Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/2918 K.2025/3124

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin, davalı ile ... Alışveriş Merkezinde bulunan ... markalı işletmenin işletilmesi amacıyla imzaladığı 08.03.2012 tarihli franchise sözleşmesi ve alt kira sözleşmesi uyarınca 100.000,00 TL'lik teminat mektubunu verdiğini, davalı tarafça gönderilen mal karşılığı kesilen 7 adet faturanın da ödendiğini, ancak işyerinin devri ile ilgili süreçte aynı işyerine ilişkin dava dışı önceki kiracı olan ...

Gıda Mob.Turz.İnş.Nak.San. ve Tic.Ltd.Şti. ile imzalanan benzer nitelikteki sözleşmelerin fesih işlemlerinin yapılmaması nedeniyle müvekkili şirketin işgalci durumuna düştüğünü, vergi denetimi yapıldığı gün işyerinde hazır olan müvekkili şirket yetkililerine önceki kiracı tarafından kiralananın boşaltılarak teslim edilmediğini, borcun bulunduğu iddiasıyla teminat mektubunun nakde çevrildiğini, vergi ve ruhsat işlemlerinin tamamlanması beklenilmeden sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, franchise sözleşmesi 8 yıl süreli olup aylık 50.000,00 TL kâr kaybına göre 4.800.000,00 TL zararın oluştuğunu ileri sürerek;

yoksun kalınan kâr miktarına karşılık şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın davalı tarafından tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; dava dışı önceki kiracı şirket ile müvekkili arasında 01.09.2010 tarihli alt kira ve franchise sözleşmesi bulunduğunu, davacının kiralananın devri hususunda önceki kiracı şirket ile anlaştıklarını belirterek birlikte franchise ve alt kira sözleşmesi imzalanmasını talep etmesi üzerine devre muvafakat edilerek sözleşmelerin imzalandığını, bundan sonra sözleşme gereğince mal sevkiyatına başlanıldığını ve haklı fesih tarihi olan 30.03.2012 tarihine kadar da devam ettiğini, yapılan kontrolde;

davacının vergi kaydı olmadan önceki kiracı şirketin banka pos cihazı ve yazarkasasını kullandığının, işyerindeki personelin kendisinin olmadığının, ruhsat için başvuru yapılmadığının ve demirbaşların da halen önceki kiracı şirket adına olduğunun tespit edildiğini, 30.03.2012 tarihinde kiralananın emniyet güçleri tarafından kapatıldığının öğrenildiğini, bunun markanın itibarını zedelediğini, bundan sonra franchise sözleşmesinin (2), (5) ve (10.2) maddeleri uyarınca haklı nedenle feshedildiğini, kullanım süresinde de bir talebi ve itirazın bulunmadığını savunarak, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının dava dışı ... şirketi ile devir anlaşmazlığından kaynaklı kiralananın polis tarafından kapatılmasının itibar kaybettirdiği, 30.03.2012 tarihine kadar sözleşmeye uygun olarak işlemlerin yapılmadığı, yoklama günü kiralananda hala dava dışı şirketin demirbaşlarının bulunduğu, elemanlarının çalıştığı, vergi kaydı ve ruhsat işlemlerinin yapılmadığı, fatura bedellerinin ödenmemesi nedeniyle akdin feshinin haklı olduğu, bu duruma davacının kendi eylemleriyle sebebiyet verdiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; her iki tarafın da feshinin haklı olduğunun kabulü mümkün görünmese de, tarafların karşılıklı fesih ile sözleşmelerine son verdikleri; davacı şirketin iddia ettiği zararın, davacı ile dava dışı ... şirketi arasındaki devir anlaşması uyarınca, davacı şirket ortağının şirketten çektiği parayı dava dışı şirkete ödememesinden kaynaklandığı, davacının iddia ettiği zarar ile davalının eylemi arasındaki illiyet bağının kesildiği gerekçesiyle, davacı vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; sözleşme uyarınca kiralananın boş olarak teslim edilmediğini, illiyet bağının kesildiğine dair tespitin yerinde olmadığını, mevcut haliyle işletmenin işletildiğinin tanık beyanlarına göre sabit olduğunu, kiralananda 3. kişinin olması nedeniyle işletmeye devam edilemediğini, davalı tarafça yapılan feshin haksız olduğunu, 19.04.2012 tarihli ihtarnamedeki eksikliklerin tamamlanmadığını, eksikliklerin sorumluluğunun müvekkiline yüklenemeyeceğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, kiralananın boş olarak teslim edilmediği iddiasına dayalı kâr yoksunluğuna ilişkin maddi tazminat talebine ilişkindir.

Kira sözleşmesi; mahkeme kararı ile veya tarafların birbirine uygun fesih bildirimi ile ya da kiralananın yok olması ile sona erebilir.

Kiraya veren tarafından franchise sözleşmesindeki hükümler uyarınca düzenlenen tek taraflı feshi ihbar ile sözleşmelerin feshi, alt kira ilişkisini ortadan kaldırmaz, devir tarihinden itibaren de kiraya verenin kira ilişkisinden kaynaklanan borçlarının muhatabı devralan kiracıdır. Ancak dosya kapsamına göre, kiralananın davacıya teslim edildiği, taraflar arasında franchise sözleşmesi kapsamında ticari ilişkinin de başladığı, dolayısıyla basiretli bir tacir gibi davranması gereken davacının kiralanandaki mevcut durumdan haberdar olduğu ve sözleşmenin feshinde davalı kiraya verene yükletilebilecek bir kusurun bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR