Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/7882 K.2015/7759

Davacı, davalı Kurum tarafından çıkarılan borcun iptaline ve borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava, davacının 506 sayılı Yasa kapsamında bağlanan yaşlılık aylığını kesen ve davacıya borç çıkaran Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulü ile, davacının 506 sayılı yasaya göre bağlanan yaşlılık aylığının kesilmesine dair Kurum işleminin iptaline ve davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacya 1.6.2002 tarihi itibariyle 1479 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının 15.11.1982-17.5.2002 tarihleri arasında 1479 sayılı yasa kapsamında 2084 gün, 1.3.1990-31.1.1999 tarihleri arasında 3210 gün 2926 sayılı yasa kapsamında sigortalılığının bulunduğu, Kurum tarafından 1.6.2002 tarihinde 6259 gün hizmetinin olduğu ve son 7 yıl şartını 1479 sayılı yasa kapsamında sağladığı için bu kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, Kurumun 9.1.2013 tarihli işlem ile davacının son 7 yıl şartını Tarım Bağ-Kur kapsamında sağladığı gerekçesiyle ilk yaşlılık aylığını iptal ederek,

tekrardan Tarım Bağ-Kur kapsamında 1.6.2002 tarihinden geçerli yaşlılık aylığı bağlandığı ve 23.1.2013 tarihli borç bildirim belgesi ile 1.6.2002-1.11.2012 tarihleri arasında ödenen fark maaş alacakları için 21.917.42 TL borç çıkararak davacıdan tahsilini istediği anlaşılmaktadır.

Yersiz ödemelerin geri alınmasına ilişkin konu ile ilgili olarak; 5510 sayılı Yasanın 96. maddesinde “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır.” denilmekle kurumca yersiz ödemelerin geri alınmasına ilişkin esas ve usuller belirlenmiştir.

1479 sayılı Kanunun "Yersiz ve yanlış ödemelerin tahsili"ni düzenleyen 67. maddesinde yersiz ödeme halinde iade yükümünün kapsamını belirleyen bir düzenleme bulunmadığı gibi, anılan Yasa içeriğinde konuyu düzenleyen başka bir düzenlemenin de yer almadığı görülmektedir.

5510 sayılı Yasanın 96. maddesi ile 506 sayılı Yasada yer almayan yeni bir düzenleme getirilmiş, sebepsiz zenginleşmenin kasıtlı kusurlu davranıştan veya Kurumun hatalı işleminden kaynaklanmasına bağlı olarak istirdadı mümkün ödeme miktarları belirlenmiştir. Kapsam belirlendikten sonra, ilgilinin Kurumdan alacağı yoksa, geri alma işleminin genel hükümlere göre yapılacağı öngörülmüştür.

5510 sayılı Yasanın geçici maddelerinde ise, yersiz ödemelerin tahsili konusunda önceki hükümlerin uygulanması gereğini öngören herhangi bir kural yer almamaktadır.

Belirtilen nedenlerle; 5510 sayılı Yasanın 96. maddesi hükmünün, Kurumun yersiz ödemeden kaynaklanan alacakları konusunda süren uyuşmazlıklara uygulanması gerekmektedir.

Somut olayda, 1479 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı almakta iken bu kanun kapsamında şartlarını sağlamadığı için 2926 sayılı yasa kapsamında şartlarını sağladığı için 1.6.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığının düzeltimesinde hata yoktur. Kurum tarafından gerçekleştirilen bu işlemde davacının kasıtlı ve kusurlu davranışı bulunmadığı gibi, işlem Kurumun hatasından kaynaklanmıştır. Dolayısıyla davacıya ödenen maaşlardan sadece işlem tarihinden itibaren geriye dönük olarak sadece 5 yıllık sürede yapılan ödemeler istenebileceği gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.