Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2012/16128 K.2013/12263

Davacı T.C. Ziraat Bankası A.Ş. vekili Avukat ...... tarafından, davalılar ... vdl. aleyhine 21/09/2001 gününde verilen dilekçe ile kurum zararının ödetilmesi istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda.

Mahkemece davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen 28/12/2010 günlü kararın Yargıtay’da duruşmalı olarak incelenmesi davalılar ..., ..., ..., ..... vekilleri tarafından, duruşmasız olarak incelenmesi davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istenilmekle daha önceden belirlenen 25/06/2013 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine duruşmalı temyiz eden davalılar vekili Avukat ... ile karşı taraftan davacı vekili Avukat....geldiler. Açık duruşmaya başlandı.

Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

1-Davacı ile davalılardan ... ve ...'in tüm, davalılar .... ..., ...'nun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir. 2-Davalılar ..., ..., ...'nun diğer temyiz itirazlarına gelince: a-Dava usulsüz kredi kullanımından dolayı davacı kurumun uğradığı zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, dava bir kısım davalılar yönünden kısmen kabul edilmiş; karar, davacı ile davalılar ..., ..., ..., ... ve ... tarafından temyiz olunmuştur.

Davacı, T.C. Ziraat Bankası Osmanbey Şubesi personeli olan davalıların, Kargo Otomotiv San. ve Tic. Ltd.

Şti.' Nin müdürü ... 'ın da aralarında bulunduğu 36 şirket çalışanı kişiye... 'a ait taşınmaz üzerinde ipotek tesis etmek suretiyle kredi kullandırdıklarını, adı geçen firma çalışanları adına verilen kredinin teminatı olarak davalılar ..., ..., ... ve Beşiktaş Belediyesinde mühendis Nihat Akar'ın...'a ait olan ve gerçekte arsa vasfında olan taşınmaz yerine ...'ın bilgi ve talimatları ile kendilerinin de dairelerinin bulunduğu apartmana götürerek değeri 125.000.000.000 TL olan yere 330.000.000.000 TL değer biçtiklerini,

şirket işçileri adına açılan kredileri işçilerin virman talimatına istinaden Kargo Ltd Şti.nin şubedeki 30421/304684 numaralı mevduat hesabına aktarıldığını, oradan da ...'ın talimatına istinaden Toprakbank Şirinevler şubesine 93.750.000.000 TL nin de ...'a ödendiğini, aynı anda kredi taksitlerinin şirket hesabından ödenmesi hususunda bankaya talimat verdiğini, krediler ödenmeyince 17.5.1999 tarihinde kanuni takip hesaplarına aktarıldığını, adı geçen şirketin çalışanları üzerinden kullandırılan usulsüz kredinin 2.8.2000 tarihi itibariyle 117.216.475.599 TL olduğunu, aynı şekilde Kurtuluş Otomotiv San.

Tic. Ltd.

Şti.' ne de işçileri adına kredi kullandırıldığını, 28 kişiye 10.12.1998-21.12.1998 tarihleri arasında 130.000.000.000 TL ekspertiz değerli taşınmaz ipoteği ile 70.000.000.000 TL kredi kullandırıldığını, ödemelerin bir kısmının ......ın şubede bulunan 30003/428465 numaralı hesabına aktarıldığını, SS İlk Işık Konut Kooperatifi üyesi 8 kişiye 18.000.000.000 TL keşif değerli taşınmaz ipoteği karşılığında 14.500.000.000.-TL tüketici kredisi ayrıca tekel işçisi Ali Emanet isimli şahsa da 1.500.000.000 TL kredi kullandırıldığını, kredilere ilişkin belgeleri.... isimli şahsın temin ettiğini,

adı geçen kişinin hesabına bir kısım kredinin aktarılmış olduğunu, bunların haricinde.... isimli şahsın taşınmazı ipotek alınarak 13 kişiye 26.000.000.000 TL tüketici kredisi kullandırıldığını, ..... sürücü kursunda çalışır gözüken 12 kişiye 27.000.000.000 TL kredi kullandırıldığını, böylelikle 88 kişi üzerinden açılan usulsüz kredilerin kanuni takibe aktarılmış olduğunu,

20.09.2001 tarihi itibariyle verilen kredilerden dolayı 157.652.458.721 TL ana para 419.157.548.891 TL faiz ve 20.957.877.445 TL gider vergisi olmak üzere davalılardan toplamda 597.767.885.056 TL alacakları bulunduğunu iddia ederek toplam 597.767.885.056 TL'nin tahsil tarihine kadar 4489 sayılı kanunun 2/2 maddesi uyarınca tahakkuk edecek faizi ve masrafları ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar, açılan kredilerin usulüne uygun bulunduğunu, genel müdürlüğün koyduğu ilkeler doğrultusunda teminatları alınmak suretiyle kullandırıldığını, bankayı zarara uğratma kasıtlarının bulunmadığını, kullandırılan kredilerle ilgili olarak 300 milyar TL nin üstünde tahsilat yapıldığını, müvekkillerinin 600 kişiye kullandırdıkları kredilerden dolayı sadece 66 adedinde sorun yaşandığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, müfettiş raporu ve dosyadan alınan bilirkişi raporuna göre bankacılık usul ve teamüllerine aykırı olarak açılan kredilerden dolayı kusurları bulunmadığı belirlenen davalılar ..., ..., ..., ... aleyhindeki istemin reddine, şube müdürü ve müdür yardımcıları olan davalılar ..., ... ve ... yönünden ise bilgi ve talimatları çerçevesinde açılan usulsüz kredilerden dolayı sorumlulukları bulunduğu kabul olunarak davanın kısmen kabulu ile ,

bu davalılar ile asıl borçlular arasında mükerrer tahsilata yer verilmemek sureti ile 549.846.79 TL nin 498.412.22 TL lik bölümünün bu davalılardan müştereken ve müteselsilen bakiyesinin ... ile ... den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine, kabulune karar verilen ana para tutarı 150.310.87 TL lik miktarın 135.185.81 TL lik ana para bölümüne her üç davalı için dava tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına, keza bakiye 15.125.06 TL lik ana para bölümüne ise ... ve ... için dava tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına karar verilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlık haksız eylemden kaynaklanmaktadır. Davalılar tacir değildir. Davacı ile aralarında özel hukuktan kaynaklanan bir sözleşme ilişkisi de bulunmamaktadır. Atama tasarrufu ile bankada çalışan personeldir.

Şu durumda, bankacılık ve sigortacılık işlemlerinin tümünden doğan ve bu işlemlerin miktarları veya gelirleri üzerinden hesaplanan ve mükellefleri banka, bankerler ve sigorta şirketleri olan banka sigorta muamele vergisi ( BSMV) ile sorumlu tutulmuş olmaları usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

b-Davanın yasal dayanağının haksız eylem olması nedeni ile haksız eylemden doğan tazminat sorumluluğunda ancak yasal faiz uygulanabilecek olduğu gözetilmeden asıl alacak tutarının zararın doğduğu tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte ödetilmesine karar verilmesi yerine temerrüt faizi uygulanması ve avans faizi ile birlikte ödetilmesine karar verilmiş olması da doğru olmamış, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

c-Dosya arasındaki bilgi ve belgelerden, dava konusu kredilerin verilmesinden önce davacı bankanın şubeye bireysel kredilerde başarılı olmadıklarına yönelik uyarı gönderdiği anlaşılmaktadır. Davalıların, söz konusu uyarı nedeni ile herhangi bir menafaat temin etmeksizin kariyer odaklı olarak şubenin bireysel kredilerini arttırmak için söz konusu yöntemi tercih ettikleri anlaşılmaktadır.

Bankacılık işlemlerinin denetimindeki zorluk ve işlerin yoğunluğu, davalıların eylemlerinden kişisel bir yarar sağlamamış olmaları, davacının bireysel kredilerin arttırılması yönündeki şubeye gönderdiği uyarı yazısı nedenleri ile davacının da zararın doğmasına ve artmasına kendi eylemi ile katkıda bulunduğunun kabulü gerekir.

Şu durumda, davalıların sorumlu oldukları zarar kapsamından BK 43. ve 44. maddesi uyarınca indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemiş bulunması bozmayı gerektirmiştir.

d-Davaya konu asıl borçlulardan tahsil olunamayan 36 adet kredi, Kargo Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin müdürü ... 'ın da aralarında bulunduğu şirket çalışanlarına, ...'a ait taşınmaz üzerinde ipotek tesis edilmek suretiyle kullandırılmıştır.

Söz konusu ipoteğin değerinin tespiti için davalı şube müdürü ...'in görevlendirmesi ile müdür yardımcıları ... ve ... ile ziraat teknisyeni ... beraberlerine Beşiktaş Belediyesinde mühendis olan dava dışı Nihat Akar ve İnter Emlak şirketi yetkilisini de alarak keşfe gitmişler, şirket müdürü üzerine ipotek tesis edilecek olan ve tapuda arsa vasfında gözüken taşınmaz yerine,

yine tapuda arsa vasfında gözüken ancak üzerinde bina bulunan bir başka taşınmazı göstererek üzerindeki binanın imar affından yararlanacağını ve cins tashihi yapılacağını açıklayarak keşif heyetini yanıltarak değeri çok daha düşük olan arsa üzerine ipotek konulmasına karşın, binadan dolayı ipotek bedelinin yüksek belirlenmesine neden olduğu, tüm bu tespitlerin, davacı bankanın idari denetimi sonunda müfettiş tarafından hazırlanan 90 sayfalık teftiş raporunun 12. sayfasında da tespit olunarak keşif heyetini yanıltarak bankayı dolandıran ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Şu durumda, davalı banka görevlilerince verilen 36 adet kredinin karşılıksız kalmasının önlenmesi için yeterli teminatın alınması yönünde işlemlerin yapıldığı, tapunun zemine uygulanması işinin teknik bir konu olup, davalı banka görevlilerinin uzmanlık alanına girmediği, ancak davalıların doğru yerin belirlenmesi için yanlarına uzman kişi alarak üzerilerine düşen görevi yerine getirdikleri, söz konusu ipoteğin kredileri karşılamamasında ihmal veya kasta dayalı bir kusurları bulunmadığı sonucuna varılarak, bu kredilerden dolayı davacı bankanın uğradığı zarardan sorumlu tutulmamaları gerekirken, dava konusu tüm kredilerden sorumlu tutulmuş bulunmaları doğru olmamış kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.