Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/544 K.2025/4120

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı Üniversitenin, Hazine ve Maliye Bakanlığının 07.10.2020 tarihli ve 563478 sayılı yazısını dayanak göstermek suretiyle müvekkili şirketin alacağının %25'inden feragat etmesini talep ettiğini, müvekkili şirketin feragatnameleri imzalamak istemediğini ve bu duruma karşı çıktığını şifahi olarak hem Bakanlığa hem de ilgili diğer kurumlara bildirdiğini, ancak müvekkili şirketin bütün ödemeleri yaklaşınca ve maddi açıdan güç bir durum içine düşünce kurumlarca dayatılan feragatnameleri imzalamak zorunda kaldığını ileri sürerek; davalı Kurumun baskısı sonucu müvekkili şirketin korkunun etkisiyle imzaladığı 16.10.2020 tarihli feragatnamenin iptalini ve müvekkili şirketin feragat ettiği alacağının faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; hiçbir firmaya dayatmayla ve zorla sözleşme imzalatılmadığını, ödemenin davacı taraf ile yapılan sözleşmeye uygun şekilde yerine getirildiğini, ancak müvekkili Üniversite sözleşmenin gereğini ifa ettikten sonra davacının kötü niyetli bir şekilde hareket ettiğini, davacının feragat ettiği alacak miktarı düşüldükten sonra bakiye alacak miktarının iki eşit taksitle ödendiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı Üniversitenin, Hazine ve Maliye Bakanlığının yayımlamış olduğu 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun (2547 sayılı kanun) Ek 45. maddesi kapsamına giren firmaları bilgilendirdiği, toplam 225 firma ile feragatname sözleşmesinin imzalandığı, davalı Üniversitenin davacının zor durumda olan mali durumundan yararlanarak alacağından feragat etmesini sağlamak gibi bir eyleminin olmadığı, yasal mevzuatı Maliye Bakanlığının düzenlediği, davalı Üniversitenin sadece yararlanabilecek kişilere haber gönderdiği,

davacının kendi hür iradesi ile alacağının %25'lik kısmından feragat ettiği, taraflar arasında imzalanan feragatname sözleşmesinin uygun şekilde yerine getirildiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı Üniversitenin davacının zor durumda olan mali durumundan yararlanarak alacağından feragat etmesini sağlamak gibi bir eyleminin olmadığı, yasal mevzuatı Maliye Bakanlığının düzenlediği, davalı Üniversitenin sadece yararlanabilecek kişilere haber gönderdiği, davacının kendi hür iradesi ile alacağının % 25'ik kısmından feragat ettiği, bu nedenlerle taraflar arasında yapılan feragatname sözleşmesinin usule uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların değerlendirilip ek rapor alınmadığını, feragat edilen miktar değerlendirilirken müvekkili şirketin aynı şekilde onlarca hastanedeki alacaklarından feragat ettiğinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 07.10.2020 tarihli ve 16510402-00.01[146]-E.563478 sayılı yazıya ilişkin işlemin iptali için Danıştay 10. Daire Başkanlığının 2021/1525 E. sayılı dosyasının ikame edildiğini, bu davanın davaya konu feragatnamenin temelini teşkil ettiğini,

Danıştay tarafından işlemin iptaline karar verilmesi halinde feragatnamelerin de hükümsüz kalacağını, Hazine ve Maliye Bakanlığının yazısını dayanak olarak gösteren davalı Üniversitenin dayatmalarının müvekkili şirketin baskı altında kalarak çok yüksek miktarda alacağından feragat etmesine sebebiyet verdiğini, korkutma sebebiyle irade sakatlığının meydana geldiğini ve davaya konu feragatnameler nedeniyle müvekkili şirketin telafisi çok güç zararlara uğradığını ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tıbbi malzeme temini konusunda taraflar arasında akdedilen sözleşmeden kaynaklanan alacağın bir kısmından yapılan feragatin, irade sakatlığı nedeniyle geçersiz olduğu iddiasına dayalı alacağın tahsili istemine ilişkindir.

16.04.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7244 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile 2547 sayılı Kanuna eklenen Ek 45. maddesinde; "Devlete ait üniversitelerin tıp fakülteleri ve diş hekimliği fakülteleri ile bunlara bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitülerin döner sermaye işletmesi birimlerinden, borç karşılama yüzdeleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilecek oranın altında kalanlara Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden kaynak aktarılabilir" düzenlemesine yer verilmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından 07.10.2020 tarihli ve E.563478 sayılı ve "2547 sayılı Kanun'un Ek 45. Maddesi" konulu yazıyla.

Devlete ait üniversitelerin tıp fakülteleri ile bunlara bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitülerin döner sermaye işletmelerinin 2017, 2018, 2019 ve 31.08.2020 tarihi itibarıyla muhasebe kayıtlarında yer alan ilaç, tıbbi malzeme ve diğer alım bedellerinin ödenmesi konusunda yapılacak işlemler belirlenmiş, firmalardan talep edilecek feragatname örneği gösterilmiş ve davacı şirket tarafından, davalı Rektörlük bünyesinde bulunan Döner Sermaye İşletmesinin tıbbi malzeme alımı sebebiyle 2017, 2018,

2019 ve 31.08.2020 tarihi itibarıyla muhasebe kayıtlarında yer alan mevcut alacaklarının tamamından %25 oranında feragat edilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 22. maddesi gereği nakit mevcudu tüm ödemeleri karşılayamayan işletmelerde giderlerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi söz konusu iken, dava dışı Bakanlığın 07.10.2020 tarihli yazısıyla.

Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde tıbbi malzeme tedarik eden firmaların %25 iskonto yapması ve varsa takip ve davalarından feragat etmesi karşılığında bakiye alacaklarının öne alınarak ödenmesi imkanının tanındığı, firmaların kendi ekonomik durumlarını gözeterek bu imkanı kullanıp kullanmamak konusunda serbest olduğu, tacir olan davacının basiretli davranma yükümlülüğünün bulunduğu,

dava konusu 16.10.2020 tarihli feragatnameyi imzalayan davacının iskontolu alacağını aldıktan sonra irade sakatlığı iddiasıyla feragatnamenin iptali ile iskonto edilen 394.739,92 TL'nin ödenmesini talep etmesinin çelişkili davranış yasağı kapsamında olduğu ve iradeyi sakatlayan hallerden hiçbirinin olayda bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz taleplerinin reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR