Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2012/1064 K.2012/15965

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli sebep olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı işveren iş sözleşmesinin geçerli sebeple feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece feshin geçerli sebebe dayanmadığı gerekçesi ile feshin geçersizliğine ve davacı işçinin işe iadesine, işe başlatma tazminatının 4 aylık ücret tutarı olarak ve çalıştırılmadığı süre için en çok dört aylık ücret ve diğer haklarının belirlenmesine karar verilmiştir.

Hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Öncelikle belirtmek gerekirki davanın tensibi ile birlikte davalıya delillerini bildirmesi için hemen önel verilmiş ve davalı tensip zaptının tebliğinden itibaren öngörülen kesin süre içersinde tanık listesi de dahil delil listesini vermiş bulunmasına rağmen kesin süre içinde delil bildirmediği gerekçesiyle davalı delillerin toplanması ve özellikle listede isimleri yazılı olan tanıkların dinlenmemesi usul kurallarına aykırıdır.

Dosya içerğine göre davacının iş sözleşmesi davalı işverence işletmenin ekonomik ve mali bakımından daha güçlü hale getirlmesi amacıyla alınan tasarruf tedbirleri nedeniyle feshedildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda işverence yapılan feshin geçerli sebeb dayanıp dayanmadığının belirlenmesi bakımından işverenin kayıt ve belgelerin işletmenin mali yapısının uzman bilirkişiler aracılığıyla incelenmesi ve gerçekten alınan işletmesel kararın istihdam fazlalığı oluşturup oluşturmadığı, oluşturmuş ise bu fazlalığı gidermenin feshi gerektirip gerektirmediğinin saptanması gerekir. Mahkemece bu yönlerde bir araştırma ve inceleme yapılmış değildir.

Her ne kadar işletmesel kararlara dayanan fesihlerde feshin geçerli olup olmadığı tespiti amacıyla yapılacak araştırma ve incelemede tanık dinletilmesi gerekli değil ise de başka bir anlatımla işletmesel karara dayanan feshin geçerli olup olmadığının tanık sözleriyle belirlenmesi mümkün değil ise de olayın aydınlatılması bakımından tanık deliline de başvurulmasının gerekli olduğu hallerde tanıkların bilgisine başvurulmalıdır.

Somut olayda, öncelikle işletme ekonomisi, idari ve mali konularda uzman mali müşavir, endüstri mühendisinden oluşturulacak üç kişilik bilirkişi kurulunca işyerinde inceleme yapma yetkisi de verilmek suretiyle işveren kayıt ve belgeleri incelettirilerek davalı işverence fesih gerekçesinde belirtildiği gibi bir işletmesel karar alınıp uygulanıp uygulanmadığının belirlenmesi,

uygulanan işletmesel kararın personel fazlalığı meydana getirip getirmediğinin tespiti, getirmişse feshin son çare olması ilkesine uyulup uyulmadığının saptanması bakımından rapor alınmalı ve bundan sonra gerekli görüldüğü takdirde davalı tanıklarının da bilgilerine başvurulmalı ve bu suretle yapılacak araştırma ve inceleme sonucunda toplanacak delillerin hep birlikte bir değerlendirmeye tabi tutularak sonuca göre karar verilmelidir.

Makemece tüm yönler gözetilmeden yetersiz araştırma ve eksik incelemeyle karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.