Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2023/5494 K.2024/3145

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında sağlık hizmeti satın alma sözleşmesi bulunduğunu, davalı Kurum tarafından 11.08.2017 tarihli soruşturma raporuna istinaden sağlık hizmeti sunulmadığı halde kuruma fatura edildiği ve faturanın veya faturaya dayanak oluşturan belgelerin gerçeğe aykırı olarak düzenlendiği gerekçeleriyle müvekkili şirket hakkında 4.300.528,21 TL cezai işlem uygulanacağının 06.12.2018 tarihli yazı ile bildirildiğini; bu cezai işlemin ölçüsüz, faaliyetleri ve özgürlükleri yok eden, Anayasa’ya aykırı bir işlem olduğunu, ceza miktarının müvekkili şirketin iflasına neden olabilecek miktarda bulunduğunu ve hesaplanmasında fahiş hata yapıldığını ileri sürerek, davalı Kurumun 06.12.2018 tarihli işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; dava değerinin 4.300.528,21 TL olduğunu ve öncelikle davacı tarafça peşin harcın bu değer üzerinden tamamlanması gerektiğini; Kurum işleminin taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine ve mevzuata uygun olup, herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafın hazır bulunduğu 08.06.2022 tarihli duruşmada, dava değeri 4.300.528,21 TL'nin binde 68,31'inin 1/4'ü olan peşin karar ve ilam harcı 73.442,27 TL'den başlangıçta yatırılan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 73.361,57 TL noksan harcı ikmal etmek üzere 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun (492 sayılı Kanun) 16, 30 ve 32 nci maddeleri uyarınca bir aylık kesin süre verildiğinin ve verilen süre içerisinde harcın tamamlanmaması halinde dosyanın işlemden kaldırılacağının ihtar edilmiş olmasına rağmen,

bir sonraki duruşma tarihi olan 17.10.2022 tarihine kadar yatırılması gereken peşin harcın yatırılmadığı; davacı vekilinin 17.10.2022 tarihli duruşma için mazeret dilekçesi sunduğu, ancak ekinde herhangi bir belge sunmadığı ve duruşmada hazır bulunan davalı tarafça da davanın takip edilmeyeceğinin belirtildiği, bunun üzerine belgesiz ve soyut mazeret dilekçesi sunulması nedeniyle mazeretin reddi ile harç ikmal edilmediğinden ve dava taraflarca takip edilmediğinden harç ikmal edilip dava yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği,

tarafların üç aylık yasal süre içerisinde yenileme talebinde bulunmadığı ve yatırılması gerekli olan harcın da yatırılmadığı gerekçesiyle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 150 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 28/a maddesine atıfta bulunarak, Mahkemenin başvurana mali bir sorumluluk yüklemiş olduğu ve böylece karara erişimin ve kararın uygulanmasının engellendiğini belirten kararının mevcut olduğunu, Yargıtayın da davalının harçtan muaf olduğu hallerde, davacıdan harç alınmasının 492 sayılı Kanun’a aykırı bulunduğuna yönelik emsal kararlarının bulunduğunu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2010/10-550 E. 2010/561 K. sayılı ilamının iddialarını destekler mahiyette olduğunu, davalı Kurumun harçtan muaf olduğu gözetildiğinde,

dava açılırken davacı tarafından yatırılan harcın zaten davacıya iade edileceğini; ortada davacı lehine bir alacak söz konusu olmadığını, davanın davalı Kurumca haksız uygulanan cezai işlemin iptali istemine ilişkin olup, bunun da idari bir işlem niteliği taşıdığını, haksız olarak uygulanan fahiş cezanın iptali amacıyla hak arama hürriyeti çerçevesinde açılan işbu davada, davacının nispi harç ödemesiyle karşı karşıya kalmasının mağduriyetini daha da arttıracağını, bu kadar yüksek miktarda harç ödemelerinin mümkün olmadığını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda, davacı tarafından sözleşmeye aykırı olarak tahakkuk ettirilen cezai şart miktarından dolayı borçlu olunmadığının tespitinin talep edildiği, dava kabul edilecek olur ise kabul edilecek dava değeri nispetince borçlu olunmadığının tespit edileceği ve bu miktar üzerinden mahsupla mahrum kaldığı alacağına kavuşacak olan davacının, değeri para ile ölçülebilir mahiyetteki davada 492 sayılı Kanun’un 28 inci maddesinin 1/a bendi gereğince dava değeri üzerinden hesaplanacak karar ve ilâm harcının dörtte birini peşin olarak ödemesinin gerektiği,

bu yükümlülük yerine getirilmediğinden aynı Kanun’un 32 nci maddesi gereğince Mahkeme tarafından herhangi bir işlem yapılamayacağı (Hukuk Genel Kurulu'nun 06.06.2018 tarihli ve 2017/13-1984 Esas 2018/1172 Karar sayılı ilamı) gerekçe gösterilerek, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf sebeplerini tekrar ederek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; taraflar arasında imzalanan sağlık hizmeti satın alma sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 492 sayılı Kanun'un 15 ve 30 uncu maddeleri,

2. 6100 sayılı Kanun'un 150 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Somut uyuşmazlıkta davanın, davalı Kurum tarafından tesis edilen 4.300.528,21 TL'lik cezai işlemin iptaline ilişkin olduğu; davanın nispi harca tabi olup, yargılama sırasında başlangıçta alınması gereken nispi harcın eksik yatırıldığının tespiti halinde yalnız o celse için muhakemeye devam olunacağı, takip eden celseye kadar noksan yatırılan peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam edilemeyeceği, İlk Derece Mahkemesince davacı tarafa bir sonraki celseye kadar süre verildiği halde eksik harcın tamamlanmadığı ve dosyanın işlemden kaldırıldığı,

işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay içerisinde yenilenmeyen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinde usul ve kanuna bir aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,