Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2023/1762 K.2024/83

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen menfi tespit davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, davacının istinaf başvurusunun vekalet ücreti yönünden esastan kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraflarca temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı vekili; davalı ...’un ... ilçesinde dericilik yapan ............,den doğan alacağını Serik İcra Müdürlüğünde icraya koyduğunu, davalının ilerleyen dönemde aynı zamanda davacıya da borçlu olan dava dışı ...'ı kendi icra dosyasına kefil yaptıklarını ve ...'ın menkul ve gayrimenkullerine hacizler koydurup bir kısmını sattırdıklarını, ...'ın davacıya olan borcundan dolayı taşınmazını devrettiğini öğrenen davalı tarafın davacıya İİK 89/1 ve devamında 89/2 ve 89/3 haciz ihbarnameleri gönderdiğini, müvekkilinin borcu olmamasına rağmen halen icra dosyasının borçlusu olarak gözüktüğünü ileri sürerek,

Serik İcra Müdürlüğünün 2018/9596 Esas sayılı dosyasından dolayı davalıya borçlarının olmadığının tespitine, davalı tarafın %20 kötü niyet tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleşen 2020/708 Esas sayılı dosyada davacı vekili; adlarına gönderilen 89/3 haciz ihbarnamesinde alacaklı kısmına dosya davalısı olan ......, Önal Bilişim Reklam Turizm İnşaat San. ve Tic. A.Ş.nin ilave edilmiş ise de alacağın devri konusunda taraflarına bir bildirim gelmediğinden Serik İcra Müdürlüğünün 2018/9596 dosyasının tek alacaklısının ... olduğu inancı ile hareket edilerek alacaklı gözüken ...’a borçlarının olmadığı konusunda ...

3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/522 Esas dosyası ile menfi tespit davası açıldığını, yapılan inceleme ile davalı şirket vekilince dosyaya vekaletname sunulup savunma yapıldığını görmeleri üzerine davalı ......... Önal Bilişim Reklam Turizm İnşaat San. ve Tic. A.Ş.ye de borçlarının olmadığının tespiti konusunda davalının da davaya dahil edilmesi için iş bu davayı açtıklarını ileri sürerek, dosyasının ...

3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/522 Esas dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Asıl davada davalı vekili; davacının, 89/1-2 - 3 haciz ihbarnamelerine itiraz etmediğini, ancak davayı İİK 72 nci maddesine dayandırarak açtığını, davayı 89/3 üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 15 günlük hak düşürücü süre içinde açması gerektiğini, davacının, davasına dayanak olarak herhangi bir belge ibraz etmediğini, hak düşürücü süreden sonra açılan davanın dava şartı yokluğundan dolayı reddine, kabul olmazsa esastan reddine, davacının % 20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir.

2. Birleşen 2020/708 Esas sayılı dosyada davalı .........., Önal Bilişim Reklam Turizm İnşaat San. ve Tic. A.Ş. vekili; davalı şirketin kısmi temlik alan sıfatı ile davaya dahil olduğunu, İİK 72 nci maddesine dayanılarak üçüncü şahıs tarafından menfi tespit davası açılamayacağını, açılan davanın hukuki niteliğinin İİK 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına dayalı üçüncü şahsın açtığı menfi tespit davası olduğunu savunarak, 15 günlük hak düşürücü süre içinde açılmadığından dolayı davanın hak düşürücü süre yönünden reddine ve davacı aleyhine herhangi bir şart aranmaksızın % 20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla. Serik İcra Müdürlüğünün 2018/9596 Esas sayılı takip dosyası üzerinden alacaklının talebi üzerine davacıya birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerinin gönderildiği, süresinde bu ihbarnamelere itiraz edilmemesi üzerine gönderilen üçüncü haciz ihbarnamesinin, davacıya 09.05.2019 tarihinde tebliğ edildiği, ana davanın 27.12.2019 tarihinde açıldığı,

İİK'nın 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca “..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir...” hükmünün yer aldığı,

bu düzenlemeye göre 15 günlük dava açma süresi hak düşürücü süre niteliğinde olup mahkemece re'sen gözetilmesi gerektiği, davacı tarafından davanın genel hükümlere göre açıldığı ileri sürülmüş ise de.

İİK’nın 72 nci maddesinde düzenlenen menfi tespit davası, takip borçlusunun takip alacaklısına karşı açacağı bir dava türü olup, somut olayda davacı takip borçlusu olmadığından, belirtilen kanun hükmünün uygulanmasının mümkün olmadığını, davacı tarafından 15 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açılan asıl ve birleşen davanın reddine, davanın açılmasıyla takibin durdurulmadığı anlaşıldığından davalı tarafın tazminat isteminin şartları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; müvekkilinin icra dosyasında borçlu olduğunu haciz ihbarnameleri ile öğrendiğini, davalılara karşı İİK 72 nci maddesi uyarınca menfi tespit davası açtığını, Mahkemece öncelikle bilirkişi inceleme vasıtası ile davanın İİK 72 nci maddeye göre mi yoksa 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre mi açıldığına karar vermesi gerektiğini, bilirkişi incelemesi yapılmaksızın davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığından dolayı reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının her ne kadar İİK 72 nci maddesi uyarınca menfi tespit davası açtıklarını ileri sürmüş ise de; menfi tespit davası takip borçlusu tarafından takip alacaklısına karşı açılan dava olduğu, kendisine haciz ihbarnamesi gönderilen üçüncü kişinin açacağı dava İİK 89/3 ve devamı maddelerinde düzenlenen menfi tespit davası olup bu davada 15 günlük hak düşürücü süre içinde açılması gerektiği, davacı tarafın davanın menfi tespit davası olduğu ilk derece mahkemesinde eksik inceleme ile karar verildiği yönündeki istinaf sebebinin yerinde olmadığı,

ilk derece mahkemesi kararının incelenmesinde davalı yararına nispi vekalet ücretine hükmedildiğinin anlaşıldığı, İİK 89/3 maddesi uyarınca açılan davalarda maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden davacı vekilinin bu husustaki istinaf sebebinin yerinde görüldüğü gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacının asıl ve birleşen davasının hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde taraflar temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf başvuru dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek, kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Asıl ve birleşen davada davalılar vekili; Mahkemece nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, yine yargılama giderlerinden davacı tarafın sorumlu olduğunu, İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına şeklinde hüküm kurulduğunu belirterek, bu yönlerden Mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK'nın 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 89 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1. Davacı vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede; temyizen incelenen kararın, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre ve özellikle dava İİK’nın 72 nci maddesi kapsamında genel hükümlere göre açılmış menfi tespit talebine dayandırılmış ise de, davanın hukuki nitelendirmesi hâkime ait olup davanın İİK’nın 89 uncu maddesi kapsamında açıldığı,

İİK’nın 72 nci maddesinde düzenlenen menfi tespit davasının, takip borçlusunun takip alacaklısına karşı açacağı bir dava türü olup, somut olayda davacı takip borçlusu olmadığından, belirtilen kanun hükmünün uygulanmasının mümkün olmadığı, icra dosyasında davacıya gönderilen haciz ihbarnamelerine süresinde itiraz edilmediği ve davanın da hak düşürücü süre içinde açılmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Davalı vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede; davacının asıl ve birleşen davasının hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verildiği, bu nedenle esasa girilmeden karar verilmesi nedeniyle maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun kararın onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,