Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3280 K.2025/2757

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket ortaklarının bir kısmı hakkında yürütülen soruşturmada, el koyma kararı verilen müvekkili şirketin yönetimi ve işletilmesi için kayyım heyeti atandığını, yapılan yargılama sonucunda atılı suç yönünden beraat kararı verilerek davacı şirketin pay sahiplerine iade edilmesine karar verildiğini, kararının kesinleşmesi üzerine atanan kayyım heyeti tarafından müvekkili şirketin düzenlenen tutanak ile şirketin yasal temsilcisine iade edildiğini, kayyım heyeti temsilcileri ile davalı şirket arasında,

müvekkili şirket adına kayıtlı tarlaların beş yıl gibi çok uzun bir süre ile kiralaması amacıyla kira sözleşmesi düzenlendiğini, kira sözleşmesi ile müvekkili şirketin zarara uğratıldığını, sözleşmede gabinin objektif ve subjektif tüm unsurlarının aynı anda gerçekleştiğini, belirlenen kira bedelinin rayiçlerin çok altına olduğunu, edimler arasında açık orantısızlık bulunduğunu, davalının kayyımların tarım konusundaki zayıflığından, deneyimsizliğinden ve bilgisizliğinden faydalanarak müvekkili şirketin tarlalarının uzun yıllığına ve çok ucuz bir rakama kiralama yoluna giderek kötü niyetli olduğunu gösterdiğini,

kayyım heyetinin zirai tarımsal üretim yapamadığı için kira sözleşmesi imzalamak zorunda kaldığını ileri sürerek, gabin şartlarını taşıyan kira sözleşmesinden kaynaklanan müvekkili şirketin uğramış olduğu zararın şimdilik 1.000,00 TL kısmının davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile talebini 587.594,24 TL'ye arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının iddialarına göre davanın kayyım heyetine açılması gerektiğini, taşınmazın emsal taşınmazların kira bedellerine yakın bir kira bedeli ile kiralandığını, gabinin şartlarının oluşmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla.

Ceza mahkemesi kararının kesinleşmesiyle 17.05.2022 tarihinde davacı şirketin demirbaş eşyaları ile birlikte şirket yetkiline iade/ teslim edildiği, davacı şirket tarafından 09.06.2022 tarihli ihtarname ile kira sözleşmesinin gabin hükümlerine tabi olduğu, bu nedenle kiralama sözleşmesi ile bağlı olmadıklarının bildirildiği, taşınmazların ilk yıl kira bedelinin yıllık 105.000,00 TL olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında dava konusu taşınmazların kiralama değeri toplamının 198.132,00 TL hesaplandığı,

kira sözleşmesinde belirlenen kira bedeli ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen kira bedeli dikkate alındığında taşınmazların rayiç bedelden daha düşük bir bedel ile kiraya verildiği, kira bedelinde tespit edilen bu farkın gabin hükümlerine göre aşırı bir oransızlık olarak değerlendirilmediği, gabinin varlığının kabul edilebilmesi için objektif unsurun müzakaya düşme, tecrübesizlik ve deneyimsizlik unsurlarından bir veya bir kaçı ile birleşmesinin zorunlu olduğu, davalının yararlanmak, sömürmek kastını taşıması biçiminde iki sübjektif unsurun gerçekleşmesine de bağlı olduğu,

kayyım heyetinin zirai bilgilerinin olmadığı ve aynı anda birden fazla şirkette kayyım olarak görev almalarının gabinin subjektif unsuruna sebebiyet vermediği, gabinin subjektif unsurlarının gerçekleştiğine dair bir ispat bulunmadığı, 6098 Türk Borçlar Kanunu’nun 28. maddesinde öngörülen gabin koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; gabinin objektif şartı olan kira sözleşmesinde belirlenen kira bedelinin müvekkili aleyhine fahiş oranda orantısız olduğunun sabit olduğunu, gabinin subjektif şartlarından olan kiraya verenin zorda kalması, zayıflığı, düşüncesizliği, deneyimsizliği unsurlarının da gerçekleştiğini, davalının kayyımların tarım konusundaki zayıflığından, deneyimsizliğinden ve bilgisizliğinden faydanalarak müvekkil şirketin tarlalarını uzun yıllığına ve çok ucuz bir rakama kiralama yoluna giderek kötü niyette olduğunu gösterdiğini,

kayyım heyetinin zirai tarımsal üretim yapamadığından zorda kaldığını ve bu durumun farkında olan davalı şirket ile dava konusu kira sözleşmesinin imzalandığını, aşırı yararlanmanın subjektif ve objektif koşullarının varlığının kanıtlandığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, aşırı yararlanma (gabin) iddiasına dayalı olarak kira bedelinin indirilmesi istemine ilişkindir.

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında; hukuki ilişkinin ve bu ilişki nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığa ilgili kanun maddelerinin doğru şekilde uygulandığı, davacı tarafından gabin şartlarının oluştuğunun ispatlanamadığı anlaşılmakla, davacının temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR