Yargıtay 4. Ceza Dairesi E.2025/7314 K.2025/13938

Kanun’un 308 inci maddesinin ikinci fıkrası gereği Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz başvurusu, sanığın, ...

Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde doktor olarak görev yapan katılana yönelik olarak, önceki hastaları muayene ettiği esnada "Hadi hızlı ol, sizi mi bekleyeceğiz, bana eşek gibi bakacaksınız." şeklinde söylediği sözlerin, katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olup hakaret suçunu oluşturacağından bahisle bozma ilamının kaldırılmasına ve sanığın temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanmasına karar verilmesi talebine ilişkindir.

II. GEREKÇE

Hakaret fiillerinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir.

Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref, ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.

Olay günü sanığın, katılana söylediği kabul edilen sözlerin, muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, rahatsız edici, kaba ve nezaket dışı hitap tarzı niteliğinde olduğu, dolayısıyla hakaret suçunun unsurları itibariyle oluşmadığından, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

III. KARAR

1. Gerekçe bölümünde belirtilen nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı İTİRAZININ oy çokluğuyla REDDİNE, 2. 5271 sayılı Kanun’un 308 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Dairemizin, 26.05.2025 tarihli ve 2023/1827 Esas, 2025/9788 Karar sayılı bozma kararı ile ilgili itirazı incelemek üzere dava dosyasının, Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 22.09.2025 tarihinde karar verildi.

Karşı Oy Sanık ... hakkında katılan ...’e yönelik 10/09/2019 tarihinde işlediği suçlardan ...

25. Asliye Ceza Mahkemesinin 30/092021 tarihli ve 2019/1661 E. 2021/1317 sayılı Kararıyla; • Hakaret suçundan Türk Ceza Kanunu'nun 125/3-(a), 62/1 maddeleri gereğince neticeten 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, • Tehdit suçundan Türk Ceza Kanunu'nun 106/1-Birinci cümle, 62/1 maddeleri gereğince neticeten 5 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, • Tekerrür hükümlerinin uygulanmasına, yargılama giderlerine, Hükmedilmiştir.

Kararın süresi içinde sanık ve katılan vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 08/12/2021 tarihli ve 2021/3559-3583 E.K. sayılı kararıyla hükmün vekalet ücreti yönünden Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 303/1-(h) ve 280/1-(a)-son maddeleri gereğince tehdit suçu yönünden kesin, hakaret suçu yönünden temyizi kabil olmak üzere istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

Söz konusu Bölge Adliye Mahkemesi Kararına karşı süresinde yapılan kanun yolu başvurusu üzerine Yüksek Dairenin 26/05/2025 tarihli ve 2023/1827 Esas, 2025/9788 sayılı Kararıyla; sanığın sarf ettiği iddia ve kabul edilen sözlerin şikayetçinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp nezaket dışı ve kaba söz niteliğinde olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 17/07/2025 tarihli ve 4-2022/22003 Temyiz sayılı itirazı ile eylemin suç teşkil ettiği gerekçesiyle sanık aleyhine başvuruda bulunulmuştur. Yüksek Dairemizin 22/09/2025 tarihli ve 2025/7314-13938 E.K. sayılı kararıyla itirazın reddine ve dosyanın Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir. Sanığın sarf ettiği sözlerin kaba hitap tarzı olduğuna ilişkin bozma düşüncesine iştirak edilememiştir. Şöyle ki.

Somut olayda, katılanın ... Eğitim Araştırma Hastanesinde doktor olarak görev yapmakta iken sanıkla aralarında çıkan tartışmada, sanığın katılana hitaben “eşek gibi bakacaksın” şeklinde söz söylediği gerek ilk derece mahkemesince gerekse istinaf incelemesinde sabit görülmüş, temyiz incelemesinde de bu husus yerinde bulunmuştur.

Yüksek Dairemizin birçok kararında belirtildiği şekilde, hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir.

Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.

Bu çerçevede sanığın şikâyetçilere yönelik sarf ettiği sözün hakaret olup olmadığının değerlendirilmesi uygun olacaktır. “eşek gibi” ile ilgili Türk Dil Kurumunun Atasözleri ve Deyimler Sözlüğünde (https://sozluk.gov.tr/) “kaba, düşüncesiz” şeklinde açıklamaya yer verilmiştir.

Malumları olduğu üzere, insanlar doğrudan ifade edemedikleri gerçekleri az ve öz sözle aktarmak için atasözleri ve deyimlere başvurmuşlar; benzetme, teşhis, cinas, aktarma gibi söz sanatlarını kullanarak dolaylı yoldan mesajlarını iletmişlerdir. Bu söz sanatlarını kullanırken hayvanlar, nesneler ve toplumun çok yakından tanıdığı kişiler sözün aktarılmasında aracı olmuşlardır.

Türkçedeki atasözleri ve deyimlerde anlam aktarmada en çok yararlanılan unsurlardan biri hayvanlar olmuştur. ..., at gibi hayvanlar daha çok iyi özellikleri ile ön plana çıkarılırken, eşek, it/köpek gibi hayvanlar ise çeşitli yönleri ile kötülenen hayvanlar olmuştur.

Bu hayvanlar içerisinde it/köpek ayrı bir yer tutar. “eşek” sözü de söz konusu atasözünde hayvandan insana aktarım yapılan bir mecaz olduğu belirtilmelidir. (..., “Atasözleri ve Deyimlere Göre Türkçedeki ‘İt ve Köpek’ Kavramları” ... (...), Mayıs 2020, syf 136) Bir deyimin salt bu vasfına dayanarak kullanılması halinde tahkir kastının olmadığından bahsetmek mümkün değildir.

Söz konusu atasözünde yer alan “eşek gibi” sözünün hayvanın olumsuz vasıflarını önceleyen sövgü sözü olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, sanığın katılana yönelik sarf ettiği sözün açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte olduğunun kabulü gerekir.

Yukarıda arz ve izah edilen sebeple, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kabulü ile temyiz isteminin esastan reddiyle hükmün onanması gerektiği düşüncesiyle itirazın reddine dair çoğunluk görüşüne iştirak edilememiştir.