Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/19946 K.2016/13059

Davacı, emeklilik haklarının iptal işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının denetmen raporu ile hizmetlerinin iptaline ilişkin kurum işleminin iptali ile birleşen davalardaki davacının hizmeti ve emekliliğinin iptali neticesinde yersiz ödendiği belirtilen 24.246,77 TL nin iadesi talebine dair kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, ... ve ... Başkanlığının inceleme raporunda atıf yapılan ifade tutanaklarının yer almaması hususuda dikkate alınarak davacının çalışmalarının sahte olduğu ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme neticesinde gidilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının davalı kurumca iptal edilen hizmetlerinin fiili çalışma olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanaklarından biri 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden. 07.10.2008 tarih 74/inceleme:52 numaralı denetmen raporunda sosyal güvenlik kontrol memuru ... tarafından alınan ifadelerin yeterli görüldüğü, ilgililerin ifadelerine başvurulmadığı, neticeten ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı ... sicil numaralı işyerinden bildirilen sigotalıların sigortalı işe giriş bildirgeleri dahil tüm bildirimlerinin iptal edilmesi gerektiğine karar verildiği, davacının 05.10.2004- 15.04.2006 tarihleri arasında ...

Tekstil San. Ve Tic. Ltd.

Şti. ünvanlı ... sicil numaralı işyerinden bildirimleri bulunup ilgili denetmen raporuna göre davacının bu çalışmaları iptal edildiğinden 31.08.2009 tahsis talep tarihli yaşlılık aylığı bağlanma şartlarını yerine getirmediği gerekçesiyle yaşlılık aylığı durdurularak ödenen aylıkların yersiz ödeme olarak tahsil edilmesine karar verildiği, davacının eşi ve kızının tanık olarak dinlendiği, mahkemece ilgili denetmen raporu ve dayanağı olan belge ve ifadeler istendiği halde davalı kurumca eksik olarak gönderildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda, davanın konusunun hizmet tespiti olup hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olduğu, resen araştırma ilkesi hakim olduğu halde müfettiş raporu incelenmeksizin ve bordro-komşu işyeri tanıkları dinlenmeksizin ... ve ... Başkanlığının inceleme raporunda atıf yapılan ifade tutanaklarının yer almaması hususu dikkate alınarak davacının çalışmalarının sahte olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle eksik araştırma ve inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, uyuşmazlığın çözümüne ilişkin en etkili delil olan 07.10.2008 tarih 74/inceleme:52 numaralı denetmen raporu ve ekleri ile denetmen raporunda bahsedilen sosyal güvenlik kontrol memuru ... tarafından alınan ifadeleri davalı kurumdan istemek, kurumca gönderilmediği takdirde gönderilmeme nedenini sormak, gerektiğinde davacı ile ilgili bilgi sahibi olan ve kurum müfettişince beyanı alınan kişileri tekrar dinlemek,

beyanları ile yetinilmediği takdirde davalı işyerinden yapılan tüm bildirimler iptal edildiği için öncelikle davalı işyerinin defter ve kayıtlarını getirterek konusunda uzman bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılıp davacının evinde yaptığını belirttiği tekstil ürünlerine kasnak üzerinde model işleyip davalı işverenliğe teslim edip etmediği, davacıya ücret ödenip ödenmediği,

ücret ödenmiş ise hangi tarihler arasında ne kadar ödendiğini belirlemek, gerektiğinde davacının davalı işyerine ait dönem ve ücret bordroları getirtilerek bu belgelerden tespit edilecek ve özellikle kurye olarak çalıştığı tespit edilen bordro tanıklarını dinlemek, ayrıca bu tanıkların adresleri tespit edilemediği ya da beyanları ile yetinilmediği takdirde, ...

Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/10 maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.