Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2010/4883 K.2011/5521

Davacılar murisinin, davalılardan işverene ait işyerinde 1.4.1999-18.7.2005 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalılar Sosyal Güvenlik Kurumu ve ... Deri Konfeksiyon San.Tic. Ltd.Şti'nin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava, 4.6.2006 tarihinde ölen davacıların eşi ve babası ...'in 01.07.2002 – 18.07.2005 tarihleri arasında geçen ve kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulü ile ...'in 1.7.2002-31.12.2004 tarihleri arasında asgari ücretle, 01.01.2005 – 18.7.2005 tarihleri arasında ise aylık net 1.400,00 TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği, Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş ictihadı gereğidir.

Yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olan bu tür davalarda çalışma olgusu hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlendikten sonra ücret konusu üzerinde durulmalı, tespiti istenilen sürenin evvelinde ve sonrasında beyyine başlangıcı sayılabilecek ödeme belgeleri ve sair bu nitelikte bir belge yoksa Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunun m.288 de yazılı sınırları taşan ücret alma iddialarında yazılı delil aranmalı, bu sınırlar altında kalan ücret alma iddialarında ücret miktarları tanıklardan sorulmalı, 506 sayılı Kanunun madde.

3 B ve D de olduğu gibi ücretin sigortalı sayılmanın koşulu olan durumlarda ücret alma olgusunun var olup olmadığı özellikle saptanmalıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; deri konfeksiyon işyerinde makineci olarak çalışan davacıların eşi ve babası 1.7.1972 doğumlu ...'in 4.6.2006 tarihinde öldüğü, taraflar arasında 01.01.2005 başlangıç tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesinin düzenlendiği, "1079444.34" no'lu davalı işyerinden 2.3.2004 tarihinde başlayan 44 günlük sigortalı çalışmalarının Kuruma bildirildiği, tanık anlatımlarına göre ...'in 2002-2005 yıllarında davalı işyerinde kesintisiz çalıştığı, işyerinde ücretin parça başına göre belirlendiği, işlerin yoğun olduğu dönemlerde ücretin yüksek diğer dönemlerde ise düşük olduğu,

2004 yılı Mart ayı ile 2005 yılı Temmuz döneminde bazı aylara ait işçinin imzasının yer aldığı maaş bordrosunun dosyada bulunduğu, mahkemenin emsal ücreti sorduğu Deri İş Sendakisanın 26.9.2009 günlü yanıtında deri sektöründe makinacı olarak çalışan bir işçinin 2005 yılında net 1.400,00 TL alabileceğinin bildirildiği, mahkemenin ücret araştırması yanıtı ve bilirkişi raporu doğrultusunda sigortalının 1.7.2002-31.12.2004 tarihleri arasında asgari ücretle, 01.01.2005 – 18.7.2005 tarihleri arasında ise aylık net 1.400,00 TL ücretle çalıştığının tespitine karar verdiği, dosya içerisinde ücret ödeme belgelerinin tamamının bulunmadığı,

deri konfeksiyon işyerinde makineci olarak çalışan davacının asgari ücret ile çalışması hayatın olağan akışına aykırı olmakla birlikte davacının 01.01.2005-18.07.2005 tarihleri arasındaki ücretinin yöntemince araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş, davaya konu döneme ait davacının ve diğer işçilerin ücret ödeme belgeleri veya davacıya banka kanalıyla ücret ödemesi yapıldığı belirlenir ise banka kayıtlarınının tamamını getirtmek, davacının mesleği, yaşı ve meslek kıdemi de gözetilerek aynı işyerinde benzer işi yapanların ücretlerini araştırmak ve emsal ücretleri ilgili meslek kuruluşundan sormak, davacının 2.3.2004 tarihinde başlayan 44 günlük sigortalı çalışmalarının Kuruma bildirilmesi nedeniyle bu döneme ilişkin sigorta primine esas kazancını gözönünde tutmak, dosya içerisinde yer alan delil ve belgeler ile birlikte değerlendirilerek davacının 01.01.2005-18.07.2005 tarihleri arasındaki ücretini belirleyerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılar Sosyal Güvenlik Kurumu ve ... Deri Konfeksiyon San.Tic. Ltd.Şti'nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.