Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/11260 K.2009/8555

Davacı, 30.01.1984-31.10.2001 tarihleri arasında esnaf ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 30.01.1984 tarihinde Boğazlıyan Esnaf ve Sanatkar Odasınca üyeliğinin iptaline ilişkin odaca yapılan işlemin iptali ile 30.01.1984-31.10.2001 tarihleri arasında Boğazlıyan Esnaf ve Sanatkar Odası Kaydının geçerli olduğunun ve bu süre içinde 1479 sayılı Yasa kapsamında ... sigortalısı olduğunun tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulü ile, davacının 30/01/1984 tarihinde meslek odası kaydının geçerli olduğunun tesbiti ile üyelikten çıkarma işleminin iptaline, 30/01/1984 tarihi ile 31/10/2001 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa'ya tabi esnaf ... sigortalısı olduğunun tesbitine, karar verilmiş ise de bu sonuç usul ve yasaya uygun değildir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 18.10.1976 tarihli giriş bildirgesi ile 18.10.1976 tarihinde esnaf odası kaydına istinaden 1479 sayılı Yasa kapsamında zorunlu ... sigortalı olarak tescilinin yapıldığı,yargılama devam ederken davacının sigortalılığının davalı Kurumca 20.04.1982 tarihi itibariyle terkin edildiğinin bildirildiği, Boğazlıyan Esnaf Ve Sanatkar Odası 18.10.1976 tarihinde odaya kayıt ve tescil olduğu,

Odanın 507 sayılı Yasa'nın 9. maddesince 11.01.1984 tarihinde mahalli gazetede ilan ile davacının Kamil olan ismini...yazarak 01.01.1984-28.01.1984 tarihleri arasında isimleri yazılı üyelerin odaya başvurmaları gerektiğini, başvuranların kayıtlarının yenileneceğini, başvurmayanların kayıtlarının silineceğini ilan ettiği,davacının ilan üzerine odaya başvuruda bulunması nedeniyle oda kaydının 30.01.1984 tarihi itibariyle karar defterine işlenen karar ile silindiği,kararda oda başkanı ve üyelerin imzalarının bulunduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık davacının Boğazlıyan Esnaf Ve Sanatkar Odası üyeliğinin geçerli olup olmadığı ve buna bağlı olarak 30.01.1984-31.10.2001 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında Zorunlu ... sigortalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Anayasanın 135. maddesine göre, meslek kuruluşları kamu kurumu niteliğindedir. Aynı düzen¬leme, 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Yasasında ve 5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Yasası’nın 1. maddesinde de yer almıştır. Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 24.4.1980 gün ve 1980/7-7 sayılı kararında, kamu kurumu niteliğindeki meslek ku¬ruluşlarının yönetsel yapı içinde bulunan ve kamu hizmeti gören idari birimler olduğu, odalara kayıt işlemlerinin ise idari işlem niteliği taşıdığı belirtilmektedir.

Bir mahkemenin görevli olup olmadığı hususu kamu düzenine ilişkin olup, açıkça veya hiç ileri sürülmese de resen nazara alınır.

Somut olayda, öncelikle davacının Boğazlıyan Esnaf Ve Sanatkar Odası üyeliğinin geçerli olup olmadığı sorununun çözümlenmesi gerekmektedir.Davacının Oda kaydı ile ilgili yapılan idari işlemin geçerli olup olmadığı ile ilgili talep ve işlemin idari nitelik taşıdığı kabul edilmek gerekir. Bu duruma göre, bu tür bir uyuşmazlık idari yargı yerinde görülmelidir.

Hakim, H.U.M.K.' nun 46. maddesi uyarınca, aralarında bağlantı bulunduğu iddiası ile birlikte açılmış davalarda yargılamanın daha iyi bir şekilde yürütülmesini sağlamak için, birlikte açılmış davaların davanın her safhasında, istek üzerine veya kendiliğinden ayrılmasına karar verebilir.

Davaya konu istemlerin yasal dayanaklarının ve buna bağlı olarak yapılacak inceleme ve araştırma yöntemlerinin ve görevli yargı yolunun farklılığı, temel ilişkinin kanıtlanmasında izlenecek usul, gibi bir takım farklı olgular nedeniyle, yargılamanın daha iyi ve süratli bir şekilde yürütülebilmesi için davaların ayrılmasında zorunluluk bulunmaktadır.

Yapılacak iş; davacının 30.01.1984 tarihinde Boğazlıyan Esnaf ve Sanatkar Odasınca üyeliğinin iptaline ilişkin odaca yapılan işlemin iptali ile 30.01.1984-31.10.2001 tarihleri arasında Boğazlıyan Esnaf ve Sanatkar Odası Kaydının geçerli olduğunun tesbiti istemi ile 30.01.1984-31.10.2001 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında ... sigortalısı olduğunun tesbiti davalarını tefrik etmek,

davacının 30.01.1984 tarihinde Boğazlıyan Esnaf ve Sanatkar Odasınca üyeliğinin iptaline ilişkin odaca yapılan işlemin iptali ile 30.01.1984-31.10.2001 tarihleri arasında Boğazlıyan Esnaf ve Sanatkar Odası Kaydının geçerli olduğunun tesbiti davası yönünden yargı yolu bakımından dava dilekçesinin reddine karar vermek, davacının ilgili İdare Mahkemesine açacağı Oda kaydının geçerli olduğunun tespiti davasını 1479 sayılı Yasa kapsamında ... sigortalılığının tesbiti davası için bekletici sorun yapmak, tüm delilleri birlikte değerlendirerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece açıklanan doğrultuda işlem yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.