Karar Özeti
4. Ceza Dairesi 2024/11765 E. , 2025/4965 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi SAYISI : 2021/461 E - 2022/171 K SUÇLAR : Hakaret, tehdit İNCELEME KONUSU KARARLAR : Mahkumiyet TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararların kanun yararına bozulması Tehdit ve alenen hakaret suçlarından sanık ... hakkında basit yargı
Karar Detayı
4. Ceza Dairesi 2024/11765 E. , 2025/4965 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi SAYISI : 2021/461 E - 2022/171 K SUÇLAR : Hakaret, tehdit İNCELEME KONUSU KARARLAR : Mahkumiyet TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararların kanun yararına bozulması Tehdit ve alenen hakaret suçlarından sanık ... hakkında basit yargılama usulü uygulanmak suretiyle yapılan yargılama sonucunda, sanığın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 106/1, 125/1, 125/4, 43/2, 29, 129/1, 62/1 (2 kez), 52/2 (2 kez) ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 251/3 (2 kez). maddeleri gereğince 260,00 Türk lirası ve 1.200,00 Türk lirası adli para cezaları ile cezalandırılmasına dair Antalya 31. Asliye Ceza Mahkemesinin 21.03.2022 tarihli ve 2021/461 esas, 2022/171 sayılı kararının, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 20.11.2024 gün ve 2024/108447 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü: I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin; "1-5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 251/1. maddesinde yer alan, “(1) Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir” şeklindeki, 5237 sayılı Kanun'un 125/1. maddesinde yer alan, "Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ... veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır." ile aynı Kanun'un 125/4. maddesinde yer alan "Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır." şeklindeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Hakaret suçu için öngörülen cezanın üst sınırının 2 yıl hapis cezası olduğu ve temel halinin, basit yargılama usulü kapsamında kaldığı; ancak benzer bir olaya ilişkin Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 28/02/2017 tarihli ve 2014/4-757 esas, 2017/113 karar sayılı ilâmında, “...5237 sayılı TCK'nun 125. maddesinin dördüncü fıkrasında hakaret suçunun alenen işlenmesi, bu suçun nitelikli bir şekli olarak kabul edilmiştir. Bu fıkraya ilişkin madde gerekçesinde, aleniyet için aranan temel ölçüt, fiilin, gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan ve birden fazla kişiler tarafından algılanabilir olması şeklinde belirtilmiştir. Hakaret suçunun, belirsiz sayıdaki kişiler tarafından işitilebilecek, görülebilecek ve algılanabilecek bir ortamda veya çok sayıda kişinin öğrenmesini sağlayacak herhangi bir araçla işlenmesi halinde, aleniyet vardır. Aleniyetin varlığı için, çok sayıda insanın hakareti öğrenmesinin olanaklı olması yeterlidir; söylenenlerin fiilen duyulması şart değildir. Aleniyet halinde, mağdur, hakaretin az sayıda kişi önünde gerçekleşmesine oranla, daha fazla rencide olacağı için, bu nitelikli hâl kabul edilmiştir. (Nur Centel, Hamide Zafer, Özlem Çakmut, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Beta Yayınevi, 3. Baskı, 2016, s. 235)..." şeklinde belirtildiği üzere hakaret suçunun alenen işlenmesi durumunun, suçun nitelikli hali olduğu ve bu durumda öngörülen cezanın altıda bir oranında artırılacağı cihetle, sanığın üzerine atılı alenen hakaret suçuna ilişkin cezanın üst sınırının 2 yıldan fazla hapis cezasını gerektireceği, bu nedenle Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 03/10/2023 tarihli ve 2023/12854 esas, 2023/21857 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, 5271 sayılı Kanun'un 251/1. maddesi uyarınca bu suç yönünden basit yargılama usulünün uygulanamayacağı gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde, 2-5271 sayılı Kanun'un 251/8. maddesinde yer alan, "Basit yargılama usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz." şeklindeki düzenleme karşısında, 1 nolu gerekçemizde belirtildiği üzere anılan Kanun'un 251/1. maddesi uyarınca basit yargılama usulü kapsamında kalmayan alenen hakaret suçu ile birlikte işlenen tehdit suçu yönünden de basit yargılama usulünün uygulanamayacağı gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde, Kabule göre de; 3-Sanığın mahkûmiyetine esas hakaret suçundan hüküm kurulurken "5237 sayılı Kanun’un 125/1, 125/4 ve 43/2. maddeleri gereğince tayin olunan 131 gün adli para cezasından aynı Kanun'un 129/1. maddesi uyarınca 1/3 oranında indirim yapılırken 87 gün yerine, hesap hatası yapılmak suretiyle 98 gün adli para cezası belirlenmesini müteakip, anılan Kanun'un 62/1. maddesi gereğince 1/6 oranında indirim yapılması sonucunda 72 gün yerine 81 gün, devamında 5271 sayılı Kanun'un 251/3. maddesi gereğince yapılan 1/4 oranında indirim sonucunda 54 gün yerine, 60 gün adli para cezasına ve sonuç olarak hükmedilen gün para cezasının 5237 sayılı Kanun'un 52/2. maddesi gereğince günlüğü 20,00 Türk lirasından adlî para cezasına çevrilirken 1.080,00 Türk lirası adlî para cezası yerine, 1.200,00 Türk lirası adlî para cezasına hükmedilmesi suretiyle sanık hakkında fazla ceza tayininde," Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1 ve 2 Numaralı İstemler Yönünden; 5271 sayılı Kanun'un 251. maddesinin 1. fıkrasında; "Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir." 8. fıkrasında ise "Basit yargılama usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz." biçimindeki düzenlemeler göz önüne alındığında, sanık hakkında hakaret ve tehdit suçlarından yargılama yapılarak, hakaret eyleminin aleni ortamda gerçekleştirilmesi nedeniyle 5237 sayılı Kanun'un 125/4 maddesinin uygulanmış olması karşısında, suçun kanun maddesinde öngörülen cezasının üst sınırının 2 yılı aştığı ve hakaret suçuyla birlikte işlenen tehdit suçundan 5271 sayılı Kanun'un 251. maddesinde düzenlenen basit yargılama usulünün uygulanamayacağının gözetilmemesi, hukuka aykırı bulunmuştur. 3 Numaralı İstem Yönünden; Sanık hakkında hakaret suçundan ceza tayini yapılırken, hesap hatası sonucu adli para cezasının "1.080,00 TL" yerine "1.200,00 TL" belirlenmesi suretiyle fazla ceza tayin edilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. Antalya 31. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 21.03.2022 tarihli 2021/461 esas, 2022/171 karar sayılı kararında sanık hakkında tayin edilen adli para cezasından, basit yargılama usulü uygulanmadığında verilecek adli para cezası daha fazla olacağından aleyhe sonuç doğurmamak üzere 5271 sayılı Kanun’un 309.maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA, Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 17.03.2025 tarihinde karar verildi.
Özgün Analiz
Olay Özeti: Antalya 31. Asliye Ceza Mahkemesi, tehdit ve alenen hakaret suçlarından sanığı basit yargılama usulüyle yargılayıp adli para cezalarına hükmetmiş, karar kesinleştikten sonra Adalet Bakanlığının talebiyle kanun yararına bozma yoluna gidilmiştir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi hem usul seçimini hem de ceza hesabını denetlemiştir.
Hukuki İlke: CMK'nın 251/1. maddesi basit yargılama usulünü üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarla sınırlar; hakaretin alenen işlenmesi TCK'nın 125/4. maddesi gereği cezayı altıda bir artıran nitelikli hâl olduğundan üst sınır iki yılı aşar ve basit yargılama uygulanamaz. CMK'nın 251/8. maddesi uyarınca kapsam dışı suçla birlikte işlenen tehdit suçu için de bu usul kullanılamaz.
Uygulama Sonucu: Kanun yararına bozma istemi kabul edilerek karar CMK'nın 309. maddesi gereği aleyhe sonuç doğurmamak üzere bozulmuştur; Daire ayrıca indirim zincirinde yapılan hesap hatasıyla 1.080 TL yerine 1.200 TL adli para cezası belirlenmesini de hukuka aykırı bulmuştur.
Dava Strateji Notu: Alenen hakaret dosyalarında basit yargılama usulüyle verilen kararlar usul yönünden sakat olabilir; müdafi hem nitelikli hâlin üst sınırı iki yılın üzerine taşıdığını hem de ceza hesabındaki matematik hatalarını kalem kalem denetleyip kanun yararına bozma dahil her aşamada ileri sürmelidir.