Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2016/22899 K.2019/21576

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işyerinde 2011-2013 yılları arasında tornacı frezeci olarak çalıştığı, ücretlerinin zamanında ödenmemesi, fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, eşit ücret zammı yapılmaması nedeniyle iş akdinin feshi için ihtarname çektikten sonra ihbar süresinin dolması için çalışmaya devam ederken işverence hakarette bulunularak işten çıkartıldığı, bu nedenle savcılığa şikayette bulunduğu, fazla mesai yaptığı, 2013 yılı yıllık izinlerinin kullandırılmadığı iddiası ile kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ile fazla mesai ve genel tatil ücreti alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Davada hukuki dinlenilme haklarının kısıtlanıp kısıtlanmadığı hususu uyuşmazlık konusudur.

Savunma hakkı Anayasa’mızın hak arama hürriyeti başlıklı 36. maddesinde "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." düzenlemesi ile açıkça hüküm altına alınmıştır.İddia ve savunma hakkı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun hukuki dinlenilme haklı başlıklı 27. maddesi ile usul hukukumuza yansıtılmıştır.

Anılan maddenin birinci fıkrasında davanın taraflarının kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip oldukları belirtildikten sonra maddenin ikinci fıkrasında bu hakkın "açıklama ve ispat hakkı"nı da içerdiği vurgulanmıştır.

Davanın taraflarının usul hukuku hükümlerine aykırı olarak açıklama ve ispat hakkını kullanmalarının kısıtlanması, iddia ve savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurur.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde yer bulan “Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir.

Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir.

Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir. Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur.

Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir.Bu kapsamda hukuki dinlenilme hakkı, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiği açıktır. Bilgilenme hakkı, yargılamanın içeriğine dair tam bir bilgi sahibi olmanın yanında gerek karşı tarafın gerekse de yargı organlarının dosya içeriğine yapmış oldukları işlemleri öğrenmelerini kapsar.

Bilgilenme/bilgilendirme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi için gönderilecek tebligat ve davetiyelerde kanunda öngörülmüş şekil şartlarına sıkı sıkıya uyulması gerekmektedir. Ayrıca bu hak sadece davanın başındaki iddia ve savunmalar açısından değil yargılamanın her aşamasında dikkate alınmalıdır.

Bu kapsamda devam eden bir yargılamada, tarafların açıklamaları için bilgilendirme yeterli olmayıp yargılamada yer alan diğer kişilerin (tanık, bilirkişi gibi) açıklamaları açısından da önemlidir. Bilgilenme hakkının usulüne uygun kullanımı ile tarafların haklarında öğrendikleri isnat ve iddialara karşı beyanda bulunabilme, davaya yönelik bilgi ve belge verebilme yani açıklama yapma hakkı da hukuki güvenceye bağlanmaktadır.

Böylece davanın her iki tarafına eşit şekilde açıklama yapma hakkı tanınması ile adaletin görünür kılınması sağlanacaktır.

Açıklamada bulunma hakkı, tarafların, yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya ilişkin beyanda bulunmalarını sağlar.Somut olayda; davalı işveren delil olarak tanık deliline dayanmış ve süresinde 4 tanığının isim ve adreslerini bildirmiş, bu tanıklardan ikisi Mahkemece dinlenmiş, bir tanığının dinlenmesi için yazılan talimat tanığa çıkartılan tebligatın iade edilmiş olması nedeniyle bila ikmal mahkemesine iade olunmuş, diğer davalı tanığına ise davetiye çıkartılmamıştır.

Davalı bu tanıkların dinlemesinden vazgeçmediği gibi karar duruşmasında, tanıklarından birisinin dinlenmediğini, delil olarak dayandıkları ceza dosyasınını getirtilmediğini ileri sürerek bu delillerinin toplanmasını istediği, Mahkemece dosyanın geldiği aşama ve davalı tanığının talimat yolu ile dinlenememiş olması nedeni ile tanık dinletme talebinin reddi yönünde ara karar kurulduktan sonra tahkikat sona erdirilerek davanın karara bağlandığı görülmektedir.Davalı tarafın delil listesinde ismi geçen ve dinletmek istediği tanıkların esasen somut bir sebep bildirilmeksizin dinlenilmemesi,

delillerinin toplanması usule aykırı olup davalının savunma hakkı kısıtlanarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması savunma ve hukuki dinlenilme hakkının kısıtlanması niteliğindedir.Davalının dinlenmeyen tanığının dinlenmesi, ayrıca delil olarak gösterilen soruşturma dosyası istenerek tüm dosya kapsamına göre yapılacak değerlendirme ile varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.Mahkemece belirtilen hususlar gözetilmeden yazılı şekilde verilen karar hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.SONUÇ:Temyiz olunan kararın, SAİR HUSUSLAR İNCELENMEKSİZİN yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA,