Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/16603 K.2023/1578

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 03.10.2015 tarihinde davacı annenin zihinsel engelli oğlu ...’a davalı nezdinde ... poliçesi olan aracın çarpması sonucu, davacının oğlunun vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik 80.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; mahkemenin yetkisiz olduğunu, davalı şirket tarafından dava açılmadan önce davacı tarafın başvurusu üzerine 23.06.2017 tarihinde 14.871,86 TL ödeme yapıldığını, davalı şirket tarafından yapılan bu ödeme ile davacının zararının karşılandığını, kaza nedeniyle vefat eden ...'ın ağır özürlü olduğunu, kendisine sulh hukuk mahkemesince vasi tayin edildiğini, davacıya herhangi bir desteğinin bulunmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dosyada mevcut nüfus kaydına göre kazada ölen ... davacı ...'ın oğludur. Tazminata hükmedilmesi için ölenin sağlığında ve ileride muhtemel bir şekilde davacıya destek olması şarttır.

Dosyaya getirtilen sağlık kurulu raporu, sulh hukuk mahkemesi vasi dosyası ve ekonomik sosyal durum yazı cevaplarına göre ise muris ... ağır özürlü ve bakıma muhtaç durumda olduğu, kendisine kendi işlerini göremediği için vasi atanmış olduğu, herhangi bir işte çalışmadığı, gelirinin bulunmadığı, sadece babasından kalan 400,00.-TL maaşının bulunduğu, davacı annesine herhangi bir desteği söz konusu olmayıp, tam aksine davacının murise bakmakta olduğu,

babasından kalan maaşının ise ölümü ile davacı annesine aktarılacağı, tüm bu açıklanan nedenlerle davacıya herhangi bir desteğin söz konusu olmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; çocuğun ölümü ile annenin destekten yoksun kalacağını, çocuğun destek olduğunun karine olarak kabulü gerektiğini, zihinsel engelli olmasının desteklik hususunu değiştirmeyeceğini ve çocuğun varlığının bile davacı anne için destek niteliği taşıdığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Bilindiği üzere 6098 sayılı yeni Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesinde “Ölenin desteğinden yoksun kalanların bu sebeple uğradıkları kayıplar“ şeklinde belirtilen destekten yoksun kalma tazminatı, doğrudan doğruya hayatta kalanların kişiliklerinde doğan bir haktır; bu hak onlara ölenden geçmiş değildir. Çünkü, ölenin, haksız fiil işleyene karşı bu nitelikte bir dava açması düşünülemez.

Böyle olunca da, destekten yoksun kalma tazminatı ile ölenin mal varlığı (mirası) arasında herhangi bir ilişki kurulamaz. Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır.

Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı, ölenin yardımından yoksun kalan kimsenin muhtaç duruma düşmesini önlemek ve yaşamının desteğin ölümünden önceki düzeyde tutulması amacına yönelik sosyal karakterde kendine özgü bir tazminattır.

Somut olayda, davacının çocuğu müteveffa ...'ın %62 özürlü olduğu, annesinin bakımına muhtaç durumda bulunduğu, işlerini göremediği için kendisine vasi atandığı, herhangi bir işte çalışmadığı, gelirinin bulunmadığı, sadece babasından kalan 400,00TL maaşının bulunduğu, bu maaşından ölümü nedeniyle davacı annesine aktarılacağı, davacı annesine herhangi bir desteği söz konusu olmadığı anlaşılmakla, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; çocuğun ölümü ile annenin destekten yoksun kalacağını, çocuğun destek olduğunun karine olarak kabulü gerektiğini, zihinsel engelli olmasının desteklik hususunu değiştirmeyeceğini ve çocuğun varlığının bile davacı anne için destek niteliği taşıdığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarında sahip oldukları sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmeleri için muhtaç oldukları paranın ödettirilmesidir. Yani, haksız bir eylem sonucu desteğini yitiren kimse, TBK'nun 53 üncü maddesine dayanarak uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir.

Destek kavramı, gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi umulan bir bakım ilişkisini gösterir. Eylemli ve düzenli olarak bir kimsenin geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak biçimde ona yardım eden veya olayların olağan akışına göre eğer ölüm gerçek1eşmeseydi az veya çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. Bu manada, bir başka kişiye fiilen bakan, onu geçindiren veya ileride bakma, geçindirme ihtimali bulunan kişi, destektir.

İlk durumda eylemli destek, ikinci durumda ise varsayımsal (farazi) destek kavramı söz konusudur. İfade olunan bu hususlar, gerek öğretide gerekse Yargıtay uygulamalarında kabul edilmiş olup, destek kavramının sadece mali olarak yardımı ifade etmediği, bakım ve hizmet etmek suretiyle sağlanacak katkıyı da kapsadığı genel olarak kabul edilmektedir.

Ancak, ölenin sadece mali olarak değil bakım ve hizmet etmek suretiyle anne babasına destek olabilmesi için de, herşeyden önce kendi sağlık durumunun bu bakım ve hizmeti sağlamaya elverişli olması gerekir.

Davacı anne, davaya konu kazada vefat eden oğlu ...’ın desteğinden yoksun kaldığı iddiası ile tazminat istemli davayı açmış; davalı taraf, yargılama aşamasında vefat eden ...'ın ağır özürlü olduğunu, kendisine sulh hukuk mahkemesince vasi tayin edildiğini, davacıya herhangi bir desteğinin bulunmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuş; mahkeme ise, davacının oğlu ...'ın ağır özürlü ve bakıma muhtaç durumda olduğu, kendisine vasi atanmış olduğu, herhangi bir işte çalışmadığı, gelirinin bulunmadığı, sadece babasından kalan 400,00 TL maaşının bulunduğu, davacı annesine herhangi bir desteği söz konusu olmayıp, tam aksine davacının

murise bakmakta olduğu, babasından kalan maaşının ise ölümü ile davacı annesine aktarılacağı gerekçesiyle davacının tazminat isteminin reddine karar vermiştir.

Somut olayda; dosya kapsamındaki Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 18.06.2008 tarihli sağlık raporuna göre vefat eden ...'ın hafif-orta mental retarde ve sol elindeki hareket kısıtlılığından kaynaklanan toplam % 62 oranında sürekli maluliyeti bulunduğu, mahkemece ...'ın ağır özürlü olması sebebiyle davacı annesine herhangi bir desteğinin söz konusu olmadığı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verildiği anlaşılmış; ancak, ...'ın söz konusu maluliyeti bulunmakla birlikte, bu hali ile davacı annesine destek olup olamayacağının tespiti konusunda yeterli araştırma yapılmamıştır.

Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi olgular karşısında mahkemece; davacının vefat eden oğlu ...'ın engelliliğine yol açan sağlık sorununun ne olduğunun ve engel oranının saptanması bakımından, ölene ait tıbbi belgeler ilgili yerlerden getirtilerek ölenin engellilik oranı ile sebebi, davacı anneye destek olma imkanı olup olmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu'ndan rapor alınması; oluşacak sonuca göre davacının maddi tazminat istemi hakkında bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,