Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2013/6501 K.2013/9592

Taraflar arasındaki kadastro tesbitine itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda kurulan 25.07.2011 günlü hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi davacılar ... ve arkadaşları vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 05.11.2013 günü için yapılan tebligat üzerine, temyiz eden davalı ... Yönetimi vekili Av. ..., Hazine vekili Av. ..., ... vekili Av. ...., davacılar Adviye Onay ve arkadaşları vekili Av. ..., ... vekili Av. ...., ... ve arkadaşları vekili Av. ... geldiler, başka gelen olmadı, açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra, gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Daha sonra dosya içindeki tüm belgeler incelenip, gereği düşünüldü;

BAŞLIK

Kadastro sırasında ...Köyü, 185 ada 1 parsel sayılı taşınmaz, tarla niteliği 1290,16 m² yüzölçümü ile harici satın alma dolayısıyla ...'ın zilyetliğinde olduğu, 422,90 m² bölümünün Karayolları istimlak sahası içinde kaldığının beyanlar hanesine şerh verildiği,

185 ada 2 parsel sayılı 1000,74 m² yüzölçümündeki taşınmaz, tarla niteliğiyle ....nın zilyetliğinde olduğu,

185 ada 3 parsel sayılı 900,08 m² yüzölçümündeki taşınmaz, tarla niteliği ....'un zilyetliğinde olduğu,

185 ada 4 parsel sayılı 1138,10 m² yüzölçümündeki taşınmaz, iki katlı ev ve tarla niteliği 1138,10 m² yüzölçümüyle ...'in zilyetliğinde olduğu,

185 ada 5 parsel sayılı 505,01 m² yüzölçümündeki taşınmaz, tarla niteliği 505,01 m² yüzölçümüyle ...'in zilyetliğinde olduğu,

187 ada 1 parsel sayılı 1449,84 m² yüzölçümündeki taşınmaz, iki katlı ev ve tarla niteliği ...'in zilyetliğinde olduğu,

Ancak, 185 ada 1, 2, 3, 4, 5 ve 187 ada 1 nolu parsellerin Asliye 2. Hukuk Mahkemesinin 1986/259 E., 185 ada 2 ve 3 nolu parsellerin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/414 Esasında kayıtlı dava dosyasında da dava konusu edildiğinden söz edilerek malik haneleri açık bırakılmak suretiyle tesbit edilmişlerdir.

..., 28/01/2010 tarihli dilekçe ile 29/03/2007 tarihli dilekçe ile, 29/03/2007 tarihli gayrimenkul zilyetliğinin devri sözleşmesine dayanarak 185 ada 4 ve 5 nolu parsellere yönelik davaya katılmıştır.

Asliye 1. Hukuk Mahkemesinin 1986/259 Esasına kayıtlı dosyada davacılar ... tarafından davalı sıfatıyla Hazine, .... Köyü tüzel kişiliği, Orman Yönetimi aleyhine, 09.02.1986 tarihli dilekçede sınırları bildirilen 6400 m² yüzölçümüneki taşınmazın ....'in zilyetliğindeyken 1986 yılında harici satış ile zilyetliğinin devir ve teslim alındığından, Medenî Kanunun 713. maddesi gereğince adına tescili istemiyle dava açmış; muteriz davacılar ..., ..., .... ve arkadaşları tarafından davalı sıfatıyla Hazine, ... Köyü tüzel kişiliği aleyhine, Temmuz 1969 gün ve 63, 64 ve Şubat 1962 tarih 4 sıra numaralı tapu kayıtları kapsamında kaldığından, tapu maliki mirasçıları adına tescili istemiyle dava açmışlar; Global Turizm Yatırımları ve İşletmeleri A.Ş. vekili 15.09.1997 tarihli

dilekçesiyle Eylül 1340 tarih 3 nolu sicilden gelen ve 27/160 hisse ile maliki bulunduğu 29.01.1996 tarih 1 sıra nolu tapu kaydının kapsamında kaldığından adına tescili, Arif Yazıcı, ..., ... vekili 03.03.1987 tarihli dilekçe ile, tescili istenen taşınmazın 3500 m² bölümünün 21.08.1986 tarihli senet ile zilyetliğinin devir ve teslim alındığı iddiasıyla adlarına tescili istemiyle, ... ve ... 03.10.2002 havale tarihli dilekçe ile, 25.07.1996 tarihli harici satış senedine dayanarak ½ hisseli olarak adlarına tescili, ... 27.12.2002 tarihli dilekçe ile 25.07.1993 tarihli harici satış senedine dayanarak 2000 m² yüzölçümlü taşınmazın adına tescili istemiyle, ... tapu kaydına tutunan davacı ... ve arkadaşlarının yanında feri müdahil olarak davaya katılmışlardır.

Asliye 2. Hukuk Mahkemesinin 2003/413 Esasına kayıtlı dosyada davacı ... tarafından davalı sıfatıyla Hazine, ... Köyü tüzel kişiliği, Orman Yönetimi aleyhine, 30.05.2003 tarihli dilekçede, sınırları bildirilen 3500 m² yüzölçümüneki taşınmazın, Arif Yazıcı tarafından 1986 yılında haricen satın alınarak 200 yılında 1500 m² bölümünün 25.05.2000 tarihli senet ile satın alındığından, Medenî Kanunun 713. maddesi gereğince adına tescili istemiyle dava açmış; muteriz davacılar ..., Gayrimenkul Değerler A.Ş., ... ve arkadaşları tarafından davalı sıfatıyla Hazine, ... Köyü tüzel kişiliği ve ... aleyhine, Mart 1290 tarih 9 Varak 18 gitti kayıtlı ile Varak 19 numaralı tapu kayıtları kapsamında kaldığından, tapu maliki mirasçıları adına tescili istemiyle dava açmışlar;

Asliye 2. Hukuk Mahkemesinin 2003/414 Esasına kayıtlı dosyada davacı ...tarafından davalı sıfatıyla Hazine, ... Köyü tüzel kişiliği, Orman Yönetimi aleyhine, 30.05.2003 tarihli dilekçede sınırlarını bildirdiği taşınmazın 1986 yılında harici satış ile zilyetliğinin devir ve teslim alındığından, Medenî Kanunun 713. maddesi gereğince 2000 m² bölümünün adına tescili istemiyle dava açmış; çekişmeli yerler için kadastro tesbit tutanağı düzenlendiğinden, 3402 sayılı Kanunun 5 ve 27. maddeleri gereğince dava dosyası kadastro mahkemesine aktarılmıştır.

Davalar birleştirildikten sonra, davacılar ..., ... varisleri ... ve ..., ..., ... ve ...'ın davasının kabulü, diğer davacıların davalarının REDDİNE, dava konusu 185 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespit tutanağındaki vasıfla davacı ... adına, 185 ada 3 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespit tutanağındaki vasıfla davacı ... adına, 185 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespit tutanağındaki vasıfla davacı ... adına, 187 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespit tutanağındaki vasıfla 2 hisse kabul edilerek 1/2 hissesinin davacı ...

1/2 hissesinin davacı ... adına, 185 ada 2 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespit tutanağındaki vasıfla 8 pay kabul edilerek 3/8 payının ..., 5/8 payının ... adına tesbit ve tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm Orman Yönetimi, Hazine, Karayolları, Şerif Necip Şerefli ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, kadastro tesbitine itiraza ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde tesbit tarihinden önce 1967 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosu, daha sonra 1981 yılında yapılıp kesinleşen aplikasyon ve 6831 sayılı Kanunun 1744 sayılı Kanun ile değişik 2. madde uygulaması ve 1988 ilâ 1990 yıllarında yapılıp 08.07.1991 tarihinde ilân edilerek dava tarihinden önce kesinleşmiş olan, aplikasyon, sınırlandırması yapılmamış ormanların kadastrosu, 2896 ve 3302 sayılı kanunlar ile değişik 2/B uygulaması vardır.

Bir kısım davacılar vekili Avukat ... tarafından dosyaya eklenmek üzere sunulan belgeler arasında yer alan, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 19/4/2012 gün ve 2012/82-344 sayılı veraset ilamından, aynı mahkemece 20.10.2010 gün 2010/1028-926 sayılı verâset ilâmının iptal edildiği, davacılardan ..., 14.10.2010 tarihinde öldüğü, çocuğu ... ve ...'ın mirastan ıskat edilmesi nedeniyle mirasçı olarak geride eşi ... kızı 1941 doğumlu ... ile Haluk oğlu 1979 doğumlu ..., Haluk kızı 1983 doğumlu...,... oğlu 1995 doğumlu ...ve ... oğlu 1997 doğumlu ...'ın kaldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, ... adı geçen mirasçıları davadan ve duruşma gününden haberdar edilmeden tahkikat sona erdirilerek karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 23.11.2011 gün ve 11/554 E. - 684 K. sayılı kararında da değinildiği gibi, ... öldüğü tarihte yürürlükte bulunan 1086 sayılı H.U.M.K.’nun 73. maddesinde gösterilen istisnalar dışında hâkimin tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremeyeceğini öngörmüştür. Buna göre; mahkemece davacı ... Mümtaz Şerefli'nin ölümüyle mirasçıları davadan ve duruşma gününden haberdar edilip, kanunî şekillere uygun olarak davet edilmedikçe hüküm verilmesi mümkün değildir. Aksi halde, iddia ve savunma hakkı kısıtlanmış sayılır.

Öte yandan, H.M.K.'nun 114/1-d maddesi hükmü uyarınca, yargılama süresince tarafların, dava ehliyetine sahip bulunmaları dava şartıdır. Ölümle, taraf ve dava ehliyeti sona ermektedir. 1086 sayılı H.U.M.K.'nun 41 ve 6100 sayılı HMK'nun 55. maddeleri gereğince, taraflardan birinin ölümü halinde diğer tarafın istemiyle hâkim davanın takibi için bir kayyım tayin edebilir. Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece re’sen nazara alınması gereken bir olgudur ve temyiz edenin sıfatına bakılmaksızın mahkemece re'sen gözetilmesi gereklidir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde yer bulan “Hukukî Dinlenilme Hakkı” gereğince, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak, yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir.

Mahkeme iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen “adil yargılanma hakkı”nın en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir.

Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir.

Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin haberi olmadan yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir. Hukukî dinlenilme hakkı, sadece belli bir yargılama için ya da yargılamanın belli bir aşaması için geçerli olan bir ilke olmayıp, tüm yargılamalar için ve yargılamanın her aşamasında uyulması gereken bir ilkedir.

Bu çerçevede gerek çekişmeli ve çekişmesiz yargı işlerinde gerekse bu yargılamalarla bağlantılı geçici hukukî korumalarda, icra takiplerinde, tahkim yargılamasında, hatta hukukî uyuşmazlıklarla ilgili yargılama dışında ortaya çıkan çözüm yollarında, her bir yargılama, çözüm yolu ve uyuşmazlığın niteliğiyle bağlantılı şekilde hukukî dinlenilme hakkına uygun davranılmalıdır.

Açıklanan hususlar gözetilerek, davacılardan ...'linin öldüğünün, adı geçenin tüm mirasçılarına yöntemince tebliğe edilerek, dava hakkında bilgilendirilmeleri ve davacı sıfatıyla davayı takip edebilmelerine olanak tanınması gerekirken, bu hususa riayet edilmeksizin yargılamaya devam edilip, tahkikat sona erdirilerek, esas hakkında karar verilmesi usûl ve kanuna aykırıdır.