Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2012/5485 K.2012/25910

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, davacının 08.07.2008 tarihinden 15.04.2010 tarihine kadar davalı şirkette triko örgü makinesinde çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haklı bir sebep olmaksızın feshedildiğini, işyerinde bir hafta gündüz vardiyasında 08.00-20.00 arası, bir hafta gece vardiyasında 20.00-08.00 saatleri arasında çalıştığını, davacının cumartesi-pazar günleri de çalıştığını beyanla kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, hafta tatili ve fazla çalışma ücret alacağının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili davacının 08.07.2008 tarihinde işe başladığını, feshin devamsızlık sebebiyle haklı sebebe dayandığından davacının kıdem ve ihbar tazminatı talep hakkı olmadığını, iş sözleşmesinde fazla çalışma ücretinin temel ücrete dahil olduğunun kararlaştırıldığını, iş durumuna göre fazla çalışma yapıldığı takdirde de bu durumun ücret bordrolarında tahakkuk ettirildiğini ve davacıya imzası karşılığında ödendiğini belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda davacının devamsızlığı olmadığından feshin haklı nedene dayanmadığı gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatı isteklerinin kabulüne karar verilmiş; tanık beyanlarına göre ücret bordrosu ibraz edilmeyen 2008 yılı için hesaplanan fazla çalışma ücret tutarından 1/3 oranda hakkaniyet indirimi yapılarak fazla çalışma ücret alacağı hüküm altına alınmıştır.

Hüküm davalı şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının fazla çalışma ücret alacağına hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır. Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir.

Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, ikiyüzyetmiş saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan kanuni çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir.

Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre, günde yedibuçuk saat çalışılması gereken işlerde çalışan işçinin, yedibuçuk saati aşan çalışma süreleri ile yedibuçuk saatten az çalışılması gereken işler bakımından Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sözü edilen günlük çalışma sürelerini aşan çalışmalar, doğrudan fazla çalışma niteliğindedir. Sözü edilen çalışmalarda haftalık kırkbeş saat olan kanuni sürenin aşılmamış olmasının önemi yoktur.

Fazla çalışma yönünden diğer bir kanuni sınırlama da, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41 inci maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Kanundaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir.

Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre taktir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir.

Somut olayda davacının iş sözleşmesi gereğince yılda ikiyüzyetmiş saatlik fazla çalışmanın temel ücrete dahil olduğu, tanık beyanlarına göre haftalık onsekiz saatlik fazla çalışması olduğu, 2008 yılı için ücret bordrosu sunulmadığından 21.10.2008 - 31.12.2008 arası dönem için hesaplanan fazla mesai ücret tutarından 1/3 oranda hakkaniyet indirimi yapılarak fazla çalışma ücreti hüküm altına alınmıştır.

Karara esas alınan hesap raporunda davacının ücret bordrosu sunulmayan dönem için fazla çalışma ücreti hesaplanmışsa da bilirkişi raporuna davalı vekili tarafından 2008 yılında ücret bordrolarında fazla mesai ücreti tahakkuku olduğundan bahisle itiraz edilmiş, itiraz dilekçesi ekinde 2008 yılına ait ücret bordroları sunulmuştur. Davacının 2008 yılında ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti tahakkuk ettirildiği, davacı tarafından ücret bordrolarının itirazı kayıtsız olarak imzalanmıştır.

Dosya içeriğine göre iş sözleşmesi ile fazla çalışma ücretinin temel ücrete dahil olduğu karalaştırılmış olup yine imzalı ücret bordroları ile fazla çalışma ücretinin tahakkuk ettirilerek ödendiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafından ücret bordrolarında tahakkuk ettirilen fazla çalışma süresinden daha fazla çalışma yapıldığı ispatlanamadığı gibi hesap raporunda fazla çalışma ücreti hesaplanan 2008 yılında fazla çalışma ücretini tahakkuk ettirilip karşılığının ödenmiş olmasına göre davacının fazla çalışma ücreti isteğinin reddine karar verilmesi yerine hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.