Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/1457 K.2025/6004

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalılar vekillerince istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 09.12.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde gelen davacı vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Avukat .... ve diğer davalı ... vekili Avukat ...'in sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; ... mirasçıları ile davalı... arasında, 20.06.2008 tarihinde imzalanan sözleşmede, davalı Rektörlüğün ... Kampüsü içinde tahsis edilecek bir bölüm üzerinde .... Müzesi binası inşa edilmesinin düzenlendiğini, sözleşmeye göre binanın inşası için gerekli her türlü gideri karşılamak üzere davacı Vakfın kurulduğunu, müze kurulması için gerekli izinlerin istendiğini, davacı Vakıf ile davalı ....Geliştirme Vakfı arasında 19.07.2010 tarihli ''...

Protokolü''nün akdedildiğini, bu Protokole göre müze binasının inşası için tasarım, ihale ve uygulama süreçlerini davalı ... Geliştirme Vakfının yöneteceğinin, doğacak tüm mali yükümlülüklerin ise müvekkili Vakfa ait olacağının kararlaştırıldığını, Protokolün davalı Rektörlük tarafından da imzalandığını, 26.04.2011 tarihinde, müze binası inşatının tasarım, ihale, uygulama süreçlerinin denetim ve takibi konusunda yapılacak inşaat sözleşmelerinde davalı ...

Geliştirme Vakfının ''İşveren'' sıfatıyla tanımlanması hususunda müvekkili Vakıf ile ... Geliştirme Vakfı arasında Protokol imzalandığını, ihale süreci sonunda davalı ... Geliştirme Vakfı ile dava dışı şirket arasında 06.09.2011 tarihinde 2.690.000,00 TL + KDV üzerinden inşaat işleri sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmede işin bitirilme süresinin 250 gün olarak kararlaştırıldığını, öngörülen sürede iş tamamlanamayınca, ...

Geliştirme Vakfı ile inşaat firması arasında 07.05.2013 tarihli Ek Protokolün imzalandığını, yaz aylarında binanın -2. katında nemlenme sorununun ortaya çıktığını ve çözüm araştırıldığını, sonbahar aylarında bu sorunun müteahhit tarafından giderildiği varsayılarak, davalı ... Geliştirme Vakfı tarafından 08.10.2013 tarihinde müze binasının teslim alındığını ve binanın diğer davalı ... Rektörlüğüne demirbaş olarak kaydedilmesi hususunun bildirildiğini, davalı ...

Geliştirme Vakfı ile inşaat firması arasında akdedilen 03.12.2013 tarihli 2 numaralı Ek Protokol ile kesin kabul tarihi 15... olarak belirlenmiş ise de bu sürede de inşaattaki eksikliklerin bitirilemediğini, ayıpların giderilemediğini, bu süreçte müvekkili Vakfın tüm ödeme mükellefiyetlerini ve bağış ödemelerini zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini ve 3.402.980,71TL ödeme yaptığını, davacı Vakıf ile davalı... arasında sırası ile 16.03.2012 tarihli, 24.12.2012 tarihli ve 25.08.2014 tarihli Protokoller imzalandığını,

son olarak davalı... ile davacı Vakıf arasında imzalanan 25.08.2014 tarihli protokolde inşaat sürecinin özetlendiğini ve inşaattaki eksikliklere vurgu yapılarak inşaat firması tarafından giderilmeye çalışıldığının belirtildiğini, ... ödemelerinin o tarihe kadar ki toplamının 3.351.200,00 TL olduğunu, bu rakama ilaveten müvekkili Vakfın diğer davalı ... Geliştirme Vakfına jeneratör alımı için ...

Protokolü dışında 51.780,71 TL daha bağış yaptığını ve bina tefrişi için de 32,559.03 TL ödeme yapıldığını ve yeri geldikçe ödemelerin yapılacağının belirlendiğini, protokolde müze binasının mülkiyetinin ...'ye ait olduğu bir kere daha açıkça vurgulanarak,

evvelki 19.06.2008,16.03.20 12... .12.2012 tarihli Protokollerin yürürlükten kaldırıldığının kararlaştırıldığını, Protokolün 5.1.8. maddesi ile davacı Vakfın müzecilik uzmanlarına ilaveten üç adet lisansüstü burs ihdas edeceğinin kararlaştırıldığını, Protokolün (7.) maddesinde, taraflardan birisinin protokol hükümlerine aykırı davranması halinde diğer tarafın ihlalin giderilmesi için 60 gün süre vereceği ihlalin giderilmemesi halinde ise fesih hakkının doğacağının açıkça kararlaştırıldığını,

ayrıca fesih halinde Protokolün (5.2.2.) maddesinde yazılı maddi yaptırımın ve ilaveten (5.1.3.,5.1.4.,5.1.5) maddesinde tanımlanan tüm kalemlerin davacı müvekkili Vakfa iade olunacağının düzenlendiğini, ünitede sergilenmek üzere binaya tahnit edilmiş hayvan (aslan, fil kafası, 2 adet klipsringer) getirildiğini, ancak binanın temelden ve değişik yerlerden su alması ve aşırı derecede nemli olması sebebi ile eserlerin alındıkları yere geri taşınmak durumunda kalındığını, bundan sonra uzunca süre binadaki su ve nem sorunu ile eksik ve hatalı işlerin giderilmesi için beklendiğini,

en son 08.07.2015 tarihli toplantıda 07.09.2015 tarihine kadar sorunların giderilmemesi halinde müze kurmaktan vazgeçileceğinin davalı ... Rektörlüğüne bildirilmesine karar verildiğini, Müze İcra Kurulunun son kez 02.06.2016 tarihinde toplanarak binanın mevcut hali ile teslim alınmasının mümkün olmadığını, durumun artık beklenemez/tolere edilemez/ sürdürülümez noktaya geldiği yönündeki davacı Vakfın bildirimlerine davalı ...

Rektörlüğünün bir çözüm üretememesi, binanın mevcut durumu nedeniyle müzeleştirme çalışmasına başlanmasının imkânsız olduğu hususu göz önüne alınarak İcra Kurulunun periyodik toplantılarının sonlandırılmasına karar verdiklerini, davacı Vakıf tarafından 07.06.2016 tarihli ihtarnamesi ile müze binasının beklenen uzun yıllara rağmen tamamlanamaması ve nihai olarak binanın eksiksiz olarak 07.09.2015 tarihine kadar teslim edilmesi yönündeki talebe de olumlu cevap verilmemesi sebebi ile müze kurulmasından vazgeçildiğini,

yapılan sözleşmelerin haklı sebebe binaen tek taraflı feshedildiği ve yapılan ... ödemeleri ile müze kuruluşu amacı ile yapılan harcamalar ve davalılar ile yapılan Protokol gereğince yapılan burs ödemeleri ve sair maddi ödemeler toplamı 3,788,391.99 TL ile merhum ...'in adının ve anısının yaşatılması saiki ile halisane girişilen işin akim kalması sebebi ile ...'in uhreviyatına gelen zarar sebebi ile 150,000.00 TL manevi tazminatın 30 gün içerisinde ödenmesi yönünde ihtarname keşide edildiğini, ihtarnamede ayrıca uyuşmazlığın çözümü için 30 gün içerisinde bir araya gelip çözüm aranılabileceği hususunun da vurgulandığını,

tarafların 29.06.2016 tarihinde tekrar bir araya geldiklerini ve fakat bu toplantıda da somut bir çözüme ve sonuca ulaşılamadığını, aradan geçen 8 yıllık süreye rağmen, bir müze binası inşa edilip davacı Vakfa teslim edilemediğini ve ortaya çıkarılan binanın "müze binası olarak kullanılamayacağı" hususunun davalı...

Öğretim Üyelerinin dahi yer aldığı ve konusunda uzman kişilerden oluşan Müze İcra Kurulunun 08.07.20 15... .06.2016 tarihli toplantı tutanaklarında alınan kararlarla açıkça sabit olduğunu, özellikle müzede hayvan bedenleri ve doğal hayata ait ürünlerin teşhir edileceği düşünüldüğünde, su, nem ve rutubetli ortamda bunların muhafaza edilemeyeceğini, kısa sürede tahribata ve erozyona uğrayacağı ve çürüyeceğinin izahtan vareste olduğunu, bu hali ile davalı tarafların yapılan ...

Sözleşmesi ile diğer Protokol ve sözleşmelerle yükümlendikleri edimi ve bağış şartını verine getirmediklerini, davalıların, davacı tarafın maddi zararlarından müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek; yapılan bağışlar toplamı olarak 3.402.980,71 TL, iki öğrenciye verilen toplam 43.200.00 TL burs ödemesi, davacı Vakfın inşa edilen binanın Müze Binası olacağı zannı ile müzeleştirme çalışmalarına başladığını ve bu kapsamda Müze Müdürü istihdam etmiş olduğundan, toplamda yapılan 272.322,47 TL ücret ödemesi,

çeşitli eşyalar satın alınması ve projelendirme harcamaları için toplam 69.897,81 olmak üzere, şimdilik toplam 3,788,400.99 TL maddi tazminatın, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte ve 150.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili; müvekkili Vakfın taraf olmadığı sözleşme ve protokollerden kaynaklanan yükümlülüklerden sorumlu tutulamayacağını, müvekkili Vakfın, davacı Vakıf ve diğer davalı... arasındaki hukuki ilişkiye, 19.07.2010 tarihli ... Protokolü ile dahil edildiğini, binanın davacı Vakfın onayladığı projelere uygun olarak ... Rektörlüğüne devredildiğini ve ... Rektörlüğünün binayı demirbaş kaydına aldığı dikkate alındığında davalı Vakfın, davacı Vakıf ile akdettiği ...

Protokolü ile Ek Protokolden kaynaklanan gözetim ve denetim yükümlülüğünü eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davacı tarafın, müze binası inşa edilip kendilerine teslim edilmediği yönündeki beyanının, gerçek ve samimi olmadığını, davacı Vakfın müze binasını diğer davalıdan teslim almak ve diğer davalı ile arasındaki sözleşmeler gereğince işletmeye başlamaktan imtina ettiğini, davalı Vakfın halihazırda diğer davalı ...

Rektörlüğünün mülkiyetinde bulunan binanın ayıplarının giderilmesinden sonraki döneme ilişkin olarak, müze binası hakkında bilgisi olmadığı gibi bu süreçten sonrasına ilişkin olarak da bir sorumluluğu olmadığını, ayrıca diğer davalı... ile davacı Vakıf arasında akdedilmiş davalı Vakıf yedinde bulunan veya oluşmuş olan herhangi bir zenginleşmede bulunmadığını, davacı vakfın manevi tazminat talebinin koşullarının oluşmadığını belirtilerek; davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili; davacı tarafından sözleşmeye konu bağış işleminin bir yüklemeli bağışlama olduğunu, müze binasının dava tarihi itibarıyla da kullanılabilir durumda bulunduğunu, bu hususun bilirkişi incelemesiyle tespit edilebileceğini, kaldı ki davacı Vakıf tarafından her aşamada kontrol ve gözetimde tutularak, onayı alınmadan gerçekleştirilmeyen inşaat işinde oluşan gizli ayıplardan dolayı davalı Üniversiteye hiçbir sorumluluk atfedilemeyeceğini, 19.07.2010 tarihinde tarafların serbest iradeleriyle imzalanan protokole konu müze inşaatının yapılması sırasında asıl söz sahibinin davacı olduğunu, bu aşamada davalı Üniversitenin sorumluluğuna gidilemeyeceğini ve davanın reddi gerektiğini, davanın hak düşürücü süre geçirildikten sonra açıldığını belirterek; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; sözleşmeye konu olan binanın müze olarak kullanılamayacağı konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, binadaki eksik-kusurlu işlerin giderilmesi için ek sözleşmeler yapıldığı, teslim ve kesin kabul işlemleri için süreler tayin edildiği, buna rağmen eksikliklerin gereği gibi yerine getirilmediği ve binanın müze olarak kullanılamayacağı tespit edildiğinden bağıştan rücu yoluna gidilmiş olup kullanım amacına uygun olarak müze inşa edilmesinde sorumlu olan davalıların yükümlülüklerini haklı bir sebep olmaksızın yerine getirmedikleri sonucuna varıldığı,

davacının bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi ölçüsünde maddi tazminat talebinde bulunmakta haklı olduğu, burs ve ücret ödemeleri ile eşya ve proje için yapılan ödemelerin ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 295. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği, davalılar, davacı tarafın bağışıyla yapılan mevcut binanın dava tarihindeki değeri kadar zenginleştiğinden bilirkişi raporu ile belirlenen 3.040.027,00 TL maddi tazminata hükmedildiği,

davacının manevi tazminat talebi yönünden ise bağış sözleşmesine uygun bir müze binası inşa edilmemesi sebebiyle davacı vakfın kişilik haklarının ihlal edildiğini yasal delillerle kanıtlayamadığı gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile, davacının bağışlamadan rücu talebinin kabulüne, 3.040.027,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazla maddi tazminat talebi ve manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasındaki sözleşmenin yüklemeli bağış sözleşmesi niteliğinde olduğu, müze binasının kesin kabulünün ayıplar nedeni ile yapılamadığı ve müzenin kurulamadığı, binadaki ayıpların giderilmemesi nedeni ile ve henüz kesin kabul yapılmadığından, 6098 sayılı Kanunun 297. maddesine göre dava tarihi itibari ile davacının geri alma sebebini dava tarihi itibari ile öğrendiği bu nedenle 1 yıllık hak düşürücü sürenin henüz dolmadığı,

İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014/124 D.İş Esas ve İstanbul 9. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/10 D.İş Esas sayılı dosyalarında uyuşmazlığa ilişkin delil tespiti raporlarının alındığı, bu tespitlerden sonra dava tarihine kadar binadaki ayıpların giderilmediği,

müze binasını kullanılabilir halde olmadığı dolayısıyla davalı tarafın yüklemeli bağış koşullarını yerine getirmediği ve binanın mevcut durumu itibari ile sebepsiz zenginleştiği, davalıların zenginleşme miktarı 3.040.027,00 TL olup, davacı vakfın bağışları ile inşa edilen müze binası süresinde inşa edilip faaliyete geçirilmediğinden davalıların sebepsiz zenginleştiği miktar yönünden bağıştan rücu koşullarının oluştuğu, davacı vekili tarafından her ne kadar oluşan maddi zararlar yönünden de maddi tazminat talep edilmiş ise de,

6098 sayılı Kanunun 295/3 maddesi uyarınca davalılar istem tarihindeki sebepsiz zenginleşme miktarı ile sorumlu olduklarından, davacının bu yöndeki taleplerinde haklı bulunmadığı, davacının kişilik haklarının ihlal edildiğine dair dosyada delil olmadığından manevi tazminat koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle; taraf vekillerinin istinaf başvurusun oy çokluğuyla reddine karar verilmiş; karara karşı, taraf vekilleri temyiz yoluna başvurmuşlardır.

V. TEMYİZ

Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; bilirkişi raporunda dava konusu binanın eksiklik ve kusurlar nedeniyle, halihazır durumu itibariyle iskana ve kabule şayan bulunmadığının tespit edilmesi nedeniyle maddi tazminat taleplerinin tam kabulü yerine kısmen kabulünün hatalı olduğunu, müze oluşturulması için satın alınan eşya ve projelendirme bedellerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından tazminat kalemi olarak dikkate alınmaması,yapılan burs ödemeleri ve müze müdürü istihdamı için harcanan bedellerin tazminat kalemi olarak değerlendirilmemesi de hatalı olup kararın bu nedenle de bozulması gerektiğini,

davacı müvekkil vakıf ile davalı Üniversite arasında akdedilen 25.08.2014 tarihli Protokolün (5.2.2.) maddesinde ve aynı Protokolün (7.) maddesinde açıkça protokol hükümlerine aykırı davranılması halinde davacı müvekkili vakfın sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkının olduğunun kararlaştırıldığını, kabule göre de hükmedilen tazminat tutarına davacı müvekkil tarafından davalılara bağış ödemelerinin yapıldığı tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte iadesi gerektiğini, manevi tazminatın koşullarının oluştuğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... Geliştirme Vakfı vekili; 6098 sayılı Kanunun 297. maddesi gereğince hak düşürücü süre geçtikten sonra davanın açıldığını, davalı Vakıf yönünden 295. maddede sayılan bağışlamayı geri alma sebeplerinin oluşmadığını, müvekkili Vakfın yüklemeyi yerine getirirken, davacı Vakfın yönlendirmesi ve uygun görüşü çerçevesinde hareket etmesi zorunluluğu da yüklendiğini ve Vakfın kendisine yüklenmiş olan tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, istem tarihi itibariyle müvekkili davalı Vakıf yedinde herhangi bir sebepsiz zenginleşmesinin söz konusu olmadığı gibi yedinde kalmış bir şey bulunmadığını belirterek; kararın bozulmasını istemiştir.

3. Davalı... vekili; yasal düzenlemeler kapsamına göre, davacı yönünden 6098 sayılı Kanunun 295. maddesinde sayılan bağışlamayı geri alma sebepleri bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek şartıyla hak düşürücü süre geçtikten sonra açılan davanın reddi gerektiğini, müvekkili Üniversitenin iş bu davada taraf sıfatının bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek müvekkili Üniversitenin tüm sorumluluklarını yerine getirdiğini, davacının taleplerinin dayanağını teşkil eden hususlara ilişkin olarak müvekkiil Üniversiteye atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığını belirterek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; bağışlamadan rücu, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle davanın yasal süresi içinde açıldığı, 19.07.2010 tarihli ... Protokolünün taraflar arasında düzenlendiği, dava tarihi itibariyle binanın müze olarak kullanılamayacağının tespit edildiğinden bağıştan rücu koşullarının bulunduğu, 6098 sayılı Kanunun 295. maddesi kapsamında değerlendirme yapıldığı anlaşıldığından, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR