Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2017/3263 K.2019/1291

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı kadın tarafından, kusur belirlemesi, reddedilen manevi tazminat talebi, kişisel ilişki ve iştirak nafakası miktarı yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: 1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalı kadının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Dava, TMK 166/1 maddesi hükmü gereği boşanma davasıdır.

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda, tarafların boşanmalarına, velayetin anneye verilmesine, baba ile ortak çocuk arasında kişisel ilişki tesisine, davalı kadının tazminat taleplerinin reddine ve ortak çocuk yararına 500,00 TL tedbir nafakası, 650,00 TL iştirak nafakasına karar verilmiş, bu karara karşı davacı erkek tarafından kusur belirlemesi, tazminat taleplerinin reddi, davalı kadın tarafından kusur belirlemesi, tazminat taleplerinin reddi, iştirak nafakası miktarı ve kişisel ilişki yönünden istinaf yoluna başvurulması üzerine, bölge adliye mahkemesince, davacı erkeğin ağır kusurlu olduğu,

manevi tazminatın şartlarının oluşmadığı, iştirak nafakası miktarının az olduğu, baba ile ortak çocuk arasında kurulan kişisel ilişkinin uygun olduğu ve davalı kadının maddi tazminat talebinin açıklattırılması ve buna göre hüküm kurulması gereği için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine dosya üzerinden karar verilmiş, hüküm davalı kadın tarafından temyiz edilmiştir.

Öncelikle, bölge adliye mahkemesince verilen bu karara karşı temyiz yoluna başvurulmasının mümkün olup olmadığı, ön sorun olarak incelenmiştir. Bu bağlamda;

Bölge adliye mahkemesinin dosyayı geri gönderme kararının yasal dayanağı 6100 sayılı HMK'nun 353. maddesidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesinde bölge adliye mahkemesince duruşma yapılmadan verilecek kararlar şu şekilde belirtilmiştir.

Madde 353 -(1)“ Ön inceleme sonunda dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşılırsa

a)Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak karar verir:

1) Davaya bakması yasak olan hâkimin karar vermiş olması.

2) İleri sürülen haklı ret talebine rağmen reddedilen hâkimin davaya bakmış olması.

3) Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmen görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması

4) Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması.

5)Mahkemece usule aykırı olarak davanın veya karşı davanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasına, (...) (1) karar verilmiş olması. (1)

6)Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması.

b) Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak;

1) İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine,

2)Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında,

3)Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında, duruşma yapılmadan karar verilir.

Bölge adliye mahkemesince, HMK 353/1-a-6 maddesi dayanak gösterilerek eksik inceleme sebebi ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verildiği görülmektedir.

HMK 353/l-a-6. maddesinde ise, ilk derece mahkemesince, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması halinde, esasa ilişkin inceleme yapılmadan kararın kaldırılmasına kesin olarak karar verileceği düzenlenmiştir.

İşbu dosyada, ilk derece mahkemesince tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tanıkların beyanları almmıştır.Bu durumda ilk derece mahkemesince, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbirinin toplanmamış veya gösterilen delillerin hiç değerlendirilmemiş olmasından söz edilemez.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesinde, bölge adliye mahkemesinin dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderme sebepleri "tadadî" olarak değil "tahdidî" olarak sayılmıştır. Kanun'da sayılan geri gönderme sebepleri arasında "Delillerin eksik toplanması" bulunmamaktadır. "Delillerin hiç birinin toplanmaması ve gösterilen delillerin hiç değerlendirilmemesi" vardır.

O halde kanundaki düzenleme karşısında bölge adliye mahkemesince delillerin eksik toplanması sebebiyle dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan bölge adliye mahkemesince verilen kararın temyizinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.

3-Davalının temyiz itirazlarının incelemesine gelince ise;

Davalı kadın süresinde sunmuş olduğu cevap dilekçesinde, Türk Medeni Kanunu'nun 174/1 kapsamında maddi tazminat yanında, ortak konutun tadilatı nedeniyle yaptığı maddi katkıları da talep etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, HMK'nın 31. maddesinde düzenlenen hakimin davayı aydınlatma yükümlülüğü gereğince davalı kadından talep ettiği tazminatın ne kadarının TMK'nın 174/1 maddesi kapsamında olduğu, ne kadarının evin tadilatı için yaptığı katkıya yönelik olduğu sorulup tespit edilmeden kesin hüküm oluşturacak şekilde maddi tazminat isteminin reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararının 4. bendinin kaldırılmasına ve davalı kadının maddi tazminat talebinin açıklattırılması ve buna göre hüküm kurulması için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ise de,

az yukarıda da açıklandığı üzere ilk derece mahkemesince tarafların gösterdikleri deliller toplandığından Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/l-a-6. maddesi uyarınca eksik hususların ikmali için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi doğru olmadığı gibi, eksik delillerin toplanması konusunda özellikle HMK’nın 353, 354 ve 357. maddeleri de dikkate alındığında, kanundaki düzenleme karşısında bölge adliye mahkemesince verilen kararın yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu maddelere bakacak olursak;

HMK 353/l-b-3 maddesinde; "Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında duruşma yapılmadan karar verilir” HMK 354. maddesinde “(1) Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince inceleme, davanın özelliğine göre heyetçe veya görevlendirilecek bir üye tarafından yapılır. (2) İnceleme sırasında gereken hâllerde başka bir bölge adliye mahkemesi veya ilk derece mahkemesi istinabe edilebilir.

Yine HMK'nın 357/3. maddesinde "İlk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak gösterildiği halde incelenmeden reddedilen veya mücbir sebeple gösterilmesine olanak bulunmayan deliller bölge adliye mahkemesince incelenebilir” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen hükümler değerlendirildiğinde de, eksik delillerin bölge adliye mahkemesince toplanması gerektiği anlaşılmaktadır. O halde, bölge adliye mahkemesince davalı kadının maddi tazminat talebinin ne kadarının TMK'nın 174/1 kapsamında ne kadarının ortak konutun tadilatı için yaptığı maddi katkıya yönelik olduğu konusunda beyanı alınmak suretiyle toplanan tüm delillerle birlikte değerlendirilerek sonucu uyarınca bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.