Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2013/13602 K.2013/26665

Taraflar arasındaki "boşanma" ve "karşı boşanma" davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı-davacı (kadın) tarafından; her iki dava yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme ön incelemede; dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler. Hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe teşvik eder ve bu hususları tutanağa geçirir (HMK.md. 137/1).

Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hakim, tarafları sulhe teşvik eder; bu konuda sonuç alınacağı kanaatine varırsa, bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin eder. Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunanlarca imzalanır.

Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür. (HMK.md. 140/2-3)

Dava, 9.02.2012 tarihinde, karşı dava ise 29.2.2012 tarihinde açılmıştır. Davalı karşı davacı kadına, açtığı karşı davaya verilen cevap dilekçesi tebliğ edilmeden taraflar ön inceleme duruşmasına çağrılmıştır. Bu şekilde davalı karşı davacı kadına Hukuk Muhakemeleri Kanunun 136. maddesinde yer alan cevaba cevap dilekçesi verme hakkı da tanınmadan ön inceleme duruşması yapılmış ve buna bağlı olarak davalı karşı davacı kadının gösterdiği tanığı da dinlenememiştir.

Kanun, dilekçelerin karşılıklı olarak verilmesi aşamasında (HMK.md.126-136); iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın; taraflara "serbestçe" iddia ve savunmalarını genişletme veya değiştirme imkanı tanımıştır (HMK.md.141).

Dilekçelerin karşılıklı olarak verilmesi aşamasında, koca tarafından karşı davaya cevap dilekçesi verildiği halde, mahkemece bu dilekçe davalı-karşı davacıya (kadına) tebliğ edilmemiş, bu suretle kadının "cevaba cevap dilekçesi" vermesi imkanı elinden alınmış; böylece verebileceği bu dilekçeye bağlanan yukarıda açıklanan hakkını kullanamaz duruma düşmüştür. Bu eksiklik davalı-karşı davacının "hukuki dinlenilme hakkına (HMK.m.27) aykırılık sunucu doğurur.

Kaldı ki; ön inceleme duruşması yapılmadan, tarafların üzerinde anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar belirlenmeden, taraflardan tanıklarını bildirmeleri de beklenemez. Bu nedenlerle; açıklanan hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ve araştırma ile davalının hukuki dinlenilme hakkına (HMK.md.27) aykırılık oluşturacak şekilde hüküm tesisi dğru olmamıştır.