Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3786 K.2025/3127

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... vekili.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun (5216 sayılı kanun) 8. maddesi ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmelik hükümleri gereğince 2019 yılı bütçesini konu alan 07.11.2018 tarih 2018/2 sayılı Altyapı Koordinasyon Merkezi (Aykome) kararının (i) maddesi ile kurum bütçe payları belirlenmiş olup Altyapı Hizmetleri Müdürlüğü ve Altyapı Koordinasyon Müdürlüğü tarafından müteakip yıl yapılması planlanan ihaleli işlere ilişkin yapım maliyetleri, yaklaşık maliyetler ve kurum deplase bedellerini içeren hesaplamalar ile oluşturulan 2019 yılı Aykome Fon Bütçesinin oy çokluğu ile kabulüne karar verilerek imza altına alındığını,

bu durumda ödenmesi gereken kurum payının Altyapı Yatırım Hesabına aktarılması gerektiği davalıya bildirilmişse de herhangi bir ödeme yapılmadığını, 07.11.2018 tarihli ve 2018/2 sayılı Aykome kararı ile Altyapı Yatırım Fonu 2019 yılı bütçesinin kabulüne karar verildiğini, söz konusu kararda Altyapı Fonunun Gelirleri arasında, davalı Kurumla ilgili hak ediş bedelinin 4.367.617,00 TL olarak belirlendiğini, 15.04.2019 tarihli tebligata rağmen ödeme yapılmadığını belirterek, bu tutarın davalıdan kademeli faizi ile tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; büyükşehir belediyelerinin yalnızca ortak programa alınan altyapı hizmetleri bakımından belediye veya kamu kurumları için katılım/katkı payı belirleyebildiğini, Teiaş 4. Bölge Müdürlüğünün davalı ... ile geçmiş yıllarda ve 2019 yılı içinde ortak bir projesinin veya programının bulunmadığını, davacı Belediyenin büyükşehir içinde yapacağı yatırımlara ilişkin taslak programı sunmadan, kesin ve ortak programa alınmış bir yatırım olmaksızın davalı idareden ödeme talep etmesinin mevzuata ve hukuka aykırı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalıya tahakkuk ettirilen bedelin dayanağının ispat yönüyle dosyaya sunulamadığı, tek taraflı ve dayanak belgeleri sunulmayan kurum kararıyla alacağın varlığının ispat edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı ... vekili; davalı tarafın, Aykome üyesi olmakla, altyapı yatırım hesabına katkı payı aktarması gereken kuruluşlar arasında bulunduğunu, Aykome tarafından alınan ortak yatırımlarla ilgili yıllık yatırım bütçelerine ilişkin kararlar ile yatırım hesabında ilgili yatırımcı kurum ve kuruluşlara düşen katı payları belirlendiğini, davacı kurumun Aykome toplantılarına da yasa gereği dahil olduğunu, dava konusu Kurum payı alacağının yasadan kaynaklanması nedeniyle talep edildiğini, katkı payı ödenmesine ilişkin kararın 2018 yılının Aykome bütçesi ile kabul edildiğini,

ilgililerce ödenmesi gereken kesin rakamlarda ancak ihalenin ve sahasında imalatın yapılması neticesinde ortaya çıkacağını, Mahkemece dava dilekçesinde ekinde bulunan belgeler ve mevzuat yeterince incelenmeksizin karar verildiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, AYKOME Genel Kurul Kararı kapsamında kurum katkı payının tahsili istemine ilişkindir.

1. 5216 sayılı Kanunun (5216 sayılı Kanun) "Altyapı Hizmetleri" başlığı altında düzenlenen 8. Maddesiyle "..Altyapı koordinasyon merkezi, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar tarafından büyükşehir içinde yapılacak altyapı yatırımları için kalkınma plânı ve yıllık programlara uygun olarak yapılacak taslak programları birleştirerek kesin program hâline getirir.

Bu amaçla, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar altyapı koordinasyon merkezinin isteyeceği coğrafî bilgi sistemleri dâhil her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar. Kesin programlarda birden fazla kamu kurum ve kuruluşu tarafından aynı anda yapılması gerekenler ortak programa alınır.

Ortak programa alınan altyapı hizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödenekler, altyapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturulacak altyapı yatırım hesabına aktarılır.(...) Koordinasyon merkezleri tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararlar, belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır." düzenlemesi getirilmiştir.

Yine 5216 sayılı Kanun'un 8. ve 9. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 15.06.2006 tarihli ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 14. maddesiyle; "(1) Altyapı yatırım hesabı, ortak programa alınan altyapı hizmetlerinin amaca uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi için belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödeneklerden bu hesaba yapılacak aktarım ile kazılardan elde edilen gelirlerden oluşur.

(2) Altyapı koordinasyon merkezinin bütçesi büyükşehir belediye bütçesi içinde yer alır. Ayrıca, belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödeneklerden, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturularak alt yapı yatırım hesabına aktarılacak tutarlar da gelir bütçesinin ilgili bölümünde gösterilir ve bu gelirler amacının dışında harcanamaz.

(3) (Değişik:RG-24.12.2020-31344) Büyükşehir belediyelerinin sorumluluğuna bırakılan cadde, bulvar, meydan ve sokaklarda yapılacak tüm kazılardan elde edilecek gelirler büyükşehir belediyesi bünyesinde açılacak altyapı yatırım hesabında toplanır. Bu gelirler amacı dışında kullanılamaz." denilmek suretiyle, ortak programa alınan altyapı hizmetlerinin gerçekleştirilebilmesi amacıyla ilgili büyükşehir belediyesi veya ilgilisine göre bağlı kuruluş bütçelerinden bu hizmetler için gereken kaynağın mekanizması oluşturulmuştur. Bu mekanizma ile altyapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi, altyapıyla ilgili kamu yatırımlarının bütünlük ve koordinasyon içerisinde yapılması, işbirliğinin sağlanması ve kaynak israfının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Dava konusu edilen karar 2019 yılı bütçesini konu alan 07.11.2018 tarihli ve 2018/2 sayılı Aykome kararı olup, davalı kurum temsilcisinin kararda imzası bulunmaktadır. Davalı kurumun Altyapı Koordinasyon Merkezi üyesi olduğu, dava konusu edilen karara ilişkin toplantıda temsil edildiği, Altyapı Yatırım Fonu Bütçesinin ile kurum payının belirlendiği anlaşıldığına göre; davalı kurum belirlenen kurum payını ödemekle yükümlüdür.

Nitekim anılan kararda, Aykome Fon Bütçesi ile belirlenen payların kurumlardan peşin olarak tahsil edileceği, müteakip yıl kurumlar adına yapılacak imalatlara göre; yıl sonunda hazırlanacak kurum hak edişlerinin bu paylardan mahsubu ile ortaya çıkacak farkın bir sonraki yıl hesaplanacak Aykome Fon Bütçesine aktarılacağına oy çokluğuyla karar verilmiştir. Bu itibarla, davalının katıldığı toplantıda belirlenmiş olan payı ödemekle yükümlüdür.

(Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 12.04.2011 tarihli ve 2011/2447 E., 2011/4326 K.. 21.10.2014 tarihli ve 2013/14636 E., 2014/13559 K. sayılı ilamları da aynı yöndedir).

Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince; açıklanan olgu gözetilerek, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle istemin reddedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR