya kapsamı itibariyle iddialarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş,hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yargılama yapılmış ise de bozma ilamının gerekleri yerine getirilmemiştir. Dairemizin 13.01.2014 tarihli bozma ilamında açıkça mahkemece mahallinde keşif yapılarak tespit yapılması istenmesine rağmen mahkemece bizzat yerinde keşif yapılmaksızın bilirkişiye yetki verilerek inceleme yaptırılması doğru değildir.

Yine mahkemece bozma kararı sonrası alınan bilirkişi raporu yeterli görülmemiş ikinci bir bilirkişi heyetinden rapor alınmış ancak mahkemece kabul edilmeyen bozma sonrası alınan birinci bilirkişi raporuna göre karar verilmiş olup bu husus usul ve yasaya aykırıdır.

Mahkemece mahallinde bizzat konusunda uzman bilirkişi kurulunca yapılacak keşif ile tarafların bilirkişi raporuna yaptıkları itirazları Dairemiz 13.01.2014 tarihli bozma içeriğindeki hususlar hep birlikte değerlendirilerek toplanacak deliller ve varılacak uygun sonuç dairesinde karar verilmesi gerekir.