Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2019/2537 K.2020/1688

A)Dava dilekçesinde özetle;

Dava, davacının sigortalılık başlangıcının 16/09/1985 tarihi olarak tespitine ve bu hizmetlerin 15/02/2000 başlangıçlı diğer hizmetleriyle birleştirilmesine karar verilmesi istemine ilişkindir.

B) Davalı cevabı :

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, 5 yıllık hak düşürücü süre dolduğundan davanın reddi gerektiğini, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin Ankara İş Mahkemeleri olduğunu, davacının 1479 Sayılı Kanun'un geçici 18. maddesinde ve 5510 Sayılı Kanun'un geçici 8. maddesinde belirtilen sürede zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olarak tescili yönünde herhangi bir talebi olmaması nedeniyle sigortalılığının tespitinin mümkün olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C)İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti :

“Davanın KABULÜNE,Davacının sigortalılığının başlangıcının 16/09/1985 olarak TESPİTİNE, aksi yöndeki kurum işleminin İPTALİNE," şeklinde karar verilmiştir.

D) Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı :

Bölge Adliye Mahkemesi’nce yapılan yargılama neticesinde, alınan 26/08/2018 tarihli bilirkişi raporunda ve Mahkemenin gerekçesinde belirtildiği üzere, davacı 1479 Sayılı Kanun'un geçici 18.maddesinin yürürlüğe girdiği 02/08/2003 tarihinden önce, 05/07/2001 tarihinde Kurum'a işe giriş bildirgesi vererek tescilini yaptırmış olduğundan, davacı hakkında geçici 18.maddenin uygulanma yer bulunmadığı;

gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanların, esnaf ve sanatkarlar siciline kayıtlı bulunanların veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı bulunanlardan, gelir vergisi mükellefi olanların mükellefiyetlerinin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanların da esnaf ve sanatkarlar siciline veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt oldukları tarihten itibaren kendiliğinden sigortalı sayılmalarına ilişkin 1479 Sayılı Kanun'un 25.maddesinin uygulanması gerektiği, 16/09/1985 tarihinde başlayıp devam eden Gaziantep Esnaf ve Sanatkarlar Odası kaydı,

31/03/1997-01/05/2007 tarihleri arasında Gebze Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası kaydı, 01/05/1991-28/08/1995 tarihleri arasında olan ve 15/02/2000 tarihinde başlayan vergi kayıtları nedeniyle davacının 16/09/1985 tarihinden itibaren Bağkur sigortalısı yapılması gerektiği anlaşıldığından, ilk derece mahkemesinin kabul kararı isabetli bulunmuş ve davalı tarafın bu yöne ilişkin istinaf nedenleri yerinde görülmemiş, Davalı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, karar verilmiştir.

E)Temyiz: Davalı Kurum Temyiz Dilekçesinde özetle; karara dayanak yapılan bilirkişi raporundaki tespitlerin hatalı olduğunu, davanın açılmasına davalı Kurum'un sebebiyet vermediğini, bu nedenle Kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. F)Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe : Dava, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

01/04/1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasanın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş,

2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

1479 sayılı Yasa'ya 4956 sayılı Yasa ile eklenen Geçici 18. maddesinde; bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı, ancak bu Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıklarının, bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.4.1982-4.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak prim borçlarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemek kaydıyla bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir.

4956 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği 02/08/2003 tarihine kadar tescilleri, prim ödemeleri veya tescil başvuruları yoksa aynı tarihten sonra sadece aynı yasa ile 1479 sayılı Yasaya eklenen geçici 18. maddeye göre vergide kayıtlı olan süreleri için borçlanma haklarını kullanarak sigortalılık süresi elde edebilirler. Geçmişe yönelik hizmetlerini tespit ettiremezler.

02/08/2003 tarihinden önceki tarihte Kuruma tescil edilmiş, giriş bildirgesi vermiş veya bir şekilde kendi adına tescil isteği yerine geçecek şekilde prim ödemiş olan ve 1479 sayılı Yasa kapsamında kendi adına veya hesabına bağımsız çalışanlar, 20/04/1982 tarihinden itibaren vergi kaydına dayalı olarak, 22/03/1985 tarihinden itibaren de esnaf sicili veya meslek kuruluşu kayıtlarına dayalı olarak sigortalılıklarının tespitini isteyebilirler.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden , Davacının şoförlük mesleği nedeniyle 16/09/1985 tarihinden itibaren Gaziantep Esnaf ve Sanatkarlar Odası'nda kaydının bulunduğu, ayrıca 01/05/1991-28/08/1995 tarihleri arasında ve 15/02/2000 tarihinde başlayan karayoluyla şehirlerarası yük taşımacılığı işi nedeniyle İlyasbey Vergi Dairesi'ne kayıtlı mükellef olduğu, 31/03/1997-01/05/2007 tarihleri arasında Gebze Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası'nda kaydının bulunduğu, davalı Kurum'a verdiği 05/07/2001 tarihli giriş bildirgesi nedeniyle, Kurum tarafından 1479 Sayılı Kanun'un geçici 18.maddesi uyarınca sigortalılığının 04/10/2000 tarihinden başlatıldığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda; davacının giriş bildirgesinin 02/08/2003 tarihinden önce 05/07/2001 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal ettiği anlaşıldığından 04/10/2000 tarihi öncesi kayıtlarına göre sigortalı olduğunun kabul edilmesi doğru ise de, davacı Bağ-Kur kapsamında sigortalı olduğu sürelerin tespitini amaçladığından bu süreler belirlenmeden sadece sigorta başlangıç tarihinin tespitine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, davacıya tespitini istediği Bağ-Kur’lu çalışma sürelerinin açıklattırılması ve buna göre esasa ilişkin karar vermekten ibarettir.

O halde, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Bölge adliye Mahkemesince eksik inceleme ve araştırma sonucu SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı ORTADAN KALDIRILMASI, ilk derece mahkemesinin kararının bozulması gerekmiştir.