Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/943 K.2013/21046

Dava

Taraflar arasındaki, kıdem, ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı sebeplerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalı avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 08.10.2013 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü yapılan tebligata rağmen taraflar adına kimse gelmedi. İncelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretlerinin davalıdan tahsili istemiştir.

Davalı davacının iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinden ve alacakları ödendiğinden davanın reddine karar verilmesini savunmuştur

Mahkemece bilirkişi raporundaki hesaplamalar dikkate alınarak işçilik alacaklarının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir

Taraflar arasında işçiye ödenen aylık ücretin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesinin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 401. maddesine göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, asgari ücretten az olmamak üzere emsal ücret göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma şartlarını, temel ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı Kanun’un 37. maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır.

Çalışma hayatında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

Dosya içeriğinden, Yurt Dışı Hizmet Akdi başlıklı sözleşmede davacının ücretinin 1.000,00 Dolar olarak yazıldığı, hizmet cetveline göre kuruma bildirilen prime esas kazancının en son 3.272,81 TL olduğu, davacı ise 1.650,00 USD ücretle çalıştığını, bir kısmının elden ödendiğini kalanın bankaya yatırıldığını iddia ettiği anlaşılmaktadır.

Dosya arsında davacıya farklı miktarlarda avans niteliğinde bir kısım elden ödeme yapıldığına dair Haziran 2008- Mart 2010 arasında düzenlenen imzalı belgeler bulunmaktadır. Davacı imzasını içermeyen ücret bodrolarında “normal ücret” ve “fazla mesai” adları altında ödemlerin bankaya yatırıldığına dair kayıtlarda sunulmuştur.

Hükme esas alman bilirkişi raporunda ücret belirlenirken bordrolardaki fazla mesai ödemeleri konusu irdelenmeden yapılan ödeme ve menfaat birliktelikleri olan şahit beyanları yorumlanarak sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Somut olayda davacının işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler gözönünde tutulmak suretiyle meslek kuruluşları ve sendikalardan emsal ücretin sorularak, bildirilecek ücretin dosya kapsamındaki ödeme bilgileri ile birlikte değerlendirilerek, yapılan işe uygun ücretin belirlenmesi gerekir.

Bu ücret belirlendikten sonra davacının alacak isteklerinin hesaplanması, bu aşamada özellikle bordroda görünen fazla mesai tutarlarının bankaya yatırılan ücretin içinde olup olmadığı da değerlendirilerek, normal ücretin dışında bankaya yatan fazla mesai ücretleri varsa, davacının aksine sunacağı yazılı bir delili bulunmaması durumunda bu aylardaki fazla mesai ücreti isteklerinin dikkate alınmaması gerekir .