Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/197 K.2025/4832

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, taraf vekillerince temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı vekilince istenilmiş olmakla; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 14.10.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde gelen davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'ın sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; ...Bakanlığı .. Başkanlığına bağlı ..

Komutanlığı doğal gaz ısı merkezinde kullanılan eski tip doğal gaz sayaçlarının G-1000 türbin doğal gaz sayacı (1-30) ve G-650 rotarymetre doğal gaz sayacı (1/60) ile değiştirilmesi ve yeni sayaçların kullanılmaya başlanmasıyla Haziran 2014 ayı faturasının, Haziran 2015 dönemine göre Qmin düzeltme işlemiyle birlikte neredeyse iki katı olduğunun anlaşıldığını, 2014 Haziran ayı faturasında yer alan 252.317 m³ Qmin düzeltme değerinin hesaplama çizelgesi üzerinde yapılan kontrolde.

Qmin düzeltme hesaplamasının, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) Sayacın Ölçüm Yapmaması veya Yanlış Ölçüm Yapmasına ilişkin 42. maddesindeki düzenlemeye uygun olmadığının tespit edildiğini, bu durumun bildirildiği EPDK tarafından ilgili dağıtım şirketinin uygulamasında mevzuata aykırı bir hususun tespit edilmediğinin belirtildiğini, sistem üzerindeki değişikliklerin ...

Komutanlığı tarafından 04.05.2015 tarihinde gerçekleştirildiğini, (1/200) G 650 rotarymetrelerin bulunduğu ölçüm hattının devreye alındığını, yeni devreye alınan yazlık hattın kullanımı ile birlikte ölçümün tam ve güvenilir olarak yapılmaya başlanması dolayısıyla 04.05.2015 tarihinden itibaren Qmin düzeltmeye sebep olacak herhangi bir teknik unsurun doğmadığının ifade edildiğini, faturaların önceki yılla karşılaştırılmasına dair çizelgede ortalama iki kat fark bulunmasının kabul edebilir durum olmadığını, eski sayacın eksik ölçüm yaptığına dair herhangi bir tespit veya bildirimde bulunulmadığını,

... komutanlığı aleyhine yarı yarıya fark olmasının otomotik hacim düzenleyici verilerinin hatalı olarak yapıldığını gösterdiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 2.027.122,52 TL fazla ödemenin yapıldığı tarihlerden itibaren işleyecek gecikme zammı ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 13.09.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile alacak talebini 3.712.801,33 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili; doğal gaz faturasına ilave edilen Qmin düzeltme bedelinin abonenin kullandığı ancak bedelini ödemediği doğal gazın bedeli olduğunu, davalının iyiniyet kuralları gereği ifa ettiği kamu hizmeti bilinci ile davacıyı uyardığını, davacının kendi hatasını düzeltmesi ile birlikte ihtilaf kalmadığını, Qmin altı kullanımlarda Qmin düzeltme işleminin yapılmasının mevzuata uygun olduğunu, yetkili kuruluşlar tarafından hazırlanan teknik raporlar ile ve EPDK tarafından uygulamanın hukuka uygun olduğunun ortaya konulduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2020 tarihli kararıyla; sayacın değiştirildiği ve tüketimin doğru kaydedilmeye başlandığı 04.05.2015 tarihinden sonraki ölçümlerin, ihtilaflı 13.08.2013 - 04.05.2015 tarihleri arasındaki yapılan ölçümlerin yarısı kadar olduğu, sayaçların davalıya ait olup davacının müdahale hakkının bulunmadığı, bu nedenle otomatik hacim düzeltici cihazdaki ölçümün doğru bir şekilde yapılmasını etkileyecek her türlü sorumluluğun sayaç sahibine ait olduğu, Yönetmeliğin 40. maddesine göre, sayacın hassasiyetinin 200 m³/saatin altındaki debilerde doğru ve hassas ölçüm yapamadığı hususunda bilgi verme yükümlülüğünün bulunduğu,

davalının bu yükümlülüğünü yerine getirmediği, 13.08.2013 tarihinde tesis edilen otomatik hacim düzeltici cihazının 200 m³/h debinin altındaki tüketimler için yaptığı düzeltme işleminin faturalarda aşırı ve haksız yükselmeye ve dolayısıyla davacıdan daha fazla fatura bedeli tahsiline neden olduğu, davacı tarafından dosyaya sunulan tablolardan faydalanarak bilirkişilerce yapılan hesaplamaya göre 2013 yılında 663.878,02 TL, 2014 yılında 1.363.244,50 TL olmak üzere toplam 2.027.122,52 TL fazla ödeme yapıldığının tespit edildiği,

davalının fazla tahsil ettiği bu miktarı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ve temerrütten itibaren gecikme zammı ile birlikte davacıya geri ödemek zorunda olduğu gerekçesiyle; davanın kabulü ile 2.027.122,52 TL'nin Yönetmeliğin 51. maddesi gereği, aynı Yönetmeliğin 49. maddesinde belirtilen 15.03.2016 tarihinden itibaren gecikme zammı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin 29.06.2022 tarihli kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Dairenin 06.07.2023 tarihli kararıyla; dosyada mevcut bulunan bilgi ve belgelerden hacim düzeltme işleminin ne şekilde yapıldığının anlaşılamadığı, davacının doğal gaz ölçüm sisteminde OHD bulunduğundan, hacim düzeltmenin cihazla yapılması gerektiği, yine davalı tarafından kullanılan düzeltim yönteminin uygulanması sonrasında ortaya çıkan tüketim hacimlerinin, teknik ve hukuki olarak ne kadar isabetli olduğu hususunun sunulan bilgi ve belgelerden ve mevcut bilirkişi raporlarından anlaşılamadığı,

bu nedenlerle doğal gaz hesaplamaları konusunda uzman makine mühendisi bilirkişinin de aralarında olduğu önceki bilirkişilerden farklı bilirkişi kurulundan, uyuşmazlığı aydınlatmaya yönelik denetime elverişli rapor alınarak, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

2. Bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan bilirkişi raporlarında, 13.08.2013 tarihinde tesis edilen otomatik hacim düzeltici cihazının 200 m³/h debinin altındaki tüketimler için yaptığı düzeltme işleminin, faturalarda aşırı yükselmeye ve dolayısıyla davacıdan daha fazla fatura bedeli tahsiline neden olduğu, ...

Komutanlığı Isı Merkezinde otomatik hacim düzelticinin kullanıldığı 13.08.20 13... .05.2015 tarihleri arasında yapılan tüketim miktarlarının yüksek seviyede olduğu, Haziran 2014 ayına ait Qmin düzeltme çizelgesi incelendiğinde, saatlik ölçümlerin hepsinin 200 m³/h debinin altında olduğu ve bütün saatlik ölçümlerin (K) düzeltme katsayısı ile tüketim hacimlerinin düzeltildiği, davaya konu edilen dönemde otomatik hacim düzeltici ile tespiti yapılan tüketim miktarının 20.000.250 m³ olduğu halde, aynı süreler içerisinde sonraki üç dönemde yapılan ortalama tüketim miktarının 16.227.844,67 m³ olarak hesaplandığı,

buna göre dava konusu edilen dönem yönünden doğal gaz tüketimi hesabının hatalı ölçümle 3.772.405,33 m³ fazla çıkarıldığı, bu dönemde doğal gazın perakende satış fiyatının 0,9842 TL olduğu ve davacının toplamda 3.712.801,33 TL fazla ödeme yaptığının tespit edildiği, ne var ki ilk Mahkeme kararı davacı tarafça temyiz edilmediğinden ilk kararda tespit edilen alacak miktarına ilişkin davalı yönünden usulü kazanılmış hak doğduğu, bu nedenle davacının, davalı yararına usulü kazanılmış hak doğuran miktardan fazlasını ıslah yoluyla talep edemeyeceği gerekçesiyle;

davanın kabulü ile 2.027.122,52 TL'nin Yönetmeliğin 51.maddesi gereği, aynı Yönetmeliğin 49. maddesinde belirtilen 15.03.2016 tarihinden itibaren gecikme zammı ile birlikte davalıdan tahsiline, davacının ıslah talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

VI. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili; davanın fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak, alacağın bakiye kısmından feragat edilmeden açıldığını, bu nedenle ıslah talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik verilen kararın hatalı olduğunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (6100 sayılı Kanun) usuli kazanılmış hak konusunda yasal bir düzenleme bulunmadığını, Yargıtayın bozma kararından sonra tahkikata ilişkin bir işlem yapılması halinde, tahkikat sona erinceye kadar ıslah yapılabileceğine dair açık düzenleme bulunduğunu, bu nedenle ıslah talebi hakkında değerlendirme yapılması gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili; verilen kesin süreye rağmen davacı tarafça fazla ödendiğini iddia edilen bedellerin hangi faturalardan kaynaklandığına dair bir açıklama yapılmadığını, dava konusu faturaların EPDK tarifelerine uygun olarak tanzim edildiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında yanlış hesaplamalar yapıldığını, hesaplama sonucu ulaşılan meblağın hem davacı tarafın talebinden hem de faturalarda yer alan Qmin bedellerinden fazla olduğunu, davanın açıldığı tarihten sonraki döneme göre yapılan hesaplama yönteminin kabul edilemeyeceğini,

yine sunulan Makine Mühendisleri Odasının teknik raporu ile Türkiye Doğal Gaz Dağıtıcıları Birliğinin doğal gaz sayaçlarının ölçüm aralığına ilişkin hazırladığı yazı ve müvekkil şirket ölçüm müdürlüğünde görev yapan makine mühendislerince hazırlanmış teknik raporların dikkate alınmadığını, yapılan bildirimlere rağmen davacı tarafça yeni sayaç alınması sağlanmayarak ilgili zarar kaleminin oluşmasına sebebiyet verildiğini, uygun sayaç takılması hususunun davacının yükümlülüğünde bulunduğunu, arızalı ve arızadan dolayı yanlış ölçüm yapan bir sayaç mevcut olmayıp, ilgili bedellerin faturalandırılmasının,

tüketicinin değişen ve sayacın tolerans sınırından çıkan harcamalarından kaynaklandığını, yapılan teknik tadilat neticesinde davacının Qmin düzeltme tüketiminden kurtulması sağlanarak, ölçüm hassasiyeti yüksek mekanik sayaçların sisteme dâhil edildiğini ve toleranslar dahilinde tüketim yapılmasının sağlandığını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, aboneye ait doğal gaz ısı merkezinde kullanılan sayaçların değiştirilmesinden önceki dönemde tahsil edilen Qmin düzeltme bedeli nedeniyle yapılan fazla tahsilatın iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince; uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapılarak, yine o ilamda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verilmiş olmasına, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli bulunmasına, ilk Mahkeme kararında hükmedilen miktarlara yönelik olarak davacı tarafça kanun yoluna başvurulmamış olması nedeniyle davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğunun anlaşılmasına göre, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR