Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2012/2358 K.2012/7909

Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davacılar ile davalılardan ... İnş. San. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalının tüm, davacıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, 10.10.2007 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu ölen işçi ... yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Maddi tazminat davası; davacı ... tarafından davalı ... İnş. San. Tic. A.Ş.'ye, manevi tazminat davası; her iki davacı tarafından davalılar ... İnş. San. Tic. A.Ş. ile Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü'ne yöneltilmiştir.

Mahkemece;

"a) Maddi tazminata ilişkin davanın feragat nedeniyle reddine,

b) Manevi tazminata ilişkin davada;

aa) Davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü'ne yönelik davanın reddine,

bb) Davalı ... İnş. San. Tic. A.Ş.'ye yönelik davanın kısmen kabulü ile, davacı ... yararına 15.000,00 TL, davacı ... yararına 7.000,00 TL manevi tazminat takdirine, takdir edilen tazminatlara kaza tarihi olan 10.10.2007 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.

Karar, davacılar vekili ile davalı ... İnş. San. Tic. A.Ş. vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; "Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü'nün asıl işveren olduğunu, işin belli bir bölümünün davalı ... İnş.San. A.Ş. tarafından yapıldığını, Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü'nün aynı yerde çalışmalarının olduğunu, mahkeme gerekçesinde belirtilen şekilde anahtar teslimi şeklinde bir sözleşmenin olmadığını, bu nedenle meydana gelen iş kazası ölüm olayı nedeniyle uğranılan kaza ve zararlardan her iki işverenin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, karara esas alınan kusur raporlarının hatalı ve eksik düzenlendiğini, düzenlenen raporların denetime elverişli olmadığını, yeterli açıklık

taşımadığını, asıl işveren olan Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü'ne kusur verilmediğini, hüküm altına alınan manevi tazminat miktarlarının çok düşük olduğunu, müşterek ve müsteselsil sorumluluk esaslarına göre açılan davada red edilen kısımlar yönünden davalılar lehine tek vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken, her davalı için ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edildiğini, bu nedenlerle kararın hatalı olduğunu" belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davacıların yakını Musa Körpe'nin ölümü ile sonuçlanan iş kazasında; davalı işveren ... İnş. San. Tic. A.Ş. nin % 40, ölen işçi Musa Körpe’ nin % 30 oranında kusurlu olduğu, kazada % 30 oranında kaçınılmazlık unsurunun bulunduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Davalılardan ... Kurumu Genel Müdürlüğü'nün, ... Kömürü İşletme Müessesesi ... Yeni Servis Kuyusu Kat Bağlantı Galerileri Ve Su Atım Tesisleri ile Galerilerin Sürülmesi işini 30.3.2005 tarihli sözleşme ile ... İnş. San. Tic. A.Ş.'ye devrettiği, davacıların yakını olan ölen işçi Musa Körpe'nin ... İnş. San. Tic. A.Ş.'nin işçisi olduğu, olay tarihinde Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü'nün, ... Taş Kömürü İşletme Müessesesi, ... Servis Kuyusu -360 bağlantı/tulumba galerisinde, yükleyici kepçesinde tahkimat işi yapmakta iken tavandan düşen kaya parçasının yükleyici kepçesine çarpması sonucu kepçeden düştüğü ve devredilen bağın altında kalarak yaralandığı, tedavi görmekte iken öldüğü anlaşılmıştır.

Gerçekten, bir iş kazası sonucu zarara uğrayan işçi veya hak sahiplerinin maddi veya manevi tazminat talepleri, ancak işveren veya kusurlu üçüncü kişilere karşı yöneltilebilir. Öte yandan, aracı olarak tabir edilen kişiler aracılığı ile işe alınan işçilerin uğrayacakları zararlardan dolayı, asıl işveren aracılarla birlikte 4857 sayılı Yasanın 2/6. maddesi uyarınca sorumlu olur.

Somut olayda çözümlenmesi gereken sorun davalılar ... İnş. San. Tic. A.Ş. ile Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü arasındaki hukuki ilişkinin işveren-aracı ya da üst alt işveren biçiminde olup olmadığıdır.

4857 sayılı Yasanın 2/6 maddesi gereğince aracıdan söz edebilmek için öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konulan bir iş olmalı ve bu işverenden görülmekte olan bu işin işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler bir iş alt işverene devir edilmelidir.

Dava konusu olan ve ölen işçi tarafından yapılan iş, işin yapıldığı yer, davalılar arasındaki 30.3.2005 tarihli sözleşme nazara alındığında, Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü'nün yaptığı işin bir kısmını diğer davalı ... İnş. San. Tic. A.Ş.'ye devretmesi nedeniyle davalılar arasındaki ilişkiyi üst-altişveren ilişkisi olarak değerlendirmek gerekir.

Bunun sonucunda da İş Kanununun 2/6 maddesi gereğince hüküm altına alınacak tazminattan, üst işveren olarak Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü'nün kusuru bulunmasa bile sorumluluğu yoluna gitmek gerekirken, sözleşme ve ekleriyle fiili durum yanlış yorumlanarak, işin anahtar teslimi verildiğinden ve kusurunun bulunmadığından bahisle davalı Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü’ne yönelik davanın reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.