Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2010/756 K.2011/147

Davacı Maliye Hazinesi vekili Avukat ... tarafından, davalı ... ve diğerleri aleyhine 23/06/2003 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 20/10/2009 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, görevlerini savsaklayan davalıların, geçersiz belgeler ile gübre destekleme primi ödemeleri nedeniyle uğranılan zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, ödeme sırasında banka tarafından güvence mektubu alınmamış olması nedeniyle davalıların zarardan sorumlu olmayacakları gerekçesiyle istem reddedilmiş; karar, davacı tarafından temyiz olunmuştur.

Dosyadaki kanıtlardan, davalıların gübre destek pirim ödeme işlemlerini yürütmekle görevli oldukları anlaşılmaktadır. Ödemelere esas alınacak belgelerin hazırlanması, bunların denetimi ve ödeme tutarlarının belirlemesi tüm davalıların katılım ve sorumluğu altında gerçekleşen işlemler ile sonuçlanmaktadır. Davalılar bu görevi yerine getirirken hak sahiplerince sunulan belgelerin geçerliliğini ve gerçek duruma uygunluğunu inceleme ve denetlemekle de sorumludurlar.

Aynı firma tarafından oldukça yüksek tutarlarda gübre satış ve destek primi alma işlemi yapılmış olması da bu firma işlemlerinin inceleme ve denetiminin daha özenle yapılması gerektiğini göstermektedir. Satıcı firma yanında, gübre alıcısı çiftçilerin gerçek gübre gereksinimlerini de denetlemekle görevli bulunan davalılar, yaptıkları görevin gereği olarak ödeme yapılması sırasında nelere dikkat etmeleri gerektiğini bilmek zorundadırlar.

Buna rağmen yeterli inceleme ve kontrolleri yapmamış veya yapılmasını sağlamamış olmaları davalıların kusurunu oluşturur ve bundan ... zarardan sorumlu tutulmalarını gerektirir.

Ancak, dosya içeriğinden davacı idarenin, dava konusu ödeme uygulamasının işleyişini izlemek konusundaki düzenleme eksikliğinin bulunması, gübre bayilerinin denetim yöntemi hakkında davalılara belli bir eğitim verilmeden, bir bölümü uzmanlık alanları dışında kalan konularda da inceleme yapmalarının beklenmesi, davalıların görev alanlarının genişliği ve çalışanların yetersizliği ödemeyi yapan banka şubesinin uygulama kapsamında ödemeden önce alması gereken güvence mektubunu almamış veya alınmış bir güvence mektubu varsa bundan zararın karşılanmamış olması gibi nedenlerin de zararın doğmasında ve artmasında etkili olduğu anlaşıldığından, tüm bu nedenler birlikte değerlendirilerek, gerçekleşen zarardan Borçlar Yasası'nın 43 ve 44. maddeleri gereğince uygun bir indirim yapılmalıdır.

Yerel mahkemece açıklanan olgular gözetilerek, davalıların görev sorumluluklarının kapsamı ile yapılan ödemelerdeki sorumluluk durumları üzerinde durularak varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bu yönler üzerinde durulmadan yerinde olmayan gerekçeyle, istemin tümden reddedilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.