Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2011/9700 K.2012/3231

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, boşta geçen süre ücret ve diğer haklar ile işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminatın belirlenmesini istemiştir.

Davalı vekili, müvekkili şirketin tek faaliyetinin ABD Hava Kuvvetlerinin İncirlik Üssü Bakım Müteahhitliği olduğunu, başka gelirinin bulunmadığını, ABD hükümetinin tasarruf talebi ve bütçe kısıtlamasına gitmesi nedeni ile zorunlu olarak işçi tenkisatına gidildiğini, iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davacının iş akdinin feshi sırasında hangi kriterlerin göz önüne alındığı, akitlerin feshedilen işçilerin seçiminin neye göre yapıldığı, feshin son çare olması ilkesine uyulup uyulmadığı hususlarında yeterli ve gerekçeli nedenler ileri sürülmediği, feshin son çare olması ilkesinin göz önünde bulundurulmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı Kanun’un 18. maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış olanaklarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, ham madde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini olanaksız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı iş türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle sözleşmeyi feshetmek isteyen işverenin fesihten önce fazla çalışmaları kaldırmak, işçinin rızası ile çalışma süresini kısaltmak ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerini geliştirmek, işi zamana yaymak, işçileri başka işlerde çalıştırmak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşmak gibi varsa fesihten kaçınma olanaklarını kullanması, kısaca feshe son çare olarak bakması gerekir.

4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Dosya içeriğine gore davalı şirketin Amerikan Havva Kuvvetlerine ait İncirlik Üssü Bakım Müteahhitliğini üstlendiği, davacının davalıya ait bu işyerinde mimar olarak çalıştığı anlaşılmaktadır. İş sözleşmesi Amerikan Hava Kuvvetlerinin bütçe kısıntısına gidilmesi talimatı doğrultusunda işyerinde tenkisat yapılması gereğinin doğduğu gerekçesi ile feshedilmiştir.

Asıl işverenin tasarruf tedbirleri kapsamında hak edişlerde kısıntıya yönelmesi üzerine davalı şirketin işçi çıkarmak zorunda kaldığı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Davalı işverence iş sözleşmesi feshedilen işçinin seçiminde emekliliğe hak kazanma gibi objektif kriterler göz önünde bulundurulmuştur. Davacı da fesih tarihi itibariyle emekliliğe hak kazanmış durumdadır. Hal böyle olunca iş sözleşmesinin feshi geçerli nedene dayanmaktadır.

Dosyada mevcut delillere göre davalı işverenin işçi çıkarmada keyfi davranmadığı, feshin geçerli nedene dayandığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olmuştur. Belirtilen nedenlerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.